بفرماييد

هر انچه شما بخواهيد

عینک اناگليف

برای اولین بار در ایران عینک ۳ بعدی آناگلیف (اصل انگلستان) به همراه یک DVD شامل درایور سه بعدی ساز کامپیوتر و یک بازی هیجان انگیز کاملا سه بعدی و انیمیشن و تصاویر سه بعدی …

ads

اگر هیجان را دوست دارید! اگر دوست دارید فیلم های خود را سه بعدی ببینید همانند سینماهای سه بعدی!
اگر دوست دارید بازی های کامپیوتر سه بعدی انجام دهید! عینک سه بعدی به همراه یک دی وی دی شامل
کلیپ ، کارتون و تصاویر سه بعدی + نرم افزار درایور سه بعدی ساز کامپیوتر با کم ترین قیمت نسبت به سایر فروشگاه ها ...

روش خرید: برای خرید پس از کلیک روی دکمه زیر و تکمیل فرم سفارش، ابتدا محصول مورد نظر را درب منزل یا محل کار تحویل بگیرید، سپس وجه کالا و هزینه ارسال را به مامور پست بپردازید. جهت مشاهده فرم خرید، روی دکمه زیر کلیک کنید.

قیمت: 7700 تومان (شامل عینک + یک دی وی دی)
ads
برای توضیحات بیشتر اینجا کلیک کنید
+ نوشته شده در  سه شنبه 5 بهمن1389ساعت 7:33 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

ساعت سامورايي

ساعت LED مدل Iron Samurai, ساعت ال ای دی سامورایی, shuj دستبندی ال ای دی سامورایی

ساعت LED مدل Iron Samurai سامورایی

این ساعت در حالت عادی مانند یک دستبند است و

زمانی که بخواهید ساعت روی آن نمایش داده می شود

دارای بیمه ارسال و گارانتی تعویض و پشتیبانی

توضیحات بیشتر

با تخفیف ویژه و زیر قیمت بازار: 32500 تومان


............................................................................................................................

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 9:34 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

خون blood

مشخصات فیزیکی گردش خون
دستگاه گردش خون به گردش بزرگ یا سیستمیک و گردش ریوی تقسیم می‌گردد. چون گردش سیستمیک جریان خون تمام بافتهای بدن به استثنای ریه‌ها را تامین می‌کند به کرات گردش بزرگ یا گردش محیطی نیز نامیده می‌شود. اگر چه سیستم رگی در هر بافت جداگانه بدن دارای مشخصات مخصوص به خود است با این وجود بعضی از اصول عمومی رگها در مورد تمام قسمتهای گردش سیستمیک صدق می‌کند. عمل شریانها حمل خون تحت فشار زیاد به بافتها است. به این دلیل شریانها دارای جداره‌های قوی بوده و خون در آنها با سرعت زیاد جریان می‌یابد.

شریانچه‌ها یا آرتریولها آخرین شاخه‌های کوچک سیستم شریانی بوده و به عنوان سوپاپهای کنترل کننده عمل می‌کنند که خون از طریق آنها به داخل مویرگها آزاد می‌شود. آرتریول یک جدار عضلانی قوی دارد که قادر است آرتریول را بطور کامل ببندد و یا به آن اجازه دهد که تا چندین برابر گشاد شود و به این ترتیب دارای توانایی تغییر دادن عظیم میزان جریان خون به مویرگها در جواب به نیازهای بافت‌هاست. عمل مویرگها تبادل مایع ، مواد غذایی ، الکترولیتها ، هورمونها و مواد دیگر بین خون و مایع بافتی است. برای انجام این نقش ، جدار مویرگها بسیار نازک و نسبت به مواد با مولکولهای کوچک نفوذپذیر است.

وریدچه‌ها یا ونولها (Venules) خون را از مویرگها جمع کرده و به تدریج به یکدیگر می‌پیوندند و به تدریج وریدها بزرگتری را تشکیل می‌دهند. وریدها به عنوان معبری برای بازگرداندن خون از بافتها به قلب عمل می‌کنند. اما عملکرد آنها به عنوان یک منبع ذخیره عمده خون به همان اندازه اهمیت دارد. چون فشار در سیستم وریدی بسیار پایین است. جدار وریدها نازک است با این وجود جدار وریدها عضلانی بوده و این موضوع به آنها اجازه می‌دهد تا منقبض یا گشاد شده و از این راه بسته به نیازهای بدن به عنوان منبع ذخیره قابل کنترل خون اضافی به مقدار کم یا زیاد عمل کنند.
مقدار خون در قسمتهای مختلف گردش خون
بیشترین مقدار خون موجود در گردش خون در وریدهای سیستمیک جای دارد. تقریبا 84 درصد حجم کل خون بدن در گردش بزرگ قرار دارد. به این ترتیب که 64 درصد در وریدها ، 13 درصد در شریانها و 7 درصد در آرتریولها و مویرگهای سیستمیک جای دارد. قلب محتوی 7 درصد خون ، رگهای ریوی محتوی 9 درصد خون هستند. موضوع بسیار تعجب آور حجم کم خون در مویرگهای گردش خون بزرگ است. با این وجود در این قسمت است که مهمترین عمل گردش بزرگ یعنی انتشار مواد بین خون و مایع بین سلولی و بالعکس انجام می‌شود.
مساحت سطح مقطع و سرعت جریان خون
هرگاه تمام رگهای گردش سیستمیک از یک نوع در کنار هم قرار داده شوند مساحت سطح مقطع تقریبی کل آنها به قرار زیر خواهد بود:
به سطح مقطع بسیار زیاد وریدها نسبت به شریانها که بطور متوسط چهار برابر سطح مقطع شریانهای مربوطه است توجه کنید این موضوع انبار شدن زیاد خون در سیستم وریدی را در مقایسه با شریانها توجیه می‌کند.

بافت     مقدار خون
آئورت    
شریانهای کوچک    
آرتریولها    
مویرگها    
ونولها    
وریدهای کوچک    
وریدهای بزرگ    


چون حجم مساوی از خون از هر قسمت گردش خون در هر دقیقه عبور می‌کند لذا سرعت جریان خون در هر قسمت گردش خون نسبت معکوس با مساحت سطح مقطع آن دارد. به این ترتیب در شرایط استراحت سرعت جریان خون بطور متوسط 33 سانتیمتر در ثانیه در آئورت است اما حدود یک هزارم این مقدار یا حدود 0.3 میلیمتر در ثانیه در مویرگهاست. لذا خون فقط برای یک تا سه ثانیه در مویرگها باقی می‌ماند و این موضوع حقیقت بسیار تعجب آوری است زیرا تمام انتشاری که بین دو سوی جدار مویرگ ایجاد می‌شود باید در این زمان فوق‌العاده کوتاه به انجام برسد.
فشار در قسمتهای مختلف گردش خون
چون قلب ، خون را بطور مداوم به داخل آئورت تلمبه می‌زند فشار در آئورت بالا بوده و بطور متوسط 100 میلیمترجیوه است و چون عمل تلمبه زدن قلب بطور منقطع انجام می‌شود فشار شریانی بین یک فشار سیستولیک 120 میلیمترجیوه و یک فشار دیاستولیک 80 میلیمترجیوه نوسان می‌کند. به تدریج که خون در گردش بزرگ جریان می‌یابد فشار آن بطور پیشرونده کاهش یافته و در زمان رسیدن به انتهای وریدهای اجوف در دهلیز راست به تقریبا صفر میلیمترجیوه می‌رسد.

فشار در مویرگهای گردش سیستمیک از مقداری به زیادی 35 میلیمترجیوه در نزدیکی انتهای آرتریولی تا مقداری به 10 میلیمتر جیوه در انتهای سیاهرگی آنها تغییر می‌کند اما فشار متوسط عملی آنها در بیشینه بسترهای عروقی حدود 17 میلیمترجیوه است که به اندازه کافی پایین است بطوری که مقدار بسیار ناچیزی از پلاسما به خارج از مویرگهای متخلخل نشت می‌کند با وجود اینکه مواد غذایی می‌توانند به آسانی به سوی سلولهای بافتی انتشار یابند.

در شریانهای ریوی درست مانند آئورت فشار متغییر و نبض‌دار ، اما مقدار فشار بسیار کمتر یعنی با یک فشار سیستولی حدود 25 میلیمترجیوه و یک فشار دیاستولی 8 میلیمترجیوه و یک فشار متوسط شریانی ریوی فقط 16 میلیمتر جیوه است. فشار مویرگهای ریوی بطور متوسط فقط 7 میلیمترجیوه است. با این وجود میزان کل جریان در ششها در هر دقیقه با میزان جریان خون در گردش سیستمیک برابر است. فشارهای پایین دستگاه گردش ریوی با نیازهای ریه مطابقت دارد. زیرا تمام چیزی که مورد نیاز است قرار دادن خون موجود در مویرگهای ریوی در معرض اکسیژن و سایر گازهای موجود در حبابچه‌های ریوی است و فواصلی که خون باید طی کند تا به قلب بازگردد همگی کوتاه هستند.



تصویر

تئوری پایه عمل دستگاه گردش خون
اگر چه جزئیات عمل دستگاه گردش خون پیچیده هست اما سه اصل پایه وجود دارد که تمام اعمال این سیستم را در بر می‌گیرد.


   1. جریان خون هر بافت بدن همیشه بطور تقریبا دقیق در رابطه با نیازهای بافتی کنترل می‌شود. هنگامی که بافتها فعال هستند به خون بسیار بیشتری از حال استراحت خود نیاز دارند و این مقدار گاهی به 20 تا 30 برابر حال استراحت می‌رسد. با این وجود قلب بطور طبیعی نمی‌تواند برون ده خود را بیش از 4 تا 7 برابر افزایش دهد. بنابراین این امر امکان پذیر نیست که هرگاه بافت خاصی نیاز به خون بیشتری داشته باشد، جریان خون در تمام بدن افزایش داده شود. به جای آن رگهای ریز هر بافت بطور مداوم نیازهای بافت از قبیل اکسیژن و مواد غذایی تجمع CO2 و سایر فراورده‌های زاید بافتی را بررسی کرده و اینها به نوبه خود جریان خون موضعی را بطور بسیار دقیق در حد مورد نیاز برای فعالیت بافت کنترل می‌کنند.

   2. برون ده قلب بطور عمده توسط مجموع تمام جریان خونهای موضعی بافتی کنترل می‌شود. هنگامی که خون از یک بافت عبور می‌کند بلافاصله از راه وریدها به قلب باز می‌گردد. قلب به این افزایش جریان ورودی خون با تلمبه زدن تقریبا تمامی آن بلافاصله به داخل شریانها که خون از آنها آمده بود جواب می‌دهد. از این نظر قلب به عنوان یک موجود خودکار عمل کرده و به نیاز‌های بافتها جواب می‌دهد. اما قلب از نظر این جواب خود در حد کمال عمل نمی‌کند بنابراین قلب غالبا نیاز به کمک به شکل سیگنال عصبی ویژه دارد که آنرا وادار سازد تا مقادیر جریان خون مورد نیاز را تلمبه بزند.

   3. بطور کلی فشار شریانی بطور متوسط از کنترل جریان خون موضعی یا کنترل برون ده قلبی کنترل می‌شود. دستگاه گردش خون دارای یک سیستم بسیار وسیع و گسترده برای کنترل فشار شریانی است. به عنوان مثال هرگاه در هر زمانی فشار بطور قابل ملاحظه‌ای از حد متوسط طبیعی خود یعنی 100 میلیمتر جیوه کمتر شود، رگباری از رفلکسهای عصبی در ظرف چند ثانیه یک تغییرات گردش خونی برای بالا بردن مجدد فشار تا حد طبیعی ایجاد می‌کنند.

      شامل افزایش نیروی تلمبه زدن قلب ، انقباض منابع ذخیره خون در وریدهای بزرگ جهت تامین خون بیشتر برای قلب و تنگ شدن عمومی قسمت اعظم آرتریولها در سراسر بدن بطوری که خون بیشتری در درخت شریانی تجمع یابد. سپس در طی مراحل زمانی طولانی‌تر یعنی در طی ساعتها و روزها ، کلیه‌ها یک نقش بزرگ اضافی در کنترل فشار هم توسط ترشح هرمون‌های کنترل کننده فشار و هم توسط تنظیم حجم خون ایفا می کنند.

اهمیت تنظیم فشار
اهمیت تنظیم فشار آن است که از تاثیر قابل ملاحظه میزان جریان خون در یک ناحیه بدن بر روی میزان جریان خون در ناحیه دیگری از بدن جلوگیری می‌کند زیرا اجازه نمی‌دهد تا میزان فشار بر روی هر دو ناحیه به مقدار زیادی تغییر کند. به این ترتیب بطور خلاصه نیازهای بافتی موضعی توسط دستگاه گردش خون برآورده می‌شوند.
مباحث مرتبط با عنوان

    * بافت خون
    * خون شناسی
    * سرخرگ
    * سیاهرگ
    * فشار خون
    * قلب
    * مویرگ
    * ورید و اعمال آن    برای دیگر کاربردها خون (ابهام‌زدایی) را ببینید.

بافت خونی.
یک اسکن میکروسکوپ الکترونیکی (SEM) از گلبول قرمز، یک پلاکت، و یک گلبول سفید.

خون مایعی است که کار اصلی آن رساندن اکسیژن و مواد تغذیه‌کننده مانند گلوکز و سازنده به بافت‌ها و کمک به دفع مواد زائد (همچون دی‌اکسید کربن و اسید لاکتیک) از بافت‌های بدن و دفاع در برابر میکروارگانیسم‌ها می‌باشد. این مایع به‌وسیله پمپاژ قلب (یا ساختاری همانند) به تمام قسمتهای بدن منتقل می‌شود. خون هم یک شاره و هم یک نوع بافت، محسوب می‌شود و بافت نامیده شدن آن، از آن روست که شامل مجموعه‌ای از سلولهای ویژه است که وظایف و اعمال خاصی را به‌انجام می رسانند. این سلولها در ماده میان سلولی و زمینه‌ای مایعی به نام پلاسما شناورند که به خون حالت شاره می‌بخشد.[۱] به دانش بررسی خون، خون‌شناسی گفته می‌شود.

در حدود ۷ الی ۸ درصد وزن بدن را خون تشکیل می‌دهد و در انسان بالغ بطور متوسط ۵ لیتر از حجم بدن را خون تشکیل می‌دهد.[۲]
محتویات

    * ۱ فعالیت‌ها
    * ۲ از دیدگاه اسلام
    * ۳ ترکیبات
          o ۳.۱ پلاسما
    * ۴ جستارهای وابسته
    * ۵ منابع

[ویرایش] فعالیت‌ها
هموگلوبین
سبز = heme groups
قرمز و آبی = protein subunits

    * اکسیژن رسانی به سلولها، که توسط هموگلوبین انجام می‌شود.
    * انتقال مواد مغذی همچون اسیدهای آمینه، گلوکز و اسیدهای چرب.
    * برداشت مواد زاید همچون دی‌اکسید کربن، اوره و اسید لاکتیک از بدن.
    * عملکردهای ایمنی با حمل گلبول‌های سفید و کشف مواد خارجی با استفاده از آنتی‌بادیهای محلول در آن.
    * انعقاد خون که یکی از عملکردهای خود بهبودی بدن است.
    * نقش پیام رسانی که با انتقال هورمون‌ها و پیام دهی در آسیب بافتی انجام می‌شود.
    * تنظیم PH بدن
    * تنظیم دمای بدن
    * فعالیت‌های هیدرولیک.[۳]


خون یک بافت همبند است در شکل RBCها گلبول‌های قرمز را می‌بینیم. پلاکت‌ها که به صورت دانه‌های ریزی است.

گلبول‌های سفید(WBC)خون که لوکوسیت‌ها نامیده می‌شوند شامل :

    * گرانولوسیت‌ها
    * مونوسیت‌ها: لوبیایی شکل
    * لنفوسیت‌ها: هسته بسیار درشت و سیتو پلاسم نوار باریکی در اطرافش

گرانولوسیت‌ها خود به سه دسته ذیل تقسم می‌شوند:

    *
          o نوتروفیل:هسته چند قسمتی
          o بازوفیل: هسته گرانولیسیتی به صورت دانه دار
          o ائوزینوفیل:هسته دو قسمتی

[ویرایش] از دیدگاه اسلام

    * انتقال خون از نظر اسلام حلال است.
    * از نظر اسلام خون انسان و هر حیوانی که خون جهنده دارد، نجس است.

[ویرایش] ترکیبات
Two tubes of EDTA anticoagulated blood.
Left tube: after standing, the RBCs have settled at the bottom of the tube.
Right tube: contains freshly drawn blood.
[ویرایش] پلاسما
[ویرایش] جستارهای وابسته

    * بافت همبند
    * هموگلوبین
    * پلاسما
    * قلب

[ویرایش] منابع
جستجو در ویکی‌انبار     در ویکی‌انبار منابعی در رابطه با خون موجود است.

   1. ↑ *خون (انگلیسی). دانشنامه بریتانیکا (به قلم سی. کولارد کانلی و رابرت اس. شوارتز) (۲۰۰۸). بازدید در تاریخ ۲۸ ژوئن ۲۰۰۸.
   2. ↑ خون چیست؟ (فارسی). بازدید در تاریخ ۱۵ تیر ۱۳۸۷.
   3. ↑ Blood. (2008, June 26). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 20:32, June 29, 2008, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Blood&oldid=221848879

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D9%88%D9%86»
+ نوشته شده در  سه شنبه 16 فروردین1390ساعت 8:56 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

سلول ساختدار

اطلاعات اولیه

هسته در سال 1831 توسط Robert Brown در سلولهای اپیدرمی ثعلبیان کشف شد و به عنوان بخشی متراکم ، پایدار و موجود در همه سلولها در نظر گرفته شد. هسته یک ساختار فشرده با پیچ و تابهای زیادی را داراست و با پروتئین همراه می‌باشد. به چنین مجموعه فشرده‌ای همراه با پروتئین ، کروماتین می‌گویند. هسته واجد غشای دو لایه‌ای موسوم به پوشش هسته‌ای است و در این پوشش حفره‌ها یا روزنه‌هایی موسوم به منفذ پیچیده هسته‌ای است که از طریق آنها عمل تبادل مواد بین هسته و سیتوپلاسم انجام می‌گیرد. برای بررسی ساختمان عمومی هسته می‌توان از میکروسکوپ نوری و میکروسکوپ الکترونی استفاده کرد.



عکس پیدا نشد

شکل و محل و تعداد هسته در سلولها

هسته در بیشتر سلولها کروی یا بیضوی است. در سلولهای پارانشیمی بالغ گیاهان عدسی شکل ، در سلولهای عضلانی مخطط جانوران و سلولهای پروکامبیومی گیاهان استوانه‌ای شکل ، در سلولهای آبکش بالغ و سلولهای انگل زده چند بخشی است. در عده‌ای از سلولها هسته چند بخشی است مثل گویچه‌های سفید خون چند هسته‌ای و یا سلولهای استئوکلاست (استخوان خوار). در بیشتر سلولها هسته در مرکز قرار دارد. در سلولهای گیاهی به علت رشد واکو‌ئلها ، هسته در کنار غشا قرار می‌گیرد و در سلولهای عضلانی مخطط هسته در بخشهای کناری قرار دارد.

در جلبک استابولاریا هسته در بخش ریزوئیدی (ریشه نما) یا مجاور با آن قرار دارد. اغلب سلولها دارای یک هسته هستند. با وجود این برخی جانداران ابتدایی و یا سلولهای جانداران پیشرفته بیش از یک هسته دارند. برای مثال حدود 20 درصد از سلولهای کبدی و یا عده زیادی از سلولهای ریسه قارچها دو هسته‌ای هستند. سلولهای عضلانی مخطط ساختمان سنوسیتی دارند یعنی در یک سیتوپلاسم مشترک چندین هسته پراکنده است. این سلولها ابتدا یک هسته‌ای بوده‌اند که به دلیل تقسیمات مکرر هسته بدون آنکه سیتوپلاسم تقسیم شود به حالت سنوسیتی درآمده‌اند.


نسبت حجم هسته به حجم سیتوپلاسم را نسبت نوکلئوپلاسمی می‌گویند. این نسبت برای سلولهایی که در یک مرحله رشد و در شرایط مشابه باشند ثابت است.



هسته شامل پوشش هسته‌ای ، شیره هسته ، اسکلت هسته‌ای ، کروماتین و بالاخره هستک می‌باشد.




 

پوشش هسته‌ای

اطراف هسته سلولهای یوکاریوتی را پوشش هسته‌ای شامل غشای بیرونی ، غشای درونی ، فضای بین دو غشا و منافذ هسته‌ای پوشانیده است.

غشای بیرونی

از دو لایه فسفولیپیدی و پروتئینهای پراکنده در بین آنها تشکیل شده است که شباهت زیادی به غشای شبکه آندوپلاسمی دارد و در سطح آن ریبوزومها قرار گرفته‌اند. بخشهایی از غشای بیرونی با شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار ، پیوستگی دارد و منشا غشای هسته نیز از شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار است.

فضای بین دو غشا

فضای بین دو غشای یا فضای دور هسته‌ای فضایی به وسعت 60 تا 100 آنگستروم است که وسعت آن در همه جای پوشش هسته‌ای یکنواخت نیست. در برخی نواحی وسیع‌تر و در محل منافذ یا سوراخهای هسته‌ای که دو غشا پوشش هسته‌ای بهم می‌رسند وسعت فضای دور هسته‌ای به صفر می‌رسد.

غشای داخلی

غشایی زیستی به ضخامت حدود 60 تا 70 آنگستروم ، شبیه غشای شبکه آندوپلاسمی و فاقد ریبوزوم است. غشای داخلی با واسطه پروتئینهای لامینایی با کروماتین ارتباط دارد.



عکس پیدا نشد

منافذ غشای هسته

در پوشش هسته‌ای ساختمانهای پروتئینی فعال و ویژه‌ای به اسم منافذ هسته‌ای وجود دارد. وجود این منافذ بوسیله هرتویگ در سال 1876 برای اولین بار پیش‌بینی شد. قطر منافذ به اندازه‌ای است که به مولکولهای پروتئین ، انواع RNAها و حتی زیر واحد‌های ریبوزومی اجازه عبور می‌دهد. پروتئینهای سیتوپلاسمی که وارد هسته می‌شوند از جمله پروتئینهای هیستونی دارای یک بخش نشانه هستند که به کمک آن از بازگشت آنها به سیتوپلاسم جلوگیری می‌شود. منافذ هسته‌ای عبور یونهای منفی را تسهیل می‌کنند.

منافذ هسته‌ای ساختمانهای دائمی و پایدار نیستند و متناسب با نیاز سلول ایجاد یا ناپدید می‌شوند. در سلولهای با فعالیت متابولیکی بالا که مبادله مواد بین هسته و سیتوپلاسم زیاد است تعداد منافذ هسته نیز زیاد است و در سلولهایی که تبادلات هسته و سیتوپلاسم کم است تعداد منافذ کاهش می‌یابد. هر منفذ بوسیله مجموعه‌ای از ذرات متراکم احاطه شده است. این ساختمانهای پروتئینی را بر روی هم مجموعه منفذی یا منفذ پیچیده هسته‌ای می‌نامند که شامل بخشهای زیر است.

  • یک حلقه یا آنولوس که از 8 پروتئین گرانولی کناری تشکیل شده است و در سطح سیتوزولی قرار دارد.

  • یک حلقه یا آنولوس که این هم از 8 پروتئین گرانولی کناری تشکیل شده است و در سطح نوکلئوپلاسمی قرار دارد.

  • کانال مرکزی یا درپوش که این کانال محل عبور مواد می‌باشد و در مرکز منفذ قرار دارد.

  • منفذ از ترکیباتی به نام Annular Material پر شده و به سمت نوکلئوپلاسم (شیره هسته) و سیتوپلاسم بیرون زده است.

شیره هسته ( نوکلئوپلاسم یا کاریولنف )

شیره هسته مایعی است که درون هسته را پر کرده است و از نظر کلی شبیه سیتوزول و کمی متراکم‌تر از آن با PH اسیدی است. شیره هسته یا ماتریکس هسته حاوی آب 10 درصد از کل پروتئینهای هسته‌ای ، 30 درصد از کل RNA و 2 تا 5 درصد از کل فسفولیپیدهای هسته‌ای را شامل می‌شود. مقدار کمی لیپید و نیز مقداری گلوسیدهای (قندها) موثر در تشکیل نوکلئوتید مثل ریبوز و دزوکسی ریبوز در آن وجود دارند.

یونهای موجود در شیره هسته

در شیره هسته یونهای وجود دارد. یونهای موجود در هسته ده برابر بیشتر از یونهای موجود در سیتوپلاسم می‌باشد. و از این لحاظ مساوی محیط خارج سلول است. یون در هسته برای نگهداری ساختمان مولکول DNA لازم می‌باشد. یون مانع تجمع هیستونها بر روی DNA و اثری در جهت فعال کردن تنظیم بیان ژن و افزایش نسخه برداری دارد.

پروتئینهای شیره هسته

این پروتئینها به دو گروه ساختمانی شامل هیستونها و تنظیمی شامل انواع غیر هیستونی و آنزیمی تقسیم می‌شوند.

  • پروتامینها : از مهمترین پروتئینهای موجود درشیره هسته سلولهای جنسی و زایشی هستند که خاصیت قلیایی دارند.
  • پروتئینهای هیستونی : با دارا بودن خاصیت قلیایی به DNA متصل شده و نوکلئوزومها یا واحدهای تکراری DNA را می‌سازند.
  • پروتئینهای غیر هیستونی : دارای خاصیت اسیدی هستند.
  • _پروتئینهای آنزیمی :__ پروتئینهای آنزیمی شیره هسته شامل DNA پلیمرازها ، RNA پلیمرازها ، لیگازها ، DNase ، RNase ، GTPase ، ATPase ، نوکلئوزید فسفریلاز است.

ساختمان شیره هسته

شیره هسته یا نوکلئوپلاسم حاوی انواع گوناگونی از گرانولهای بین کروماتینی و گرانولهای اطراف کروماتینی است.

  • گرانولهای بین کروماتینی ( ICG ) : ذراتی است به قطر 20 تا 25 نانومتر که توسط رشته‌هایی به یکدیگر متصل شده‌اند و به فرم دستجاتی در فضای بین کروماتین اکثر هسته‌ها دیده می‌شود.

  • گرانولهای اطراف کروماتینی ( PCG ): در اطراف هتروکروماتین متراکم قرار داشته و مانند گرانولهای منفرد به نظر می‌آیند. این گرانولها به قطر 30 تا 50 نانومتر بوده و توسط گرانولهایی به قطر 25 نانومتر احاطه شده‌اند. این گرانولها در بسیاری از هسته سلولها دیده شده و از تراکم فیبرهای بسته بندی شده به قطر 3 نانومتر تشکیل شده‌اند. این گرانولها از RNA دارای وزن مولکولی کم و ضریب رسوب 4.7s و حداقل 2 پروتئین تشکیل شده است.

اسکلت هسته‌ای

مجموعه منفذی شبکه لامینایی به علاوه اسکلت هسته‌ای درونی را روی هم اسکلت هسته‌ای گویند.

شبکه لامینایی

شبکه لامینائی یا لامینها پروتئینهای خاصی هستند که تریمرهایی تشکیل می‌دهند متشکل از سه مونومر که با A ، B ، C یا a ، b ، c معرفی می‌شوند. تریمر‌های لامینایی که از سه مونومر A ، B و C تشکیل یافته‌اند همانند شبکه تورینه‌ای بهم می‌پیوندند و اسکلت هسته‌ای را می‌سازند. بخش محیطی (اطرافی) اسکلت هسته‌ای تراکم بیشتری دارد و بخش درونی آن کم تراکمتر و دارای حالت اسفنجی است. شبکه لامینایی را اغلب شبکه بسیار ظریفی می‌دانند که در مقابل سطح درونی پوشش هسته‌ای قرار گرفته‌اند و با مجموعه‌های منفذی اتصالهایی دارد. شبکه لامینایی ساختمانی ظریف اما چسبنده دارد که پس از حذف پوشش هسته‌ای و حل کردن پروتئین و DNAی موجود در کروماتین بصورت پاکت نازکی باقی می‌ماند و اندازه و حالت هسته را حفظ می‌کند.

لامین نقش ساختمانی مهمی در تعیین شکل و وضعیت هسته بازی می‌کند. لامینها مولکولهای بسیار پایداری هستند. به حسب وضع لامینها در طول تقسیم سلولی دو نوع لامین در نظر می‌گیرند. لامینایی که همیشه چسبیده به پوشش هسته‌ای باقی می‌ماند (لامین B در پستانداران) و آنهایی که هنگام تقسیم در سیتوپلاسم حل می‌شوند (لامین A و C در پستانداران). لامینها به اندازه کافی بخشهای آبگریز برای نفوذ به دو لایه لیپیدی غشای داخل هسته را ندارند اما با واسطه یک نوع از پروتئینهای درون غشایی به آن متصلند.

اسکلت هسته‌ای درونی

هنگامی که هسته‌ها جدا شده از سلول بوسیله نوکلئازها از جمله DNase و RNase که به ترتیب DNA و RNA را هضم می‌کنند یا با محلولهای نمکی قوی که پروتئینهای کروی را حل می‌کنند، تیمار شوند یک شبکه سه بعدی درون هسته‌ای باقی می‌ماند که با میکروسکوپ الکترونی قابل مشاهده است و در مجموعه شیره هسته پراکنده است. این ساختمان را اسکلت درونی هسته‌ای می‌گویند. به نظر می‌رسد که این شبکه برای سازمان‌یابی کروماتین مهم است. اسکلت هسته‌ای درونی از دو شبکه روی هم تشکیل شده است که عبارتند از:

  • شبکه اول از پروتئینهای رشته‌ای ساخته شده و نقش پشتیبان را برای شبکه دوم دارد.

  • شبکه دوم از پروتئینهای گویچه‌ای یا کروی ساخته شده که بین آنها پروتئینهای آنزیمی دخالت کننده در رونویسی و همانند سازی نیز در بین آنها وجود دارد.

هستک

هستک در هسته انترفاز دیده می‌شود از مرحله پروفاز تا اوایل تلوفاز دیده نمی‌شود. هستک یک اندامک درون هسته‌ای و بدون غشا در شیره هسته می‌باشد. تعداد معمول آن یک یا دو عدد در هسته هر سلول ، گاهی چند عدد و در هسته اووسیت دوزیستان تعداد زیادی هستک وجود دارد هستک‌ها اغلب کروی شکل و به صورت ذرات متراکم هستند.

بین درشتی هستک و فعالیت بیوسنتزی پروتئینی سلول وابستگی وجود دارد. هرچه سلولها دارای سنتز پروتئین بیشتر باشند هستکهای درشت‌تری دارند مثل اووسیتها ، سلولهای ترشحی و نورونها. در مقابل در اسپرماتیدها و سلولهای عضلانی هستکها کوچکترند. هستک حاوی RNA فراوان است و یک منطقه کروماتینی متراکم و کم و بیش حلقه‌دار اطراف هستک را احاطه می‌کند هستک جایگاه تشکیل ریبوزوم است.



عکس پیدا نشد

کروماتین

ترکیب اصلی هسته ، کروماتین است شبکه کروماتینی از درهم رفتن رشته‌های کروماتینی تشکیل شده و این رشته‌ها در حقیقت حالت بسیار کم تراکم شده‌ای از کروموزوم‌ها هستند. رشد کروماتین یا DNAی انترفازی ، مجموعه مولکولی پیچیده‌ای است که در آن DNA ، دارای اطلاعات ژنتیکی و پروتئینهای مختلف وابسته به آن نقش ساختمانی یا عملی و نیز مقداری از RNAها وجود دارد.

مباحث مرتبط با عنوان

  • پروتئین
  • ساختمان DNA
  • سلول انسانی
  • سلول گیاهی
  • سیتوپلاسم
  • شبکه آندوپلاسمی
  • ریبوزوم
  • غشای سلولی
  • کروموزوم
  • میتوز
+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:47 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

مروری بر کل کتاب

فصل اول
شناسايي ، رده بندي و نام گذاري جانداران

شناسايي جانداران
جانداران با وجود گوناگوني هاي بسياري که با يکديگر دارا هستند، شباهت هاي اساسي قابل توجهي نيز با يکديگر دارند. تفاوت ها و همانندي هاي ميان جانداران مختلف دانشمندان را به اين فکر انداخته است تا آنها را رده بندي کنند. براي شناسايي جانداران دوره اصلي وجود دارد: راه اول مقايسه جاندار با تصويرها و مشخصاتي است که در کتابهاي راهنما وجود دارد. راه دوم کاربرد کليدهاي شناسايي است. کليد دو راهي يکي از مناسبت ترين کليدهاست. کليدهاي دو راهي بر اساس ويژگي هاي متقابل جانداران طراحي مي شوند.

 

گروه بندي جانداران

هزاران سال پيش دانشمندان جانوران را بر اساس شباهت هاي ظاهري به گروه هايي تقسيم مي کردند. امروزه براي گروه بندي جانداران آنهايي را که با هم خويشاوندي هاي نزديکتر دارند، در يک گروه قرار مي دهند. به شباهت هايي که در ساختار بدن جانداران وجود دارد ساختارهاي همتا مي گويند.طرح اساسي ساختارهاي همتا يکسان است، اما کار آنها در جانداران مختلف يکي نيست. پنج فرمانرو اصلي باکتري ها، آغازيان ، قارچ ها، گياهان و جانوران هستند.
هر فرمانرو از چند شاخه، هر شاخه از چند رده، هر رده از چند راسته، هر راسته از چند تيره، هر تيره از چند سرده و هر سرده از چند گونه تشکيل شده است.

نام گذاري جانداران

عموم مردم براي نام بردن جانداران از نام هاي معمولي استفاده مي کنند مانند سگ، گربه و گندم اما زيست شناسان براي ناميدن جانداران از نام هاي علمي استفاده مي کنند. نام علمي از دو قسمت تشکيل شده است که قسمت اول نام سرده و قسمت دوم نام گونه جاندار مورد نظر است.

 

سؤالات
1 – زيست شناسان کدام روش را براي رده بندي جانداراي مناسب تر مي دانند؟

الف) مقايسه جانداران با کتب راهنما
ب) شباهت هاي ظاهري
ج) به کار بردن کليدهاي شناسايي
د) تفاوت هاي ظاهري

 

2 – هر تيره از چند ...... تشکيل شده است.

الف) رده
ب) راسته
ج) گونه
د) سرده

 

3 – هر ...... از چند رده تشکيل شده است.

الف) فرمانرو
ب) شاخه
ج) راسته
د) تيره

 

4 – در روش دو نامي يا نام علمي ، نام دوم مشخص کننده چيست؟

الف) سرده
ب) شاخه
ج) گونه
د) راسته

 

5 – به شباهت هايي که در ساختار بدن جانداران وجود دارد.... مي گويند.

الف) کليدهاي شناسايي
ب) کليدهاي دو راهي
ج) گروه بندي
د) ساختارهاي همتا

 

فصل دوم
مولکول هاي زيستي

عنصر کربن
تقريباًً همه مولکول هايي که در سلول ها ساخته مي شوند، کربن دارند. به مواد کربن داري که در سلول ساخته مي شوند، مواد آلي مي گويند. ظرفيت عنصر کربن 4 است يعني مي تواند با چهار عنصر يک ظرفيتي ديگر مثل هيدروژن پيوند برقرار کند.گوناگوني مولکولهاي آلي به علت تمايل الکترون هاي آخرين لايه اتم کربن به ايجاد پيوند، به ويژه پيوند کووالانسي، با ساير اتمهاست. زنجيره کربني مولکول هاي آلي، اسکلت کربني ناميده مي شود.

 

درشت مولکول

بسياري از مولکول هاي زيستي نسبت به مولکول هاي غيرزيستي بسيار بزرگ اند و بنابراين درشت مولکول ناميده مي شوند. مانند مولکولهاي پروتئين، نوکلئک اسيدها و کربوهيدرات ها. بسياري از اين درشت مولکول ها به صورت پليمر هستند. واحدهاي سازنده پلي مر، مونومر ناميده مي شوند.

 

هيدورليز و سنتز آب دهي

 

 

سنتز

 

H2O+OH

---->

<-----

Ho – مونومر1 – H – Ho - مونومر2 - H

 

هيدروليز

 

 

کربوهيدرات ها

مونوساکاريدها ساده ترين کربوهيدرات ها هستند. مهمترين مونوساکاريدهاي 6 کربني( هگزوزها) گلوکز ، فروکتوز، گالاکتوز هستند. مهمترين مونو ساکاريدهاي 5 کربني( پنتوزها) ريبوز و دئوکسي ريبوز هستند.
دي ساکاريدها از ترکيب دو مونوساکاريد با واکنش سنتز آب دهي به وجود مي آيند. ساکارز، مالتوز و لاکتوز سه نوع دي ساکاريد هستند. پلي ساکاريدها زنجيره هاي طويلي از مونوساکاريد هستند. نشاسته ، گليکوژن و سلولز سه نوع پلي ساکاريد هستند. گياهان براي ذخيره کردن گلوکز، مولکولهاي گلوکز را به صورت پلي مر نشاسته در مي آورند. سلولهاي جانوري گلوکز اضافي خود را به صورت گليکوژن ذخيره مي کنند. سلولز که بيشترين ترکيب آلي طبيعي را تشکيل مي دهد، به صورت رشته هايي محکم در ساختار ديواره سلولي گياهان شرکت دارد. مولکول سلولز رشته اي و بدون انشعاب است. رشته هاي سلولزي که در غذاها وجود دارند الياف ناميده مي شوند. الياف سلولزي براي کار منظم روده ها و جلوگيري از بعضي بيماريهاي گوارشي مورد نياز است.

 

ليپيدها

چربي ها از مهم ترين ليپيدها هستند.
ساختار آنها از مولکول هاي اسيد چرب و گليسرول تشکيل شده است. به مولکول هاي چربي ، تري گليسريد نيز گفته مي شود. يکي از مهمترين وظايف مولکولهاي چربي درون سلول ها، ذخيره انرژي است. يک گرم چربي بيش از دو برابر يک گرم پلي ساکاريد، مانند نشاسته ، انرژي آزاد مي کند. چربي هايي که حداکثر تعداد هيدروژن را دارند، سير شده نام دارند. چربي هايي که در ساختارشان پيوند دو گانه يا سه گانه دارند، سير نشده نام دارند. فسفوليپيدها، موم ها و استروئيدها نيز ليبپيد هستند که هر کدام نقش مهمي را در سلول ايفا مي کنند.

پروتئين ها و انواع آنها
پروتئين ها پلي مرهايي هستند که مونومرهاي آنها را آمينو اسيدها تشکيل مي دهند. سلول ها آمينو اسيدهاي مختلف را با واکنش سنتز آب دهي به يکديگر متصل مي کنند. وقتي دو آمينو اسيد به اين طريق به يکديگر متصل مي شوند، پيوندي به نام پيوند پپتيدي بين آنها بوجود مي آورند. هر گاه يک يا چند پلي پپتيد پيچ و تاب بخورند و شکل فضايي خاصي به وجود بياورند، مولکول حاصل يک پروتئين است. پروتئين ها از نظر کاري که در بدن انجام مي دهند، در هفت گروه اصلي جاي مي گيرند:
1 – پروتئين هاي ساختاري
2 – پروتئين هاي منقبض شونده
3 – پروتئين هاي ذخيره اي
4 – پروتئين هاي دفاعي
5 – پروتئين هاي انتقال دهنده
6- پروتئين هاي نشانه اي
7 – آنزيم ها

 

آنزيم ها

آنزيم ها واکنش هاي شيميايي را که در سلول ها انجام مي شوند، عملي مي کنند. بدون آنزيم، واکنش هاي زيستي به اندازه اي آهسته صورت مي گيرند که ادامه زندگي با اين حالت، ممکن نيست. بعضي آنزيمها برون سلولي هستند يعني کار خود را در خارج سلول انجام مي دهند و بعضي آنزيم ها درون سلولي هستند يعني در درون سلول فعاليت دارند.

 

ويژگي هاي آنزيم ها

1 – بيش تر آنها پروتئيني هستند
2 – عمل آنها اختصاصي است يعني هر کدام از آنها واکنش خاصي را انجام مي دهند
3 – سلول از هر کدام از آنها بارها استفاده مي کند چون آنزيم ها در واکنش هايي که انجام مي دهند هيچ تغييري نمي کنند
4 – به تغييرات شديد دما حساس اند
5 – به تغييرات شديد PH حساس اند.

 

چگونگي عمل آنزيم ها

آنزيم ها يز مانند ساير پروتئين ها شکل سه بعدي ويژه اي دارند. بخشي از مولکول آنزيم قالبي است براي چسبيدن به بخشي از پيش ماده . آن بخش از آنزيم که به پيش ماده ملحق مي شود، جايگاه فعال نام دارد. پس از اتصال پيش ماده به جايگاه فعال ، واکنش انجام مي شود . سپس پيش ماده که اکنون فرآورده نام دارد، از آن جدا مي شود. بعضي در ويتامين ها و مواد معدني اتصال آنزيم را به پيش ماده آسان تر مي کنند و باعث افزايش سرعت واکنش هاي آنزيمي مي شوند. بعضي سم ها مانند سيانيد وارسنيک و حشره کش ها محل جايگاه فعال آنزيم ها و اشغال و از فعاليت آنها جلوگيري مي کنند. اثر بعضي سم ها دائمي و بعضي ديگر موقتي است. از آنزيم ها استفاده هاي زيادي مي شوند. استفاده از آنزيم ها در پودرهاي لباسشويي مثالي از کاربرد آنزيم در خانه است. از آنزيم ها در صنعت نيز استفاده مي شود. پروتئاز ها، آميلازها، سلولاز و کاتالاز از جمله آنزيم هايي هستند که در صنعت کاربرد زيادي دارند. امروزه آنزيم هايي که در خانه و صنعت کاربرد دارند، از ميکروب ها استخراج مي شوند.

 

متابوليسم

مجموع واکنش هايي که درون سلول ها انجام مي شوند، متابوليسم نام دارد. ساختن و تجزيه مواد،از واکنش هاي متابوليسمي هستند. بيشتر اين واکنش ها با کمک آنزيم انجام مي شوند. واکنش هاي متابوليسمي يا انرژي زا هستند و يا انرژي خواه.

 

ATP

ATP يا آدنوزين تري فسفات ماده اي است که مي تواند انرژي را در خود ذخيره و در موقع لزوم آن را آزاد کند. مولکول ATP از دو بخش تشکيل شده است. بخشي از آن که آدنوزين نام دارد خود از يک مولکول پنتوز و يک مولکول آدنين ساخته شده است. آدنين نوعي باز آلي است که در ساختار نوکلئوتيدها شرکت دارد و با علامت A نشان داده مي شود. بخش ديگر ATP از سه مولکول فسفات ساخته شده است.

 

سؤالات
1 – کداميک از کربوهيدرات هاي زير دي ساکاريد است؟

الف) گلوکز
ب) فروکتوز
ج) ساکارز
د) گالاکتوز

 

2 – مولکول هاي گلوکز در بافت هاي ماهيچه اي به چه صورت ذخيره مي شود؟

الف ) نشاسته
ب) سلولز
ج) گليکوژن
د) اليافت

 

3 – کاربرد آنزيم کاتالاز در صنعت چيست؟

الف ) در پودر لباسشويي
ب) براي خارج کردن پوسته ها دانه ها
ج) در ساخت اسفنج
د) براي تهيه آب ميوه

 

4 – کدام آنزيم در زودن موهاي روي پوست جانوران کاربرد دارد؟

الف ) پروتئاز
ب) آميلاز
ج) سلولاز
د) کاتالاز

 

5 – کداميک از عوامل زير فعاليت آنزيم ها را کم مي کند؟

الف ) ويتامين ها
ب) مواد معدني
ج) تغييرات PH
د) گرما

 


فصل سوم
سفري به درون سلول

ميکروسکوپ

براي ديدن اشياي بسيار ريز که با ذره بين ديده نمي شوند، از ميکروسکوپ استفاده مي کنيم. اولين ميکروسکوپ ها ، ميکروسکوپ هاي نوري بودند. ميکروسکوپ نوري مي تواند تصوير را 1000 برابر بزرگ کند. توانايي هر ابزار نوري به بزرگ نمايي و قدرت تفکيک آن بستگي دارد. قدرت تفکيک ميکروسکوپ الکتروني از ميکروسکوپ نوري به مراتب بيشتر است. با ميکروسکوپ الکتروني اندامک هاي سلول و حتي مولکول هاي بزرگي چون DNA و پروتئين ها قابل مشاهده است. زيست شناسان بيشتر از ميکروسکوپ الکتروني نگاره براي مشاهده سطح اجسام و از ميکروسکوپ الکتروني گذاره براي مشاهده ساختار دروني سلول استفاده مي کنند. اما بررسي سلول زنده با ميکروسکوپ الکتروني امکان پذير نيست. از اين رو براي مطالعه سلول زنده هنوز به ميکروسکوپ نوري نيازاست.

 

اندازه سلول

اندازه کوچکترين سلول ها بين 1 ميكرومتر تا 10 ميكرومتر10 است و اندازه بزرگترين آنها حدود 100 ميكروكتر است است. اندازه و شکل هر سلول به کار آن سلول بستگي دارد. مثلاً تخمک پرندگان حجيم است چون مقدار زيادي مواد غذايي در خود جاي داده است و يا سلول هاي عصبي و ماهيچه اي دراز هستند. اما اندازه سلول ها از حد معيني بزرگ تر و از حد معيني کوچکتر نمي شود. کوچکترين سلول بايد به اندازه اي باشد که بتواند DNA، پروتئين و اندامک هاي لازم براي زيستن و توليد مثل را در خود جاي دهد. عامل محدود کننده سلول نسبت به حجم است. سطح سلول بايد به اندازه اي باشد که بتواند به مقدار کافي مواد غذايي را از محيط بگيرد و مواد زايد را به محيط دفع کند. در مواردي که حجم سلول خيلي زياد باشد، سطح آن نمي تواند احتياجات حجم آن را برآورده کند.

 

سلول هاي پروکاريوتي

اين سلول ها ساختار ساده دارند. اندازه شان بين 2 تا 8 است. سلول پروکاريوتي هسته مشخص و سازمان يافته ندارد و DNA و پروتئين هاي همراه آن درون ناحيه هسته مانندي به نام ناحيه نوکلئوتيدي قرار گرفته اند. ناحيه نوکلئوتيدي غشا ندارد.
ريبوزوم ها با اطلاعاتي که از DNA مي گيرند، آمينو اسيدها را به هم متصل مي کنند و پلي پپتيد مي سازند . سيتوپلاسم سلول باکتري توسط غشاي پلاسمايي احاطه شده است. در بيشتر باکتري ها، ديواره اي نسبت به نام ديواره سلولي باکتريايي، اطراف غشاي پلاسمايي را فرا گرفته است. اين ديواره نقش حفاظت کننده دارد. در بعضي باکتريها روي ديواره سلولي را پوشش چسبانکي به نام کپسول احاطه کرده است. کپسول نيز نقش حفاظت کننده دارد و همچنين به باکتري کمک مي کند تا به سطح بچسبد. برآمدگي هاي مو مانند به نام پيلي نيز به چسبيدن باکتري به سطوح مختلف کمک مي کند. برآمدگي هاي بلند به نام تاژک با حرکت هاي خود باکتري را در محيط مايع پيرامون به جلو مي راند.

 

سلولهاي يوکاريوتي

سلول هاي يوکاريوتي از سلول هاي پروکاريوتي پيچيده تر هستند. اندامک هاي گوناگوني در سيتوپلاسم سلول هاي يوکاريوتي وجود دارد. بيشتر اندامک هاي درون سيتوپلاسم سلول هاي يوکاريوتي داراي غشا هستند مانند هسته، شبکه آندوپلاسمي، جسم گلژي، ميتوکندري، ليزوزوم و پراکسي زوم.
وجود اين غشاهاي درون سلولي اين امکان را به سلول مي دهد که فرآيندهاي متفاوت متابوليسمي که به وضعيت هاي متفاوتي نياز دارند، همزمان در آن انجام شوند. يکي ديگر از فوايد غشاهاي درون سلولي اين است که اين غشاها مجموعه مساحت غشاهاي سلول را به مقدار قابل توجهي افزايش مي دهند.

مقايسه اندامک هاي سلولهاي جانوري و گياهي

1) سانتريول که از اندامک هاي بدون غشا است در سلول هاي جانوري و گياهان ابتدايي مثل خزه ها و سرخس ها وجود دارد اما در گياهان پيشرفته ديده نمي شود. سانتريول ها در سازمان دهي ميکروتوبول ها، تشکيل دوک تقسيم و تشکيل تاژک و مژک نقش دارد.
2) سلول هاي جانوري ممکن است يک يا چند تاژک داشته باشند اما به جز سلول هاي جنسي نر بعضي از گونه هاي گياهي، سلول هاي گياهي تاژک ندارند.
3) سلول هاي گياهي معمولاً ديواره سخت و ضخيم سلولزي دارند که نقش محافظت کننده دارد. سلول هاي جانوري اين ديواره را ندارند. ديواره سلولي گياهان از رشته هاي سلولزي نازکي ساخته شده است که در سيماني از جنس پلي ساکاريدها و پروتئين قرار گرفته اند.
4) در سلول هاي گياهي اندامکي به نام پلاست وجود دارد که در سلول هاي جانوري يافت نمي شود. در کلروپلاست فتوسنتز روي مي دهد.
5) در بسياري از سلول هاي گياهي بالغ يک واکوئل مرکزي بزرگ وجود دارد که در خود آب و مواد شيميايي گوناگوني را ذخيره مي کند. علاوه بر اين ، واکوئل ها با جذب آب اضافي مي توانند به بزرگ شدن سلول کمک کنند.

 

ديواره سلولي گياهان

ضخامت اين ديواره 10 تا 100 برابر غشاي پلاسمايي است. اين ديواره چند لايه است که يکي از لايه ها بين سلولهاي مجاور مشترک است و لايه تيغه مياني نام دارد. اين لايه سلولهاي مجاوري را به هم مي چسباند. رويه تيغه مياني لايه اي به نام ديواره نخستين قرار گرفته است. در بعضي سلول ها روي ديواره نخستين ديواره ديگري به نام ديواره دومين رسوب مي کند. ديواره سلول هاي گياهي ضخيم است اما داراي منافذي است که از طريق آنها ارتباط سلولهاي مجاور برقرار مي شود . ماده زنده اي اين منافذ را پر مي کند که پلاسمودسم نام دارد. ديواره سلولي در بعضي نقاط نازک تر مي شود . اين نقاط لان نام دارند.

 

ساختار غشاهاي سلولي

 

غشاي پلاسمايي مواد درون سلول را از محيط پيرامون جدا مي کند. غشاي سلول نسبت به مواد تراوايي نسبي دارد يعني فقط به بعضي از مواد اجازه ورود يا خروج مي دهد و براي اين کار ساختار ويژه اي دارد.
بيشترين تعداد مولکول هاي غشا، مولکول هاي فسفوليپيدي هستند. اين مولکول ها که بخشي از آنها آب گريز و بخش ديگرشان آب دوست طوري در غشا قرار گرفته اند که سري در برابر آب و مواد محلول در آن ايجاد مي کنند. البته مولکول هاي آب چون خيلي کوچک هستند مي توانند به مقدار اندک از آن عبور کنند.
مولکول هاي پروتئيني نيز که در عرض غشا قرار دارند کانال ها يا منافذي را براي عبور مواد در غشا ايجاد مي کنند. اين کانال هاي پروتئيني تخصصي عمل مي کنند. بعضي از پروتئين هاي غشا ناقل هستند و موادي مانند يون ها را وارد سلول مي کنند.

 

ريبوزوم

ريبوزوم ها که از اجزاي بسيار ريز سلول هستند در سيتوپلاسم، ميتوکندري و کلروپلاست يافت مي شوند. وظيفه ريبوزوم ها مشارکت در پروتئين سازي است. هر ريبوزوم از دو بخش غيرمساوي ساخته شده است. هر دو اين بخش ها از جنس پروتئين و RNA هاي ريبوزومي هستند.

 

هسته

هسته مرکز تنظيم ژنتيک سلول يوکاريوتي است. DNA هسته فعاليتهاي سلول را رهبري مي کند. هسته توسط پوشش هسته احاطه مي شود. پوشش هسته از دو غشاي منفذدار تشکيل شده است. درون هسته از مايعي به نام شيره هسته پر شده است که DNA و پروتئين هاي متصل به آن، هستک و يا هستک ها و پروتئين هاي تشکيل دهنده اسکلت هسته اي در آن قرار دارند. هستک جاي بخشي از DNA و پروتئين هاي متصل به آن، RNA و پروتئين است و محلي است که ريبوزوم ها در آن ساخته مي شوند.

 

دستگاه غشايي دروني

گروهي از اندامک هاي يوکاريوتي از غشاهاي به هم مرتبط تشکيل شده اند. بعضي از اين غشاها به طور فيزيکي به هم پيوسته اند. در مجموع اين غشاها شبکه اي درون سيتوپلاسم تشکيل مي دهند که دستگاه غشايي دروني ناميده مي شود.

 

اندامک هاي دستگاه غشايي دروني

1 – شبکه آندوپلاسمي: دو نوع شبکه آندوپلاسمي وجود دارد : شبکه آندوپلاسمي زبر و شبکه آندوپلاسمي صاف. شبکه آندوپلاسمي زبر را از آن جهت زبر مي خوانند که دانه هاي ريبوزوم روي آن قرار گرفته اند.اين شبکه دو کار مهم انجام مي دهد، اول غشا سازي و دوم ساخت پروتئين هايي که قرار است به خارج از سلول ترشح شوند مثل پادتن ها، ريبوزوم هاي شبکه آندوپلاسمي زبر، پلي پپتيدهاي مولکول هاي پادتن را مي سازند. اين پلي پپتيدها در شبکه آندوپلاسمي کنار هم قرار مي گيرند و پادتن فعال حاصل مي شود. شبکه آندوپلاسمي صاف، شبکه به هم پيوسته اي از لوله ها و کيسه هاي غشار دار و بدون ريبوزوم است. يکي از مهمترين کارهاي شبکه آندوپلاسمي صاف گسترده اي وجود دارد که کار تنظيم قندي که از سلول هاي جگر به خون آزاد مي شود را انجام مي دهد. سم زدايي يعني تجزيه داروها و مواد شيميايي مضر، يکي ديگر از کارهاي اين شبکه است. همچنين ذخيره يون کلسيم ، توسط اين شبکه انجام مي شود.
2 – جسم گلژي : اين اندامک از کيسه هاي پهني که روي هم قرار گرفته اند تشکيل شده است. جنس اين کيسه ها از غشاهاست. اين کيسه ها به طور فيزيکي به هم پيوسته نيستند. مولکول هايي که توسط شبکه آندوپلاسمي توليد مي شوند، به وسيله وزيکول هاي انتقالي به دستگاه گلژي مي رسند. در دستگاه گلژي، اين مولکول ها دستخوش تغييرات شيميايي مي شوند و در نتيجه اين تغييرات، مولکو ها نشانه گذاري مي شوند و به نقاط مختلف سلول فرستاده مي شوند.
3 – ليزوزوم: اين اندامک توسط شبکه آندوپلاسمي زبر و دستگاه گلژي توليد مي شود. ليزوزوم کيسه اي است غشادار که داراي آنزيم هاي تجزيه کننده است. غشاي ليزوزوم، پيرامون قسمتي را فراگرفته است که آنزيمهاي گوارشي در آنجا ذخيره مي شود. بدين ترتيب قسمت هاي ديگر سيتوپلاسم از گزند آنزيم هاي گوارشي در امان مي مانند. ليزوزوم با پيوستن به واکوئل هاي غذايي، آنزيم هاي گوارشي را به درون واکوئل تخليه و محتواي درون واکوئل را تجزيه مي کنند. يکي ديگر از کارهاي ليزوزوم، بلع و گوارش اندامک هاي آسيب ديده يا پيرسلول است. ليزوزوم ها در نمو جنيني نيز نقش حياتي دارند.
4 – واکوئل ها: واکوئل ها کارهاي مختلفي انجام مي دهند. واکوئل مرکزي بزرگ در گياهان بالغ، با جذب آب به بزرگ شدن سلول گياهي کمک مي کند. همچنين مواد شيميايي حياتي يا فرآورده هاي دفعي حاصل از متابوليسم سلول را ذخيره مي کند. در بعضي گياهان واکوئل ها حاوي مواد سمي هستند. واکوئل هاي ضربان دار در آغازيان آب اضافي را از سلول جمع مي کنند. واکوئل هاي ضربان دار براي حفظ محيط دروني سلول حياتي هستند.

 

نحوه ارتباط اندامک هاي دستگاه غشايي دروني

پيوستگي هاي ساختاري مستقيمي بين پوشش هسته، شبکه آندوپلاسمي، زبر و شبکه آندوپلاسمي صاف برقرار است. مثلاً وزيکول انتقالي در شبکه آندوپلاسمي ساخته مي شود، بعد به جسم گلژي وارد مي شود و سرانجام به ليزوروم يا واکوئل تبديل مي شود.

 

کلروپلاست

کلروپلاست، انجام فتوسنتز را برعهده دارد و در گياهان و در بعضي از آغازيان، مانند جلبک ها يافت مي شود. غشاها فضاي دروني کلروپلاست را به سه قسمت تقسيم مي کنند. قسمت اول فضاي باريکي است که بين غشاي خارجي و دروني کلروپلاست وجود دارد. قسمت دوم، فضايي است که توسط غشاي دروني محصور شده است. اين قسمت توسط ماده سيالي به نام بستره پرشده است و در آن شبکه اي از لوله ها و قرص هاي غشادار توخالي وجود دارد. قسمت سوم، فضاي درون لوله هاي توخالي و قرص هاي غشايي است. اين قرص ها به صورت دسته هاي چندتايي روي هم قرار مي گيرند. هر دسته را يک گرانوم مي نامند. انرژي خورشيد در گرانوم ها به دام مي افتد.

 

ميتوکندري

اين اندامک تنفس سلولي را انجام مي دهد. طي اين عمل انرژي شيميايي غذاها به انرژي شيميايي مولکول سوختي سلول يعني ATP تبديل مي شود. ميتوکندري داراي دو غشا است. فضاي درون آن از دو قسمت تشکيل شده است. قسمت اول فضاي بين دو غشا است. قسمت دوم فضايي است که درون غشاي دروني است و توسط ماده سيال ماتريکس پرشده است. غشاي دروني بسيار چين خورده است. هر چين خوردگي يک تيغه به نام کريستا را به وجود مي آورد. کريستاها موجب افزايش سطح غشاي دروني مي شوند و باعث بالارفتن توانايي ميتوکندري در توليد ATP مي شوند.

 

ورود و خروج مواد

مواد به چند طريق به سلول وارد يا از سلول خارج مي شوند:
1 – انتشار: يعني حرکت ماده از جايي که تراکم آن بيشتر است به جايي که تراکم آن کمتر است. به عبارت ديگر ، اختلاف غلظت بين دو نقطه باعث انتشار مي شود. اکسيژن از طريق انتشار به سلول وارد و دي اکسيد کربن از طريق انتشار از سلول خارج مي شود.
2 – انتشار تسهيل شده: بعضي از مواد به کمک کانال هاي پروتئيني از عرض غشا مي گذرند. به اين نوع انتشار، انتشار تسهيل شده مي گويند.
3 – انتقال فعال: بعضي مواد بر خلاف شيب غلظت، از عرض غشاي سلول عبور مي کنند. سلول با مصرف ATP و توسط ناقل هاي پروتئيني اين عمل را انجام مي دهد. به اين نوع انتقال، انتقال فعال مي گويند.
4 – آندسيتوز: بعضي از سلولها ذرات بزرگ تر را به وسيله آندوسيتوز جذب مي کنند. موجودات تک سلولي مانند آميب به اين روش تغذيه مي کنند. اگزوسيتوز، عکس آندوسيتوز است.



اسمز:

اسمز نوعي انتشار است. آب از اين طريق به سلول وارد يا از آن خارج مي شود. به عبارت ديگر، انتشار آب از عرض يک غشاي داراي نفوذپذيري انتخابي، اسمز ناميده مي شود. اگر سلول جانوري را وارد آب خالص کنيم اين سلول با جذب آب باد مي کند و مي ترکد چون غشاي آن نازک و ظريف است. اما سلول هاي گياهي به دليل داشتن ديواره سلولزي در مقابل ترکيدن مقاومت مي کنند. يعني سلول گياهي باد مي کند، اما نمي ترکد به اين پديد تورژسانس (آماس) مي گويند. اگر سلول هاي گياهي تورم خود را از دست بدهند، گياه پژمرده مي شود. اين پديده پلاسموليز نام دارد.


سؤالات
1 – ريبوزوم ها در کجا ساخته مي شوند؟
الف) شبکه آندوپلاسمي زبر
ب) شبکه آندوپلاسمي صاف
ج) هسته
د) هستک

2- ليزوزوم ها توسط کدام قسمت از سلول توليد مي شوند؟
الف) شبکه آندوپلاسمي زبر و دستگاه گلژي
ب) شبکه آندوپلاسمي و دستگاه گلژي
ج) شبکه آندوپلاسمي زبر و هسته
د) شبکه آندوپلاسمي صاف و هسته

3 – کداميک از روشهاي انتقال ماده با مصرف انرژي همراه است؟
الف) انتشار تسهيل شده
ب) اسمز
ج) انتقال فعال
د) انتشار

4 – دي اکسيدکربن به کدام روش از سلول خارج مي شود؟
الف) انتشار
ب) انتشار تسهيل شده
ج) انتقال فعال
د) آندوسيتوز

5 – فضاي داخل غشاي دروني ميتوکندري با چه ماده اي پر شده است؟
الف) کريستا
ب) گرانوم
ج) بستره
د) ماتريکس

 

فصل چهارم
سازمان بندي سلول ها

جانداران پرسلولي
پيکر بعضي از جانداران که به آنها تک سلولي مي گوييم، فقط از يک سلول ساخته شده است. پيکر جانداران پرسلولي از بيش از يک سلول ساخته شده است و اين سلول ها با هم اتصال زيستي برقرار کرده اند. جانداراني را که پيکر آنها از چندين سلول کم و بيش همانند و متصل به هم ساخته شده است. اصطلاحاًً کلني مي نامند. در جانداران پرسلولي به علت پيچيدگي فرآيندهاي زيستي، سلول ها براي انجام وظايف خاص، اختصاصي شده اند. به اين فرآيند تمايز مي گويند. تمايز باعث تشکيل بافت هاي مختلف مي شود.

 

بافت هاي جانوري

مجموعه سلولهايي که در کنار هم قرار گرفته اند و هماهنگ با هم وظايف خاصي را انجام مي دهند، يک بافت را تشکيل مي دهند. بافت هاي اصلي مهره داران ، بافت پوششي، بافت پيوندي، بافت ماهيچه اي و بافت عصبي هستند.

 

بافت پوششي

اين بافت سطح بدن و سطح حفره ها و مجاري دروني بدن مانند دهان، معده، روده و رگ ها را مي پوشاند. سلولهاي پوششي بسيار به همديگر نزديک اند. در زير اين بافت، غشاي پايه وجود دارد که شبکه اي است از پروتئين هاي رشته اي و پلي ساکاريدهاي چسبناک، غشاي پايه بافت پوششي را به بافت هاي زيرين آن متصل نگه مي دارد.
بافت هاي پوششي يک لايه و يا چند لايه هستند. شکل سلول هاي بافت پوششي سنگفرشي، مکعبي يا استوانه اي است. بافت پوششي درون لوله هاي گوارشي و مري و پوست بدن ما از نوع سنگفرشي چند لايه است. سطح خانه هاي ششي و سطح دروني رگ هاي خوني از بافت پوششي سنگفرشي يک لايه پوشيده شده است. سطح بعضي از سلولهاي پوششي، ماده لزج و چسبناکي به نام موکوز ترشح مي کند. اين ماده در لوله تنفسي ذرات گرد و غبار را جذب مي کند. حرکت مژک هاي اين بافت، موکوز را با اين ذرات جذب شده، دائماً به سمت گلو مي راند.

 

بافت پيوندي

بين سلول هاي بافت پيوندي فضاي بين سلولي فراواني وجود دارد اين فضا توسط ماده زمينه اي پر مي شود. ماده زمينه اي که ممکن است مايع، ژله اي يا جامد باشد، توسط سلول هاي بافت پيوندي ترشح مي شود. شش نوع بافت پيوندي در بدن انسان يافت مي شود: 1) بافت پيوندي سست که در زير پوست وجود دارد و پوست را به ماهيچه هاي زيرين آن پيوند مي دهد. درون اين بافت رشته هاي پروتئيني کلاژن وجود دارد.
2 ) بافت چربي که وظيفه آن عايق کردن بدن، ذخيره انرژي و ضربه گيري است.
3) خون نيز نوعي بافت پيوندي است که مايع بين سلولي آن پلاسما است.
4 ) بافت پيوندي رشته اي که از رشته هاي به هم فشرده و کش سان ساخته شده است.
زردپي ها و رباط ها از اين بافت اند
5) غضروف مانند سراستخوان ها در محل مفصل، نوک بيني ، لاله گوش
6) استخوان سخت ترين نوع بافت پيوندي است و ماده بين سلولي آن شامل رشته هاي کلاژن و مواد کلسيم دار است.

بافت ماهيچه اي

سه نوع بافت ماهيچه اي در بدن مهره داران وجود دارد. بافت ماهيچه اي اسکلتي، بافت ماهيچه اي قلبي و بافت ماهيچه اي صاف. ماهيچه اي اسکلتي، رشته اي و سلول هاي بافت ماهيچه اي قلبي،منشعب هستند. بافت ماهيچه اي اسکلتي و قلبي مخطط (خط دار) هستند زيرا در آنها بخش هاي تيره و روشن وجود دارد. سلول هاي ماهيچه اي صاف خط دار نيستند. شکل سلول هاي اين بافت دوکي است. اين سلول ها به آهستگي منقبض مي شوند و انقباض خود را مدت بيشتري نگه مي دارند. ماهيچه هاي اندامي داخلي بدن که به طور غيرارادي کار مي کنند از اين نوع هستند.

 

بافت عصبي

بافت عصبي شبکه اي ارتباطي در بدن تشکيل مي دهد. سلول هاي بافت عصبي نورون نام دارند. هر نورون از يک جسم سلولي که هسته را در خود جاي داده است و تعدادي اجزاي رشته مانند، تشکيل شده است. رشته هايي که پيامهاي عصبي را به سمت جسم سلولي هدايت مي کنند، دندريت و رشته هايي که ، برعکس ، پيام عصبي را از جسم سلولي به سوي انتهاي رشته مي برند، آکسون نام دارند. درون اين بافت سلولهايي به نام نورو گليا يا سلول هاي پشتيبان وجود دارند که به تغذيه نورون ها کمک مي کنند و همچنين نقش عايق کننده دارند.

 

سازمان بندي سلولهاي گياهان

در برش ساقه و ريشه هاي گياهان علفي سه بخش مشاهده مي شود: روپوست، پوست و استوانه مرکزي.تقسيم سلولي گياهان فقط در مناطق مريستمي انجام مي شود. مريستم ها در نوک ساقه ها و شاخه هاي جانبي و نوک ريشه ها قرار دارند. بافتهاي گياهي شامل سه بافت اصلي روپوست ساقه ، بافت زمينه اي و بافت هاي هادي مي باشد.

 

1 – روپوست ساقه

بافت روپوست ، ساقه ، برگ ها ، ميوه ها و بخشهاي گل گياه را مي پوشاند. سلول هاي روپوستي ماده اي کوتيني به نام پوستک ترشح مي کنند. کوتين پلي مري از اسيدهاي چرب طويل است. پوستک از تبخير آب، حمله ميکروب ها و اثرسرما بر سلول هاي زيرين خود محافظت مي کند. سلولهاي نگهبان روزنه و کرک ها دو نوع سلول تمايز يافته ، روپوستي ساقه هستند.

2 – پوست ساقه

سلولهاي پوست بين روپوست و بافتهاي آوندي قرار گرفته اند. پوست شامل بافتهاي پارانشيمي، کلانشيمي و اسکلرانشيمي است. سلول هاي بافت پارانشيمي در فتوسنتز، ترشح، ذخيره مواد غذايي و آب دخالت دارند. پارانشيم فتوسنتز کننده ، کلرانشيم نام دارد. سلول هاي کلانشيمي با ديواره هاي ضخيم خود باعث استحکام و برافراشته ماندن ساقه ها مي شوند. سلولهاي بافت اسکلرانشيمي براي استحکام بخشيدن به گياه تمايز يافته ان. دو نوع سلول اسکلرانشيمي در گياهان يافت مي شود: فيبرها و اسکلرئيدها.

 

3 – مغز ساقه

مغز بسياري از ساقه هاي علفي از بافت پارانشيمي ساخته شده است. بخشي از مغز که در ميان دسته هاي آوندي قرار گرفته است، اشعه مغزي نام دارد.

 

4 – بافت هاي هادي

بافتهاي هادي همان آوندهاي چوبي و آبکشي هستند.
آوندهاي چوبي هدايت آب و مواد معدني (شيره خام) را از ريشه هاي گياه به برگها بر عهده دارند. ديواره سلولي سلولهاي آوند چوبي ضخيم و چوبي است. تراکئيدها و عناصر آوندي از انواع آوندهاي چوبي هستند. عناصر آوندي گشادتر از تراکئيدها هستند.
آوند آبکشي هدايت قندها و مواد غذايي را که در گياه ساخته مي شود(شيره پرورده) در سرتاسر گياه برعهده دارد. لوله هاي هدايت کننده در آوند آبکشي : لوله هاي غربالي ناميده مي شوند. به علاوه در مجاورت لوله هاي غربالي سلولهاي همراه قرار دارند. سلولهاي همراه داراي اندامک هستند و در آنها سنتز پروتئين و واکنش هاي متابوليسمي مورد نياز سلول هاي لوله غربالي انجام مي شود.

 

سؤالات
1 – رباط ها از چه نوع بافتي تشکيل شده اند؟

الف ) غضروف
ب) بافت چربي
ج) بافت پيوندي سست
د) باف پيوندي رشته اي

 

2 – سلول هاي بافت ماهيچه اي اسکلتي به چه شکل هستند؟

الف) استوانه اي
ب) رشته اي
ج) منشعب
د) دوکي

 

3 – سلولهاي نوروگليا در کدام بافت قرار دارند؟

الف) بافت ماهيچه اي
ب) بافت عصبي
ج) بافت پيوندي
د) بافت چربي

 

4 – سلول هاي بافت .... براي استحکام بخشيدن به گياه تمايز يافته اند.

الف) بافت پارانشيم
ب) بافت کلرانشيم
ج) بافت کلانشيم
د) بافت اسکلرانشيم

5 – کداميک از گزينه هاي زير از سلول هاي تمايز يافته روپوستي ساقه است؟

الف) فيبر
ب) آوند آبکش
ج) کرک
د) سلول هاي بنيادي

 


فصل پنجم
تغذيه و گوارش

تغذيه و گوارش در جانداران شامل چهار مرحله اصلي بلع، گوارش، جذب و دفع مدفوع است. نوع غذا و روشهاي گوارش آن در جانداران مختلف، متفاوت است. بعضي از جانوران علفخوار، بعضي گوشت خوار و بعضي ديگر همه چيز خوار هستند. هر جاندار براي تغيير دادن و جذب غذا بايد محيطي براي عمل کردن آنزيم هاي گوارشي ايجاد کند. جانداران تک سلولي مانند آميب براي گوارش مواد غذايي در درون خود واکوئل هاي خاصي دارند.
آميب و اسفنج فقط گوارش درون سلولي دارند. جانوران ساده و ابتدايي مانند هيدر، کيسه گوارشي دارند. بسياري از جانوران لوله گوارشي دارند مانند کرم خاکي، گنجشک و ملخ، لوله گوارشي از دهان آغاز و به مخرج ختم مي شود. لوله گوارش بعضي از جانوران داراي چينه دان و سنگدان است. چينه دان محل نرم تر شدن و ذخيزه موقت غذاست. معده و سنگدان نيز محل ذخيزه موقتي غذايند، اما ماهيچه هاي آنها قويتر از چينه دان است.

 

دستگاه گوارش انسان

دستگاه گوارش انسان شامل لوله گوارشي و غده هاي گوارشي است. لوله گوارشي شامل دهان، حلق ، مري ، معده ، روده باريک، روده بزرگ و راست روده است. غده هاي گوارشي شامل غده هاي بزاقي، غده هاي ديواره معده و روده، پانکراس و جگر است. لوله گوارش به ترتيب از خارج به داخل، شامل لايه هاي پيوندي، ماهيچه اي حلقوي، زير مخاطي و مخاطي است. لايه پيوندي خارجي در حفره شکمي بخشي از پرده ..... يا روده بند را تشکيل مي دهد. ماهيچه هاي ديواره لوله گوارش در دهان و حلق از نوع مخطط و ارادي و در بقيه قسمت ها صاف و غيرارادي هستند. پوشش لوله هاي گوارشي در داخل دهان از نوع سنگفرشي چند لايه و در روده و معده استوانه اي يک لايه است.

 

گوارش در دهان

حرکات جويدن و اثر آنزيم هاي موجود در بزاق بر مواد غذايي باعث گوارش مکانيکي و شيميايي غذاها در دهان مي شود. بزاق مخلوطي از ترشحات سه جفت غده بناگوشي، زيرآرواره اي و زير زباني و غده هاي کوچک ترشح کننده موسين است.آنزيم پيتالين که توسط غده هاي بناگوشي ترشح مي شود، نشاسته را به مالتوز تبديل مي کند. موسين بزاق که پس از جذب آب موکوز را به وجود مي آورد باعث به هم چسبانده شدن مواد غذايي و لغزنده شدن آن مي شود. آنزيم ليزوزيم در بزاق باعث ضدعفوني کردن حفره دهان مي شود.

 

بلع

بلع انتقال لقمه غذايي جويده شده از دهان به معده است. هنگام بلع زبان کوچک به سمت بالا مي رود و دهانه راه بيني را مي بندد. راه ناي نيز با بالاآمدن حنجره و پايين رفتن اپي گلوت بسته و غذا وارد مري مي شود . ماهيچه هاي حلقوي بخش انتهايي مريي (کارديا) درحالت عادي منقبض است و از ورود محتويات معده به مري جلوگيري مي کند.

 

گوارش در معده

مواد غذايي در معده بر اثر حرکات معده و آنزيم هاي آن به صورت ماده اي خميري شکل به نام کليموس در مي آيند. انقباض هاي ماهيچه هاي معده به صورت امواج دودي از زير کارديا شروع مي شود و در طول معده به سوي پيلور (دريچه انتهايي معده) به پيش مي روند. در معده مواد مختلفي ترشح مي شوند. در سرتاسر سطح داخلي معده سلول هاي ترشح کننده موسين وجود دارند و با ترشح خود يک لايه ضخيم چسبنده و قليايي موکوزي ايجاد مي کنند. اين ماده سطح معده را لغزنده و مخاط آن را از اثر شيره معده محافظت مي کند. در ديواره معده تعداد زيادي غده ترشح کننده شيره معده وجود دارد که آنزيم، اسيد کلريدريک و فاکتور داخلي معده را مي سازند و ترشح مي کنند.
فاکتور داخلي معده براي حفظ ويتامين B12 و جذب آن در روده ضروري است. آنزيم ها به وسيله سلول هاي اصلي و اسيدکلريدريک به وسيله سلول هاي حاشيه اي موجود در غدد ديواره معده ترشح مي شوند. آنزيم هاي معده شامل چند پروتئاز (پپسينوژن) است. پپسينوژن ها پس از تماس با اسيدکلريدريک به مولکول هاي کوچک تبديل شده و به صورت پپسين فعال در مي آيند. پپسين ها را به مولکول هاي کوچک پپتيدي تجزيه مي کند. آنزيم رنين در شيره معده نوزادان پروتئين شير (کازئين) را رسوب مي دهد. ماده اي به نام گاسترين که توسط غده هاي مجاور پيلور به خون مي ريزد، محرک ترشح اسيدکلريدريک و تا حدي آنزيم هاي شيره معده است.

 

گوارش و جذب در روده باريک

در پايان گوارش معدي، با انقباض هاي ماهيچه هاي معده، کيموس به دوازدهه رانده مي شود. قيترين آنزيم هاي گوارشي پانکراس به ابتداي دوازدهه مي ريزند. صفرا نيز به دوازدهه مي ريزد. علاوه بر آنزيم ها مقدار زيادي بيکربنات سديم براي از بين بردن اثر اسيدي کيموس معده در شيره پانکراس وجود دارد. هورمون سکرتين محرک مؤثري بر ترشح بيکربنات شيره پانکراس است. صفرا پس از ورود به روده باعث پراکنده شدن ذرات ريز چربي در آب و ايجاد يک امولسيون پايدار مي شود و اثر ليپاز پانکراس را بر آنها آسان مي کند. غده هاي ديواره روده نيز مايعي نمکي و بدون آنزيم ترشح مي کنند که حرکت مواد را در روده آسان مي کند. مواد غذايي پس از گوارش به مولکول هاي کوچک قابل جذب تبديل مي شوند. جذب مواد در روده با پديده هاي انتشار و اسمز و انتقال فعال صورت مي گيرد. جذب قندهاي ساده و آمينو اسيدها از راه انتقال فعال صورت مي گيرد. چربي ها وارد سلول هاي پوششي مخاط روده مي شوند و آن گاه وارد مويرگ هاي لنفي مي شوند. ترکيبات معدني روده از طريق انتشار يا انتقال فعال جذب مي شوند.
جذب آب در روده از قوانين اسمز پيروي مي کند.

 

روده بزرگ

روده بزرگ بخش انتهايي لوله گوارش است. ابتداي روده بزرگ روده کور نام دارد و به آپانديس ختم مي شود.
روده بزرگ شامل سه قسمت کولون بالارو، کولون افقي و کولون پايين رو است. کولون پايين رو به مخرج ختم مي شود . مخرج داراي ماهيچه هاي مخطط ارادي است . مواد دفعي وارد روده بزرگ شده و در آنجا آب و املاح جذب مي شود. مقداري ويتامين B و K توسط باکتريهايي که در روده بزرگ زندگي مي کنند ساخته مي شود و جذب خون مي شود.

 

دستگاه گوارش علف خواران

گوارش مواد گياهي دشوارتر از گوارش گوشت و مواد جانوري است. پستانداران گياهخوار عموماً روده بسيار طويلي دارند. در لوله گوارشي بسياري از آنها باکتري هاي تجزيه کننده سلولز وجود دارد. روده کور و روده بزرگ اين جانوران مواد حاصل از گوارش سلولز را جذب مي کند. دستگاه گوارش نشخوارکنندگان مانند گاوه و گوسفند براي استفاده از سلولز موجود در مواد غذايي سازگاري پيدا کرده است. جانور ابتدا مواد گياهي را نيمه جويده مي بلعد و وارد سيرابي و نگاري خود مي کند. در سيرابي و نگاري، باکتريهاي تجزيه کننده سلولز زندگي مي کنند و سلولز مواد گياهي را تجزيه مي کنند. جانور هنگام استراحت غذاي موجود در سيرابي نگاري را بار ديگر وارد دهان مي کند و مي جود و سپس وارد هزارلا مي کند. در هزارلا آب غذا جذب مي شود و سپس غذا به شيردان وارد مي شود. در شيردان آنزيم هاي گوارشي جانور، موجب گوارش شيميايي غذا مي شوند.

 

تغذيه گياهي و خاک

تغذيه گياهي شامل جذب همه مواد غذايي خام از محيط (آب و خاک) ، توزيع اين مواد در درون گياه و مصرف آنها هنگام متابوليسم و رشد است. خاک اولين محيط غذايي گياهان خشکي است. سنگ ها از انواع مختلف مواد معدني تشکيل شده اند و براساس منشأ به سه گروه آذرين، رسوبي و دگرگوني تقسيم مي شوند. فرآيند هوازدگي ، يعني تخريب فيزيکي و تجزيه شيميايي مواد معدني و سنگ ها، در نزديکي سطح زمين، باعث ايجاد خاک مي شود، خاک ها از لايه هايي به نام افق تشکيل مي شوند. افق A انباشته مي شود. افق B (خاک تحتاني) حاوي اکسيد آهن ، ذرات رس و اندکي مواد آلي است. افق C (قاعده خاک) متشکل از سنگ ها و مواد معدني قهوه اي و سنگهاي بستر است. اندازه ذرات خاک متفاوت است.

 

چرخه آب

حرکت پيوسته آب از زمين به اتمسفر و بازگشت مجدد آن بر سطح زمين چرخه آب ناميده مي شود. خاک هايي که رس بيشتري دارند، آب بيشتري را در خود نگهداري مي کنند. درصد آبي که در يک خاک در مقابل نيروي گرانش حفظ مي شود، ظرفيت مزارعي ناميده مي شود. نيروي حفظ و نگهداري آب در خاک با اصطلاح پتانسيل آب ، بيان مي شود.

 

چرخه نيتروژن

نتيروژن يکي از عناصر ضروري براي ساخت آمينو اسيدها و سرانجام پروتئين هاست. تبديل نيتروژن جو به يون آمونيوم را تثبيت نيتروژن مي گويند. باکتريهاي تثبيت کننده نيتروژن دو گروه هستند:
1 – باکتري هاي آزاد
2 – باکتريهاي همزيست .
از متداولترين باکتريهاي تثبيت کننده نيتروژن با کتريهاي متعلق به سرده ريزوبيوم هستند که به ريشه گياهان تيره پروانه واران (نخود)، مانند يونجه ، شبدر، نخود، سويا و باقلا وارد مي شوند. در اين همزيستي باکتريها نتيروژن مورد نياز براي تشکيل پروتئين را در اختيار گياه قرار مي دهند. گياه نيز انرژي مورد نياز براي تثبيت نيتروژن و تشکيل ترکيبات نيتروژن دار را براي باکتري فراهم مي کند. آلوده شدن ريشه گياه ميزبان با باکتري منجر به توليد گرهک مي شود. همزيستي بين ريزوبيوم و گياهان تيره پروانه واران کاملاً اختصاصي است. از انواع ديگر همزيستي در گياهان که منجر به تثبيت نيتروژن مي شود، همزيستي درخت توس و نوعي باکتري تثبيت کننده نيتروژن ، و همزيستي سرخش آبزي آزولا، باکتري سبز – آبي آنابنا را مي توان ذکر کرد.

 

چرخه فسفر

فسفر در چرخه خود از گياهان وارد بدن جانوران مي شود و در مواد پس مانده و فضولات به شکل مواد آلي به خاک بر مي گردد. شکل هاي آلي فسفات به واسطه فعاليت باکتريها به صورت فسفات معدني در مي آيند و سپس مجدداً در دسترس گياهان قرار مي گيرد. هوازدگي سنگ ها منبع اصلي فسفر خاک است.

 

سؤالات
1 – مواد حاصل از گوارش سلولز در کدام قسمت لوله گوارش جانوران گياهخوار جذب مي شود؟

الف ) روده باريک و روده بزرگ
ب) روده باريک و روده کور
ج) روده بزرگ و روده کور
د) روده بزرگ و سيرابي

 

2 – کدام هورمون بر ترشح بيکربنات شيره پانکراس تأثير دارد؟

الف ) موسين
ب) پيتالين
ج) گاسترين
د) سکرتين

 

3 – اسيدهاي آمينه به چه روشي در روده باريک جذب مي شوند؟

الف) انتشار
ب) انتشار تسهيل شده
ج) انتقال فعال
د) رگ هاي لنفي

4 – ماهيچه هاي کدام قسمت لوله گوارش از نوع صاف است؟
الف) راست روده
ب) حلق
ج) مخرج
د) دهان

5 – پوشش داخلي معده و روده در کدام نوع بافت پوششي است.
الف) سنگفرشي يک لايه
ب) سنگفرشي چند لايه
ج) استوانه اي يک لايه
د) استوانه اي چند لايه

 

 

 

 

فصل ششم
تبادل گازها

تنفس
کار دستگاه تنفسي رساندن اکسيژن به سلول هاي بدن است. موجودات تک سلولي اکسيژن مورد نيازشان را از طريق انشتار مي گيرند و دي اکسيد کربن را نيز از طريق انتشار دفع مي کنند. بعضي جانداران براي تنفس از همه سطح بدن خود استفاده مي کنند. به اين نوع تنفس، تنفس پوستي مي گويند. ماهي ها با آبشش تنفس مي کنند. حشرات سيستم تنفس نايي دارند. تبادل گازها توسط لوله هايي به نام ناي به طور مستقيم و بدون نياز به همکاري سيستم گردش مواد انجام مي گيرد. بيشتر مهره داران ساکن خشکي شش دارند . شش ها کيسه هايي هستند که ديواره آنها از يک لايه نازک سلول هاي پوششي درست شده است.

 

دستگاه تنفس انسان

دستگاه تنفس انسان شامل شش ها، مجاري هوا و قفسه سينه است که شش ها را در خود جاي داده است.
پرده دو جداره جنب شش ها را به ديواره قفسه سينه مربوط مي کند. قفسه سينه به وسيله پرده ديافراگم از حفره شکم جدا شده است. ديافراگم با حرکت خود به پايين و بالا، حجم قفسه سينه را افزايش و کاهش مي دهد و در تنفس آرام و طبيعي مهمترين نقش را در حرکات شش ها دارد. در تنفس شديد، انقباض عضلات شکم نيروهاي قبلي را تقويت مي کند. ماده اي به نام سورفاکتانت از برخي سلولهاي ديواره کيسه هاي هوايي ترشح مي شود و سطح اين کيسه ها را مي پوشاند و کشش سطحي مايع پوشاننده آنها را کاهش مي دهد و بازشدن طبيعي آنها را تسهيل مي کند. هر يک از ما در هر دم و بازدم مقداري هوا را جابجا مي کنيم که هواي جاري گفته مي شود. يک سوم هواي جاري در مجار تنفسي مي ماند و به آن هواي مرده مي گويند. پس از هردم معمولي مي توان با يک دم عميق هواي بيشتري را به درون شش ها فرستاد اين حجم هوا را هواي ذخيره دمي يا هواي مکمل مي گويند. همچنين هوايي را که پس از هر بازدم معمولي و با يک بازدم عميق مي توان از شش ها خارج کرد، هواي ذخيره بازدمي مي گويند. به مجموع هوايي که هر فرد پس از يک دم عميق، طي يک بازدم عميق بيرون مي دهد؛ ظرفيت حياتي مي گويند. پس از حداکثر بازدم هنوز مقداري هوا درون شش ها مي ماند که به آن هواي باقي مانده مي گويند.

 

نقش هموگلوبين در تنفس

حدود 97 درصد اکسيژه به وسيله هموگلوبين و بقيه به صورت محلول در پلاسما به بافت ها منتقل مي شود. هر چه فشار اکسيژن زياد باشد، مقداربيشتري از آن جذب هموگلوبين مي شود. تقريباً 70 درصد دي اکسيدکربن در خون به صورت بيکربنات درمي آيد و به شش ها منتقل مي شود. تقريباً 23 درصد دي اکسيدکربن توليد شده در بافت ها به صورت مستقيم با هموگلوبين ترکيب مي شود. 7 درصد باقي مانده نيز به صورت محلول در پلاسما انتقال مي يابد.

 

تنفس در سلول ها

تنفس واقعي سلول هاي بدن با رسيدن اکسيژن به مايع بين سلولي صورت مي گيرد. اختلاف فشار زياد اکسيژن بين خون و مايع بين سلولي ، در مجاورت مويرگ ها، موجب انتشار سريع اکسيژن به مايع بين سلولي مي شود و با افزايش جريان خون در بافت ها اين انتشار نيز بيشتر مي شود. دي اکسيد کربن نيزاز مايع بين سلولي به داخل مويرگ ها انتشار مي يابد.

 

مخاط مجاري تنفسي

سطح داخلي ديواره مجاري هوا از بيني تا نايژک هاي انتهايي از يک بافت پوششي مژه دار پوشيده شده است و ترشحات مخاطي روي اين سلول ها لايه چسبناکي به وجود مي آورد که علاوه بر مرطوب کردن هواي تنفسي ، ذرات ريز موجود در هواي دم را جذب مي کند. حرکت ضرباني مژه ها به سوي حلق باعث رانده شدن اين ترشحات به همراه ذرات خارجي به سوي گلو مي شود.

 

سؤالات

1 –پس از حداکثر بازدم هنوز مقداري هوا درون شش ها مي ماند که به آن ..... مي گويند.

الف) هواي ذخيره دمي
ب) هواي ذخيره بازدمي
ج) هواي باقي مانده
د) هواي مکمل

 

2 – حشرات از کدام سيستم تنفسي استفاده مي کنند؟

الف) تنفس ششي
ب ) تنفس پوستي
ج) تنفس نايي
د) تنفس ششي

 

3 – ملخ از چه راهي تنفس مي کند؟

الف) شش
ب) پوست
ج) ناي
د) آبشش

 

4 – هر مولکول هموگلوبين با چند مولکول اکسيژن ترکيب مي شود؟

الف) يک
ب) دو
ج) سه
د) چهارشنبه

 

5 – سورفاکتانت از کجا ترشح مي شود؟

الف) ديواره مويرگ ها
ب) ديواره کيسه هاي هوايي
ج) ديواره نايژه ها
د) مايع جنب

 

 


فصل هفتم
گردش مواد

دستگاه گردش خون
بسياري از جانوران در بدن خود دستگاهي به نام دستگاه گردش مواد دارند. کار اين دستگاه به گردش درآوردن اکسيژن ، دي اکسيد کرب، مواد غذايي، هورمون ها و مواد ديگر در بدن است. بسياري از بي مهرگان مانند عنکبوتيان، خرچنگ و ملخ گردش خون باز دارند. در اين جانداران خون درون رگ هاي بسته جريان ندارد بلکه از انتهاي باز بعضي رگ ها خارج مي شود و در ميان سلولها گردش مي کند. مهره داران دستگاه گردش خون بسته دارند. اين دستگاه از قلب و شبکه اي از رگ ها ساخته شده است. خون در اين نوع دستگاه گردش خون، از رگ ها خارج نمي شود.

 

قلب انسان

قلب خزندگان، پرندگان و پستانداران از چهار حفره، دو دهليز در بالا و دو بطن در پايين، ساخته شده است. سمت راست قلب خون را به شش ها مي فرستد (گردش کوچک). سمت چپ قلب خوني را که از شش ها آمده است در بدن به جريان مي اندازد (گردش بزرگ). ديواره قلب از سه لايه ساخته شده است.
لايه داخلي (آندروکارد) پوشش حفره هاي دهليز و بطن است. لايه مياني (ميوکارد) ماهيچه اي و ضخيم و قابل انقباض است. لايه خارجي (پريکارد) پوشش خارجي يا آبشامه قلب است. در ساختار قلب بافت گرهي نيز وجود دارد که در توليد و هدايت تحريک هاي قلب نقش اساسي دارد. انتشار تحريک از دهليزها به بطن ها، فقط از طريق بافت گرهي صورت مي گيرد. قلب ماهيچه اي خودکار است و بافت گرهي، کانون زايش تحريکت و انقباض آن است. به انقباض درآمدن ماهيچه قلب را سيستول و بازگشت آن به حالت آرامش را دياستول مي گويند.

 

بافت گرهي قلب

بافت گرهي که بافت هادي نيز خوانده مي شود، تحريک کننده ميوکارد قلب است. بافت گرهي قلب انسان شامل يک گره سينوسي – دهليزي ( گره پيشاهنگ) يک گره دهليزي – بطني و رشته هايي در ديواره بين دو بطن و در ميوکارد بطن هاست. گره پيشاهنگ که ديواره پشتي دهليز راست و زير منفذ بزرگ سياهرگ زبرين قرار گرفته است متناوباً به طور خود به خود تحريک مي شود. اين تحريک به ساير تارهاي ميوکارد منتقل مي شود و آنها را به انقباض درمي آورد. گره دهليزي – بطني در حد فاصل بين دهليزها و بطن ها و کمي متمايل به دهليز راست قرار گرفته است. تحريک از گره پيشاهنگ به گروه دهليزي – بطني و سپس به نوک بطن و سراسر بافت گرهي ماهيچه ميوکارد مي رسد.

 

دريچه هاي قلب و رگ ها

دريچه هاي دهليزي – بطني به صورت يک طرفه خون را از دهليزها به بطن ها راه مي دهند،دريچه دو لختي (ميترال) در سمت چپ و دريچه سه لختي در سمت راست قرار گرفته است. دريچه ها فاقد بافت ماهيچه اي هستند. ابتداي آئورت و ابتداي سرخرگ ششي دريچه هاي سيني شکل ديده مي شوند. دريچه هاي سيني شکل از بازگشت خون سرخرگ ها به درون بطن ها جلوگيري مي کند. در طول سياهرگ هاي نواحي پايين بدن ، دريچه هاي لانه کبوتري وجود دارند که بازگشت خون از سياهرگ ها به قلب را تسهيل مي کند.
قلب داراي دو صدا است. صداي اول بم تر و طولاني تر است و در هنگام بسته شدن دريچه هاي دهليزي – بطني ايجاد مي شود. صداي دوم مربوط به بسته شدن دريچه هاي سرخرگي (سيني شکل) است.

 

کارديو گرافي و الکتروکارديوگرافي

ثبت حرکات مکانيکي و تغييرات فشار درون حفره هاي قلب را کاريدوگرافي و منحني ثبت شده را کارديوگرام مي گويند. قلب در هر انقباض يک پديده الکتريکي نيز توليد مي کند که ثبت آن الکترو کارديوگرافي نام دارد.

 

گردش خون در مويرگ ها

در هر دو مسير گردش بزرگ و گردش کوچک رگ ها شامل سرخرگ هاي بزرگ، سرخرگ هاي کوچک، مويرگ ها، سياهرگ هاي کوچک و سياهرگ هاي بزرگ است. بيشترين مقدار خون در سياهرگ هاست. ديواره مويرگ ها فقط از يک رديف سلول شناخته شده و باعث تبادلات بين خون و مايع بين سلولي مي شود. سرخرگ هاي کوچک در ديواره خود ماهيچ هاي صاف حلقوي دارند و مهمترين نقش را در تغيير مقدار خون بافت ها به عهده دارند، زيرا ماهيچه هاي آنها بر اثر مواد شيميايي يا تحريک عصبي به سرعت به انقباض يا انبساط در مي آيند. فشار خون در سرخرگ ها بين دو حد يعني حداکثر و حداقل ، نوسان مي کند و به علت خاصيت ارتجاعي ديواره آنها به صفر نمي رسد.

 

گردش خون در مويرگ ها

مويرگ ها تبادل مواد بين خون و مايع ميان بافتي را تأمين مي کنند. ديواره مويرگ ها نفوذ پذيري زيادي دارد. منافذ ديواره مويرگها باعث افزايش نفوذ پذيري آنها مي شود. در توليد و گردش و بازگشت مايع بين سلولي فشار تراوشي تفاوت و فشار اسمزي شرکت دارند و با يکديگر مقابله مي کنند. فشار تراوش در جهت بيرون راندن مواد از مويرگ اثر مي کند. تفاوت فشار اسمزي بين پلاسماي درون مويرگ و مايع بين سلولي در جهت عکس عمل مي کند.

 

گردش خون در سياهرگ ها

قطر سياهرگها بيشتر از سرخرگ ها و ديواره آنها کم مقاومت است. باقي مانده فشار سرخرگي، فشار منفي قفسه سينه، فشار ناشي از پايين آمدن ديافراگم و حرکات موزون ماهيچه ها که به سياهرگ هاي مجاور خود اثر مي گذارند باعث جريان يافتن خون در سياهرگ مي شوند.

 

خون

خون ارتباط شيميايي بين سلول هاي بدن را امکان پذير مي کند، انتقال دهنده مواد است و به تنظيم دماي بدن کمک مي کند. درخون گلبول هاي قرمز، گلبولهاي سفيد و پلاکت ها در يک محيط مايع به نام پلاسما شناورند، نسبت درصد حجم سلولها به حجم خون هماتوکريت نام دارد. در جانوراني که گردش خون بسته دارند، بخشي از پلاسماي خون از ديواره مويرگ ها به فضاي بين سلولها نفوذ مي کند و مايع ميان بافتي را مي سازد.
اين مايع پس از تغذيه سلول ها به وسيله رگ هاي لنفي جمع آوري و به سياهرگ ها بازگردانده مي شود. در جانوراني که گردش خون باز دارند، بين سرخرگ ها و سياهرگ ها شبکه مويرگي کامل وجود ندارد و خون مستقيماً به فضاي بين سلول هاي بدن وارد مي شود و در مجاورت ياخته ها جريان مي يابد.

 

گلبول هاي قرمز

اين سلول هاي بدون هسته ازماده اي به نام هموگلوبين پر شده اند و در دو طرف مقعر هستند. اکسيژن توسط گلبول هاي قرمز حمل و پخش مي شود. علاوه بر آن گلبول هاي قرمز با دارا بودن آنزيم ايندراز کربنيک در غشاي خود به ترکيب آب و دي اکسيد کربن کمک مي کنند و باين عمل خود در جابه جايي و دفع دي اکسيد کربن نقش بسيار مهم دارند.
گلبول هاي قرمز در مغز استخوان ساخته مي شوند. عامل تنظيم کننده توليد گلبول هاي قرمز ماده اي به نام اريتروپويتين است که بر اثر کاهش اکسيژن رساني به بافت ها از کبد و کليه ها ترشح مي شود. براي توليد گلبول هاي قرمز ويتامين B12 و اسيدفوليک ضرورت دارد. کمبود آهن باعث کاهش تعداد گلبولهاي قرمز مي شود. عمر گلبولهاي قرمز پس از ورود به خون حدود 120 روز است. با افزايش سن آنها، از مقدار آنزيم هاي آنها کم و غشا شکننده مي شود. اين گلبول ها هنگام عبور از مويرگ هاي باريک کبد و طحال از بين مي روند. هموگلوبين آزاد شده و به وسيله ماکروفاژها تجزيه مي شود و آهن آن بار ديگر به مغز استخوان انتقال مي يابد. گلوبين نيز وارد چرخه متابوليک پروتئين ها مي شود. کاهش تعداد گلبولهاي قرمز و نيز کاهش مقدار هموگلوبين گلبول ها را آنمي مي گويند.

 

گلبول هاي سفيد

اين گلبول ها که عمل دفاعي دارند به دو نوع اصلي گرانولويست و آگرانولويست تقسيم مي شوند. گرانولويست ها شامل سه گروه نوتروفيل،ائوزينوفيل و بازوفيل هستند.
آگرونولويست ها به دو گروه لنفوسيت و مونوسيت تقسيم مي شوند. اعمال گلبولهاي سفيد به شرح زير است: نوتروفيل ها با پديده فاگوستيوز، ذرات خارجي يا بافت هاي در حال تخريب را از بين مي برند. ائوزينوفيل ها با ترشح موادي انگل ها را از بين مي برند. بازوفيل ها در ترشح هپارين (ضدانعقاد خون) و هيستامين( گشاد کننده رگ ها)دخالت دارند. مونوسيت ها با نوتروفيل ها همکاري دارند. همچنين مونوسيت ها پس از ورود به بافت ها به ماکروفاژ تبديل مي شوند و با داشتن ليزوزوم هاي زياد در مبارزه با عوامل بيماري زا نقش مهمي دارند. گرانولويست ها، مونوسيت ها و تعداد کمي از لنفوسيت ها در مغز استخوان ساخته مي شوند. بيشتر لنفوسيت ها به وسيله بافت لنفي به وجود مي آيند.

 

ايمني و آلرژي

ايمني چگونگي مقابله بدن با باکتري ها و ذرات خارجي مهاجم است که به دو صورت ذاتي و اکتسابي ظاهر مي شود. ايمني ذاتي نتيجه ساختارهايي مثل پوست و گلبول هاي سفيد است. ايمني اکتسابي يا فعال از يک سو نتيجه ساخته شده پادتن هايي است که در مقابل باکتري ها و مواد خارجي ساخته مي شود و از سوي ديگر بر اثر حساس و فعال شدن لنفوسيت ها نسبت به ماده خارجي ايجاد مي شود.
آلرژي يا حساسيت نيز با سيستم ايمني بدن مربوط است. در اين حالت لنفوسيت ها حساس شده و پادتن هاي ايجاد شده عوارضي مانند لکه هاي پوستي، واکنش هاي قلبي، تنفسي و غيره ايجاد مي کند.

 

انعقاد خون

در روند انعقاد خون ، فيبرينوژن محلول در پلاسما، تحت تأثير ماده اي به نام ترومبين به رشته هاي فيبرين تبديل مي شود و فيبرين گلبول هاي خون را با خود جمع مي کند و لخته را مي سازد. ترومبين از شکسته شدن يکي از پروتئين هاي پلاسما به نام پروترومبين به وجود مي آيد. اين عمل تحت اثر ماده اي به نام ترومبوپلاستين صورت مي گيرد که از بافت هاي آسيب ديده جدار رگ ها يا از پلاکت ها آزاد مي شود.

 

دستگاه لنفي

بخشي از مايع ميان بافتي پس از تبادل مواد با سلول ها بارديگر به مويرگ ها باز مي گردد اما بخشي از آن به رگ هاي باريکي به نام مويرگ لنفي وارد مي شود. مايع مذکور هنگامي که درون گره هاي لنفي در جريان است ، لنف ناميده مي شود. لنف مايعي بي رنگ است . رگ هاي لنفي در همه جاي بدن وجود دارند. در مسير رگ هاي لنفي برآمدگي هايي به نام گره لنفي وجود دارد. ماکروفاژها در اين گره ها حضور دارند و با ميکروب ها مبارزه مي کنند.

 

انتقال مواد در گياهان

 

 

 

 

 

نقش اصلي ريشه جذب آب و يون هاي معدني از خاک اس. در نزديکي رأس ريشه، تارهاي کشنده از لايه خارجي، يعني روپوست ايجاد مي شود. تارهاي کشنده در اصل سلولهاي روپوستي طويل شده اي هستند که سطح وسيعي را براي جذب آب فراهم مي کنند. سلولهاي درون پوست داراي يک لايه مومي به نام سوبرين (چوب پنبه) در اطراف خود هستند. اين لايه نوار کاسپاري را تشکيل مي دهد. سوبرين نسبت به آب نفوذ ناپذير است. اين امر درحرکت آب و يون ها در عرض ريشه بسار مهم است. در ريشه هاي داراي برون پوست، نوار کاسپاري در ديواره هاي جانبي ( شعاعي و عرضي) اين سلول ها قابل تشخيص است.

جذب آب از طريق اسمز
ريشه ها آب را از خاک جذب مي کنند. آب از طريق فشار اسمزي وارد سلولهاي تارهاي کشنده مي شود. به محض ورود آب به سلول تار کشنده پتانسيل آب سلول تار کشنده افزايش مي يابد. حال آب از اين سلول به سلول مجاور آن منتقل مي شود و اين فرآيند در عرض ريشه تکرار مي شود تا آب وارد آوند چوبي شود. آب درعرض ريشه از چند مسير عبور مي کند: مسير پروتوپلاستي و مسير غيرپروتوپلاستي

مسير پروتوپلاستي
آب و مواد محلول در آن که از خاک وارد سيتوپلاسم سلولهاي تار کشنده شده است، از طريق پلاسمودسم ها از سيتوپلاسم يک سلول به سيتوپلاسم سلول مجاور وارد مي شود. به اين مسير، مسير پروتوپلاستي مي گويند.

مسير غير پروتوپلاستي
مسير غير پروتوپلاستي مي تواند آب را در عرض پوست تا محل درون پوست حرکت دهد. در محل درون پوست، چوب پنبه موجود در نوار کاسپاري، از حرکت آب و يون هاي معدني در مسير غيرپروتوپلاستي جلوگيري مي کند. از اين رو آب و يون ها مجبور به ورود به درون سيتوپلاسم مي شوند. نوار کاسپاري راهي براي کنترل ورود آب و يونهاي معدني به درون آوند چوبي فراهم مي کنند.

کشيده شدن آب از بالا
هنگامي که آب در برگ با نيروي اسمزي از آوند چوبي خارج مي شود، يک کشش (يا مکش) در ستون آب موجود در آوند چوبي ايجاد مي شود . به اين پديده کشش تعرقي نيز مي گويند. نيروي هم چسبي مولکولهاي آب نيز توان ستون آب درون آوند چوبي را بسيار زياد مي کند و در نتيجه احتمال گسستگي را کاهش مي دهد. چسبندگي مولکول هاي آب به ديواره هاي آوند چوبي نيز به کشيده شدن آب به سمت بالا کمک مي کند. اين نيرو دگرچسبي ناميده مي شود.

رانده شدن آب از پايين
زير درون پوست لايه اي به نام دايره محيطيه قرار دارد. يون هاي محلول در آب با صرف انرژي از سلول هاي دايره محيطيه به درون آوند چوبي مي روند. ورود فعال يون ها به آوند چوبي باعث کاهش پتانسيل آب آوند چوبي مي شود و اين امر به ورود آب به درون آوند چوبي کمک مي کند. حرکت اين يون هاي معدني به درون آوند چوبي باعث ايجاد فشار ريشه اي مي شود.

تعريق
خروج آب از گياه به صورت مايع تعريق ناميده مي شود. در شرايطي که سرعت جذب آب بالا، ولي تعرق پايين است ، پديده تعريق به علت افزايش فشار ريشه اي در گياهان قابل مشاهده است. تعريق از راه روزنه هاي ويژه اي به نام روزنه آبي که در منتهي اليه آوندهاي چوبي قرار دارند انجام مي شود. دهانه اين روزنه هميشه باز است.

سلول هاي نگهبان و تعرق
هر روزنه را يک جفت سلول نگهبان لوبيايي شکل احاطه مي کند. تغييرات فشار آب سلول هاي نگهبان باعث بازوبسته شدن روزنه ها مي شود.

حباب هاي هوا در شيره خام
بخار آب و هوا در شيره خام ممکن است موجب مسدود شدن يک عنصر آوندي شوند. در چنين حالتي آب و شيره خام مي توانند از راه لان ها از يک سلول آوندي حباب دار شده وارد عنصر آوندي مجاور شوند. به عبور حباب از يک آوند چوبي يا تراکئيد به آوندها يا تراکئيدهاي مجاور بذرافشاني هوا مي گويند. افزايش فشار ريشه اي مي تواند باعث کاهش پديده حباب دارشدگي شود.

حرکت مواد آلي در گياه
ترکيبات آلي گياهان، درون آوندهاي آبکشي حرکت مي کنند.حرکت ترکيبات آلي در گياه نسبت به حرکت آب پيچيده تر است چون ترکيبات آلي بايد از طريق سيتوپلاسم زنده آوندهاي آبکشي عبور کنند. ترکيبات آلي در تمام جهات در آوند آبکشي حرکت مي کنند و قادر به انتشار از غشاي پلاسمايي نيستند. مدل جريان فشاري يا جريان توده اي براي جابجايي مواد آلي در گياه پيشنهاد مي شود. اين مدل شامل 4 مرحله زير است:
مرحله 1 – قندي که در سلول هاي برگ توليد مي شود به روش انتقال فعال وارد سلول هاي آوند آبکشي مي شود(بارگيري آبکشي)
مرحله 2 – وقتي که غلظت قند در آوند آبکشي افزايش مي يابد پتانسيل آب کاهش مي يابد . در نتيجه آب به روش اسمز از آوند چوبي وارد آوند آبکشي مي شود.
مرحله 3 – فشار در داخل سلول هاي آوند آبکشي افزايش مي يابد و در نتيجه قند به همراه محتويات ديگر شيره پرورده به صورت جريان توده اي به حرکت در مي آيد.
مرحله 4 – قند موجود در شيره پرورده به روش انتقال فعال وارد محل مصرف مي شود( باربرداري آبکشي)

سؤالات
1 – گرانوليست ها در کجا ساخته مي شوند؟
الف ) بافت لنفي
ب) مويرگ ها
ج) مغر استخوان
د) کبد و طحال

2 – کداميک عامل تنظيم کننده توليد گلبول هاي قرمز است؟
الف ) ترومبين
ب) ويتامين B12
ج) اسيد فوليک
د) اريتروپويتين

3 – انتشار تحريک از دهليزها به بطن ها توسط چه بافتي صورت مي گيرد؟
الف ) آبشامه
ب) بافت گرهي
ج) دريچه هاي سيني شکل
د) دريچه هاي لانه کبوتري

4 – ماکروفاژها در کجا قرار دارند؟
الف) مغز استخوان
ب) گره هاي لنفي
ج) دياپدز
د) کيسه زرده

5 – روزنه هاي آبي در کجا قرار دارند؟
الف) منتهي اليه آوندهاي چوبي
ب) منتهي اليه آوندهاي آبکشي
ج) تراکئيدها
د) زير درون پوست

 

فصل هشتم
تنظيم محيط داخلي و دفع مواد زايد

دفع مواد نيتروژن دار
واکنش هايي که در بدن جانوران انجام مي شود، منجر به توليد مواد زايد، به ويژ.ه مواد زايد نيتروژن دار مي شود. بيشتر اين مواد زايد نيتروژن دار، محصول سوختن آمينو اسيدهاست. مواد زايد در جانداران آبزي بيشتر به صورت آمونياک است که از طريق انتشار يا از طريق آبشش ها دفع مي شود. اما جانوران خشکي زي مواد زايد نيتروژن دار به صورت اوره و اسيد اوريک دفع مي کنند. جانوران براي تبديل آمونياک به اوريک اسيد و اوره انرژي مصرف مي کنند. پستانداران و دوزيستان اوره دفع مي کنند. پرندگان ، حشرات و بسياري از خزندگان اوريک اسيد دفع مي کنند. بعضي جانداران هم اوره و هم اوريک اسيد دفع مي کنند. سمي بودن اوريک اسيد کمتر از اوره و سمي بودن اوره کمتر از آمونياک است.

 

دستگاه دفع ادرار

در ساختار کليه دو بخش قشري و مرکزي ديده مي شود. گلومرول ها که شبکه هاي مويرگي در داخل محفظه کپسول بومن هستند، در بخش قشري هستند. بخش مرکزي از هرم هايي ساخته شده است که به علت وجود لوله هاي ادراري، مخطط ديده مي شوند. به هر کليه يک سرخرگ کليوي وارد مي شود. انشعابات سرخرگ کليوي از فواصل بين هرم ها عبور مي کند و در بخش قشري به سرخرگ هاي کوچکتري تقسيم مي شود. اين انشعابات سرانجام گلومرول ها يا کلافه هاي درون کپسول بومن را مي سازند. دو ديواره نفوذ پذير، يعني ديواره مويرگ و ديواره کپسول بومن، بين خون و حفره درون کپسول بومن بوجود دارد. از گلومرول سرخرگ کوچکي خارج مي شود که دوباره در اطراف لوله هاي پيچ خورده و لوله هنله انشعاباتي به نام شبکه دوم مويرگي را مي سازد. اين مويرگ ها به هم مي پيودند و سياهرگ هاي کوچکي را به وجود مي آورند که سرانجام سياهرگ هاي کليه را مي سازند. اين سياهرگ ها خون را از کليه بيرون مي برند.

 

تشکيل ادرار

تشکيل ادرار نتيجه سه پديده تراوش، بازجذب و ترشح مواد در نفرون هاست. حجم زيادي از مواد موجود در پلاسماي خون، با عبور از گلومرول به درون کپسول بومن تراوش مي کند. در دنباله لوله اداري بسياري از اين مواد بازجذب مي شوند. بازجذب به صورت فعال و غيرفعال صورت مي گيرد. بازجذب از هدر رفتن مواد مفيد مانند گلوکز و سديم جلوگيري مي کند. در طول لوله ادراري بعضي مواد مانند يون هاي هيدروژن و پتاسيم و بعضي داروها مانند پني سيلين از خون گرفته و به داخل لوله وارد مي شوند( ترشح) به اين شکل ترکيب نهايي ادرار مشخص مي شود.
کليه ها از عوامل مهم تنظيم تعادل اسيد – باز در بدن هستند. به اين ترتيب که با کم و زياد کردن دفع هيدروژن و بي کربنات، از اسيدي شد يا قليايي شد خون جلوگيري مي کنند.
پس از تشکيل ، ادرار توسط .... ناي به مثانه مي ريزد و ديواره مثانه کشيده مي شود. اگر کشش ديواره مثانه به حد خاصي برسد گيرنده هاي آن تحريک مي شوند و با ارسال پيام هاي عصبي به نخاع انعکاس تخليه مثانه را فعال مي کنند.


دفع مواد زايد در گياهان

بيشترين مواد دفعي گياهان شامل اکسيژن ، دي اکسيد کربن و آب حاصل از متابوليسم است.که روزنه ها و از طريق انتشار دفع مي شوند. برخي از مواد دفعي گياهان از طريق افتادن برگ و يا افتادن قسمتي از پوست گياه دفع مي شوند. در گياهان علفي، مواد دفعي در واکوئل ها و ديواره سلول هاي آنها جمع مي شوند.

 

سؤالات

 

1 – جانوران آبزي چه ماده زايد نتيروژن داري دفع مي کنند؟

الف) آمونياک
ب) اوره
اوريک اسيد
د) آمينو اسيد

 

2 – گلومرول ها در کدام قسمت کليه قرار دارند؟

الف) شبکه دوم مويرگي
ب) بخش مرکزي
ج) انتقال غيرفعال
د) افتادن برگ

 

3 – دي اکسيد کربن و اکسيژن دفعي گياهان از چه طريق دفع مي شود؟

الف) انتشار
ب) انتقال فعال
ج) انتقال غيرفعال
د) افتادن برگ

 

4 – کداميک از مواد زير از طريق انتقال فعال باز جذب مي شود؟

الف) اوريک اسيد
ب) اوره
ج) آمينو اسيد
د) آب

 

5 – سمي بودن کداميک از مواد نتيروژن دار زياد بيشتر است؟

الف) آمينو اسيد
ب) اوره
ج) اوريک اسيد
د) آمونياک

 

فصل نهم
حرکت

نياز به حرکت

جانوران براي يافتن غذا، فرار از دشمنان، يافتن جانوران ديگر و .... به حرکت کردن نياز دارند. جانوران به شکل هاي مختلف حرکت مي کنند. حرکت بدون پا: مانند حرکت کردن کرم خاکي که با حرکت دادن ماهيچه هاي طولي و حلقوي زير پوست انجام مي شود.
حرکت با پا: در هر پا دو ماهيچه وجود دارد که کارشان عکس هم است و با هماهنگي هم پا را حرکت مي دهند. حرکت با چهار اندام حرکتي: مانند اسب که حرکت آن با سرعت و مهارت زياد انجام مي شود.
شنا کردن : ماهي ها با حرکت دادن باله دمي خود به چپ و راست حرکت مي کنند. باله هاي سينه اي به تندتر يا کندتر کردن حرکت ماهي کمک مي کند. باله هاي سينه اي با کمک باله هاي پشتي و مخرجي براي تغيير جهت حرکت به کار مي روند. بادکنک شنا نيز که در بدن بعضي ماهي ها وجود دارد به حرکات عمودي ماهي ها کمک مي کند.
پرواز: حشرات، پرندگان و خفاشان مي توانند پرواز کنند. هنگام حرکت، فشار هواي زير بال ها افزايش و فشار هواي بالاي بالها کاهش مي يابد. در نتيجه پرنده صعود مي کند.

 

حرکت انسان

انسان داراي اسکلت د روني است. سه نوع ماهيچه در بدن انسان وجود دارد، ماهيچه مخطط (ارادي)، ماهيچه قلبي و ماهيچه صاف (غيرارادي). حرکت اندام ها توسط ماهيچه هاي ارادي صورت مي گيرد.

 

ساختار ماهيچه مخطط

واحد ساختاري ماهيچه مخطط ، تارهايي به قطر 10 تا 100 ميکرون است با نام ميون که طول متفاوت دارند.
ميون ها، در ماهيچه به وسيله سيماني از بافت پيوندي کنار يکديگر قرار د ارند و غلافي پيوندي مجموعه آنها را مي پوشاند. اين غلاف ها در سرتارها به هم مي پيوندند و زردپي هاي دو سر ماهيچه را مي سازند. زردپي از بافت پيوندي مقاوم است و نيروي انقباض ماهيچه را به استخوان منتقل مي کند. هر تار ماهيچه اي از پوششي به نام سارکولم احاطه شده و درون آن چند تارچه وجود دارد. هسته ها و تعدادي ميتوکندري و کمي سارکوپلاسم در زير سارکولم وجود دارد. به بخشي که بين دو خط Z قرار دارد سارکومر مي گويند.هر تارچه از توالي چند سارکومردرست شده است. پس از هر خط Z يک نوار روشن و يک بخش تيره وجود دارد. اين بخش تيره توسط صفحه روشني به نام هنسن به دو بخش مساوي تقسيم شده است. شبکه آندوپلاسمي که در تارهاي ماهيچه اي شبکه سارکوپلاسمي خوانده مي شود و لوله هاي عرضي آن، مقدار زيادي کلسيم ذخيره اي دارند و در انقباض نقش اساسي ايفا مي کنند.

 

انقباض ايزوتونيک و ايزومتريک

انقباض ايزوتونيک مربوط به زماني است که طول ماهيچه تغيير کند مانند حرکات بدن.انقباض ايرومتريک مربوط به زماني است که طول ماهيچه تغيير نکند مانند نگاه داشتن يک وزنه بدون حرکت دادن آن.

 

تونوس ماهيچه اي

انقباض خفيفي که در ماهيچه ها، در حالت آرامشي وجود دارد و باعث سختي نسبي آنها مي شود، تونوس ماهيچه هاي گردن و تنه که باعث حفظ وضعيت سرو تنه مي شود.

 

بافت استخواني

در بدن انسان و ديگر مهره داران سه نوع استخوان دراز، کوتاه و پهن وجود دارد که ساختار بافتي آنها از دو نوع متراکم و اسفنجي است.
تنه استخوان هاي دراز و بخش هاي خارجي استخوان هاي کوتاه و پهن از نوع متراکم است. دو سراستخوان هاي دراز و بخش مياني استخوان هاي پهن و کوتاه از نوع اسفنجي است. در بافت استخواني متراکم سلول ها به صورت دايره هاي متحد المرکز در اطراف يک مجراي هاورس در درون ماده زمينه اي استخواني قرار دارند و يک سيستم هاورس را مي سازند. اجتماعي سيتم هاي هاورس در اطراف مغز استخوان بافت استخواني متراکم را به وجود مي آورد. در بافت اسفنجي سلول ها به صورت نامنظم کنار هم قرار دارند و تيغه هايي از ماده زمينه استخواني بين آنها وجود دارد و مغز استخوان ، حفره هاي بين اين تيغه ها را پر مي کند.

 

مفصل ها

مفصل ها محل اتصال استخوان ها به هم هستند. بين دو استخوان مايعي به نام مايع مفصلي قرار دارد. اين مايع لغزيدن دو استخوان را در مجاورت يکديگر آسان مي کند. انتهاي استخوان ها غضروفي است. غضروف از استخوان نرم تر است و حرکت را در محل مفصل ها آسانتر مي کند. بعضي مفصل ها از نوع گوي و کاسه هستند مانند محل اتصال ران به نيم لگن و بعضي مفصل ها لولايي هستند مانند مفصل زانو. رباط ها استخوان ها را در محل مفصل ها به هم متصل نگه مي دارند. رباط ها حرکت استخوان ها را در محل مفصل محدود مي کنند.

فوايد ورزش و نرمش
ورزش باعث مي شود انسان از مزيت هاي زير بهره مند شود:
داشتن ماهيچه هاي قوي
توانايي انجام کارهاي بدني به مدت طولاني تر
دارا بودن با قابليت انعطاف زياد
داشتن وزن متعادل
داشتن دستگاه تنفسي کارآمد
داشتن دستگاه گردش خون کارآمد

 

حرکت گياهان

گياهان دو نوع حرکت دارند
1) حرکتهاي غيرفعال مانند بازشدن هاگدان، پراکده شدن هاگ ها و بازشدن ميوه ها
2) حرکتهاي فعال که در اين گونه حرکتها محرک هاي بيروني مانند نور و نيروي جاذبه و غيره دخالتي ندارند.
چنين حرکتهايي حرکت هاي خود به خودي نيز ناميده مي شود. بعضي ديگر از حرکات گياه در اثر محرک هاي بيروني انجام مي شوند. اين نوع حرکات، حرکات القايي ناميده مي شوند.

 

سؤالات
1 – کلسيم در کدام بخش از سلول هاي ماهيچه اي ذخيره مي شود؟

الف) ميوفيبريل
ب) سارکولم
ج) شبکه آندوپلاسمي
د) سارکوپلاسم

 

2 – انقباض ماهيچه در صورتي که طول ماهيچه تغيير کند چه نام دارد؟

الف) تونوس ماهيچه اي
ب) سارکولم
ج) انقباض ايرومتريک
د) انقباض ايزوتونيک

 

3 – پاسخ اندامهاي در حال رويش گياه به مواد شيميايي چه نوع حرکتي است؟

الف) حرکت القايي
ب) حرکت تنجشي
ج) حرکت غيرفعال
د) حرکت تاکتيکي

 

4 – کداميک در تندتر و کندتر کردن حرکت ماهي ها نقش دارد؟

الف) باله دمي
ب) باله هاي سينه اي
ج) باله هاي پشتي و مخرجي
د) بادکنک شنا

 

5 – کداميک حرکت استخوان ها را در محل مفصل ها محدود مي کند؟

الف) سيستم هاورس
ب) مايع مفصلي
ج) غضروف
د) رباط

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:43 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

لیزوزوم

لیزوزوم       Lysosome

 


لیزوزوم ها   (Lysosome)لیزوزوم

هر یاخته یوکاریوتی دارای گروهی از اندامک‌های سیتوپلاسمی به نام لیزوزومهاست که عمل اصلی آنها گوارش درون یاخته‌ای و برون یاخته‌ای است. لیزوزوم‌ها کیسه‌های محتوی آنزیمهای هیدرولاز اسیدی یک غشایی هستند. غشای لیزوزوم شبه غشای پلاسمایی است ولی مقدار لیستسن آن زیادتر و ضخیم‌تر از غشای میتوکندری است و قابلیت تلفیق با غشاهای دیگر از جمله وزیکول‌های آندوسیتوزی را دارد که علت آن زیاد بودن لیپیدهای غشایی است.

لیزوزومها در سلولهای گیاهی ، جانوری و تک سلولی‌ها وجود دارند. باکتریها لیزوزوم ندارند. لیزوزومها را در حکم کیسه‌های خودکشی و یا نارنجک درون سلولی می‌نامند که تخریب غشای آن می‌تواند موجب تجزیه مواد و اجزای درون سلول و در نتیجه لیزوزومها از غشا و ماده زمینه حاوی آنزیمهای مختلف تشکیل شده است.

آنزیمهای لیزوزومی

آنزیمهای لیزوزومی عمل هیدرولازی داشته و ساختمان گلیکوپروتئینی دارند. این آنزیمها در PH اسیدی فعالند و PH مناسب عمل آنها حدود 4.5 تا 5 است. در لیزوزوم انواع مختلفی از آنزیمهای هیدرولازی وجود دارند که تعدادی از آنها عبارتند از:

  • آنزیمهای هیدرولیز کننده پروتئین‌ها شامل پروتئاز و پپتیدازها. مثل: کاتپسن ، کربوکسی پپتیداز A ، B ، C و گلوتافات کربوکسیلاز.
  • آنزیم‌های هیدرولیز کننده لیپیدها مانند استرازها، فسفولیپازها.
  • گلوسیدازها که بر روی مواد قندی اثر می‌گذارند. مثل: آنزیم آلفا 1 و 4- گلوکوزیداز، بتا گلوکوروینداز، آریل سولفاتاز A ، بتا گالاکتورونیداز و آلفا مانوزیداز.
  • آنزیم‌های هیدرولیزکننده اسیدهای نوکلئیک مانند: DNase ، RNase
  • فسفاتازها مثل اسید فسفاتاز ، فسفودی استراز ، فسفاتیدیک اسید فسفاتاز.

سنتز آنزیمهای لیزوزومی

سنتز آنزیمهای لیزوزومی با دخالت ریبوزومهای متصل به شبکه آندوپلاسمی و فرضیه پپتید نشانه است. گلیکوزیلاسیون این آنزیمها ضمن سنتز آنها در فضاهای شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار انجام می‌شود و پردازش آنها نهایتا پس از انتقال به دستگاه گلژی صورت می‌گیرد. آنزیم‌های لیزوزومی دارای مانوز 6 - فسفات است که به عنوان نوعی نشانه برای انتقال آنها از شبکه آندوپلاسمی به دیکتیوزوم‌ها و سپس به لیزوزوم‌های اولیه است. مانوز 6-فسفات نشانگر یا علامت پروتئین‌های لیزوزومی است.

ساختار غشای لیزوزوم

مطالعات نشان می‌دهد که گلوکوپروتئین به مقدار زیاد در این غشاها وجود دارد. این پروتئین‌ها به شدت گلیکوزیله شده‌اند و بطور قابل توجهی در مقابل تجزیه توسط هیدرولازهای اسیدی ماتریکسی لیزوزوم مقاومند و لیزوزوها را به صورت یک مجموعه بسته نگه می‌دارد.

غشای لیزوزوم قابلیت تلفیق با سایر غشاها را دارد و از مقدار زیادی لیستین تشکیل شده است. غشای لیزوزوم بوسیله آنزیم‌های درون آن تا حدی گوارش می‌یابد. اما بطور دائم ترمیم می‌شود، این عمل نیاز به انرژی زیاد دارد و از آنجایی سلول مرده نمی‌تواند انرژی را تامین کند در نتیجه آنزیم‌های هیدرولازی درون لیزوزوم آزاد شده و سبب از بین رفتن اندامکها و خود سلول می‌شوند.

در غشای لیزوزوم پمپهای پروتئینی وابسته به ATP وجود دارند که با مصرف انرژی پروتون H+ را وارد لیزوزوم می‌کند تا محیط اسیدی با PH حدود 4.5 تا 5 ایجاد کرده و شرایط اسیدی برای آنزیم‌های هیدرولازی لیزوزوم فراهم و شیب PH را در غشای لیزوزوم برقرار نماید که نتیجه آن PH پایین‌تر از 5 در ماتریکس لیزوزوم است. از طرف دیگر تراکم یونهای H+ در مجاورت سطح درونی غشای لیزوزوم زیاد است و PH بسیار کاهش یافته و حتی تا حدود 2 می‌رسد و این PH پایین‌تر از PH مناسب برای فعالیت آنزیم‌های هیدرولازی لیزوزومی یعنی (PH (4 - 5 است. در نتیجه آنزیم‌های هیدرولازی لیزوزوم بر روی غشا خود تاثیر ندارند. یونها هم در این عمل محافظتی نقش دارند. سطح درونی لیزوزوم پوشش گلیکوپروتئینی دارد که از غشا محافظت می‌کنند.

عوامل مخرب غشای لیزوزوم

عوامل مختلفی سلامت و تمامیت غشای لیزوزوم را از بین می‌برد که عبارتند از:
 

·         عوامل مکانیکی: مثل ضربه ، لغزشها ، ارتعاشات و صوتهای موسقی

·         عوامل فیزیکی: مانند گرما و سرمای بیش از حد ، انجماد و گرم کردن مجدد

·         عوامل صوتی: صدای رعد و برق ، امواج ناشی از شکست دیوار صوتی

·         عوامل شیمیایی و هورمونی: افزایش CO_2 ، اکسیژن یونی ، سیلیس ، قلع و روی ، سموم

هورمونهای جنسی یا استروئیدها ، ویتامین‌های قابل حل در چربی ( A ، D ، E و K ) ، عده‌ای از آنتی بیوتیکها و برخی آنزیم‌های تجزیه کننده از عوامل شیمیایی مخرب غشای لیزوزوم هستند. کورتیزول نقش پایدارکننده غشای لیزوزوم را دارد.

       .          عوامل زیستی: مانند ویروسها ، عوامل روحی مانند تنش ، اضطراب ، شوک ، خستگی ، کار سنگین از عوامل مخرب غشای لیزوزوم هستند. آرامش روانی ، اکسیژن کافی و تغذیه مناسب از عوامل پایدارکننده غشای لیزوزوم می‌باشند.

انواع لیزوزوم

چهار نوع لیزوزوم در نظر گرفته می‌شود که اولی لیزوزوم اولیه و سه تای بعدی لیزوزوم ثانویه خوانده می‌شوند.

لیزوزوم اولیه

اندامکهای تک غشایی با ماده زمینه‌ای متراکم دارای آنزیم‌های هیدرولازی هستند که از بخش دور یا ترانس دستگاه گلژی مشتق شده ولی هنوز فعالیت آنزیمی خود را آغاز نکرده‌اند. لیزوزوم اولیه را پروتولیزوزوم نیز می‌گویند.

لیزوزوم ثانویه

این لیزوزومها عبارتند از هتروفاگوزوم ، اتوفاگوزوم ، اجسام باقیمانده و اجسام متراکم یا تلولیزوزوم.

هتروفاگوزوم: که به نام‌های هترولیزوزوم ، فاگولیزوزوم ، واکوئلهای هیدروفاژی یا واکوئلهای دگرخواری نیز نامیده می‌شوند. این لیزوزوم‌ها از تلفیق لیزوزومهای اولیه با وزیکولهای حاوی مواد برون سلولی مانند حفره‌های فاگوسیتوزی یل پینوسیتوزی یا اندوزوم ثانویه تشکیل می‌شوند. سپس موادبرون سلولی یا بیگانه بوسیله آنزیمهای هیدرولیزی لیزوزوم اولیه حذف می‌شود. برخی باکتریها از جمله باکتری جذام از عمل دگرخواری مصون می‌ماند و به خوبی در لیزوزوم ها زنده می ماند.

اتوفاگوزوم: که به نامهای لیزوزوم‌های اتوفاژیک ، اتولیزوزوم ، واکوئل خودخوار و سیتولیزوزوم نیز خوانده می‌شود. این نوع از لیزوزومها از تلفیق لیزوزومهای اولیه با واکوئل‌های حاوی مواد سلولس مانند میتوکندری ، میکروبادی‌ها و اندامک‌های پیر و فرسوده ایجاد می‌شوند.

گاهی قطعاتی از شبکه آندوپلاسمی، بخشی از سیتوپلاسم سلول را احاطه کرده ، با لیزوزوم اولیه ادغام می‌شود و به لیزوزوم ثانویه که همان اتوفاگوزوم است تبدیل می‌شود و آنزیم‌های آن مواد را تجزیه و هضم می‌کنند. تشکیل این لیزوزومها برای مبارزه با فقر غذایی، انجام تمایزهای ویژه مانند حذف برخی اندامک‌ها، حذف محتویات سلول برای تشکیل آوندهای چوبی و یا حذف بخشهای اضافی مانند حذف مجرای مولر در پرندگان، تحلیل رفتن دم در دوزیستان در هنگام دگردیسی صورت می‌گیرد.

اجسام باقیمانده یا لیزوزوم کرینوفاژی: چنانچه عمل گوارش در لیزوزوم‌های ثانویه کامل نباشد، اجسام باقیمانده تشکیل می‌شود. لیزوزوم‌های حاوی این اجسام باقیمانده را جسم باقیمانده یا لیزوزوم کرینوفاژی نیز می‌نامند که دارای شکل نامنظم است. کرینوفاژی پدیده‌ای که حذف ترشحی را امکان پذیر می‌سازد.

اجسام متراکم یا تلولیزوزوم: برخی از مواد آندوسیتوزی و اگزوسیتوزی در برخی وزیکولهای گوارشی باقی می‌مانند و اجسام متراکم یا تلولیزوزوم را تشکیل می‌دهند و اغلب فعالیت هیدرولاری ندارند.

نقشهای لیزوزوم

لیزوزوم‌ها اعمال متفاوتی انجام می‌دهند که در زیر به برخی از آنها اشاره می‌کنیم.

گوارش درون سلولی: مواد گوناگون به روش‌های فاگوسیتوزی و اتوفاژی به لیزوزوم‌ها می‌رسند. گوارش آنها توسط آنزیم‌های لیزوزومی درون لیزوزومها صورت می‌گیرد و مواد حاصل از گوارش با عبور از غشای لیزوزوم به سیتوزول می‌رسند و مسیر سوخت و ساز خود را می‌گذرانند.

گوارش برون سلولی: برای مثال سلولهای استخوان خوار (استئوکلاستها) که در مغز زرد استخوان قرار دارند با آزاد کردن هیدرولازهای لیزوزومی موجب تخریب سلولهای استخوانی می‌شوند.

دخالت در تمایز سلولی و از بین بردن اندامکها

دخالت در پدیده اتولیز و مبارزه با فقر غذایی

دخالت در ایمنی سلولها: لیزوزومها باکتریها و ویروسهای وارد شده به سلول را توسط آنزیمهای خود تخریب می‌کند و از بین می‌برد.

تجمع مواد سمی از جمله جیوه در لیزوزومها

لیزوزومهای گیاهی با داشتن آنزیم های مختلف از جمله آلفا آمیلاز ، نوکلئازها در گوارش درون سلولی و برون سلولی و فرآیندهای رشد و نمو دخالت دارند.

lysosomelysosome

A membrane-bounded organelle, found in the cytoplasm of eukaryotic cells, which contains digestive enzymes. It acts as the "garbage disposal" of the cell by breaking down cell components that are no longer needed as well as molecules or even bacteria that are ingested by the cell. The interior of a lysosome is strongly acidic, and its enzymes are active at an acid pH. Lysosomes are found in all eukaryotic cells, but are most numerous in disease-fighting cells, such as leukocytes (white blood cells).

Some human diseases are caused by lysosome enzyme disorders. Tay-Sachs disease, for example, is caused by a genetic defect that prevents the formation of an essential enzyme that breaks down ganglioside lipids. An accumulation of undigested ganglioside damages the nervous system, causing mental retardation and death in early childhood.


Details of function and structure

 

Lysosomes break down cellular waste products, fats, carbohydrates, proteins, and other macromolecules into simple compounds, which are then returned to the cytoplasm as new cell-building materials. To accomplish the tasks associated with digestion, the lysosomes use some 40 different types of hydrolytic enzymes, all of which are manufactured in the endoplasmic reticulum and modified in the Golgi apparatus. Lysosomes are often budded from the membrane of the Golgi apparatus, but in some cases they develop gradually from late endosomes, which are vesicles that carry materials brought into the cell by a process known as endocytosis.

Like other microbodies, lysosomes are spherical organelles contained by a single layer membrane, though their size and shape varies to some extent. This membrane protects the rest of the cell from the digestive enzymes contained in the lysosomes, which would otherwise cause significant damage. The cell is further safeguarded from exposure to the biochemical catalysts present in lysosomes by their dependency on an acidic environment. With an average pH of about 4.8, the lysosomal matrix is favorable for enzymatic activity, but the neutral environment of the cytosol renders most of the digestive enzymes inoperative, so even if a lysosome is ruptured, the cell as a whole may remain uninjured. The acidity of the lysosome is maintained with the help of hydrogen ion pumps, and the organelle avoids self-digestion by glucosylation of inner membrane proteins to prevent their degradation.

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:39 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

دستگاه گلژی

دستگاه گلژی    Golgy

 


دستگاه گلژی، از کیسه‌ها و واکوئلهای پهن محدبی تشکیل شده که بطور موازی روی هم چیده شده‌اند. منحنی بودن کیسه‌های تشکیل دهنده دستگاه گلژی باعث می‌شود که این ارگانل از نظر شکل ظاهری دارای یک سطح محدب (cis) و یک سطح مقعر (Trans) باشد. در سال 1898 کامیلوگلژی یاخته شناس ایتالیایی با اشباع کردن یاخته‌های عصبی جغد از نمکهای نقره و بررسی میکروسکوپی این یاخته‌ها ذراتی تیره ، هلالی شکل و به صورت شبکه درهم رفته‌ای را در مجاورت هسته هر یاخته مشاهده کرد که آنرا دستگاه شبکه‌ای درونی نامید. این مجموعه بعدها به افتخار گلژی، دستگاه گلژی نامیده شد. گلژی معمولا در بالای هسته قرار دارد، ولی جایگاه آن در سلولهای مختلف ممکن است متفاوت باشد. وظیفه گلژی شرکت در پروتئین سازی با همکاری شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار می‌باشد. پروتئینهای ساخته شده در شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار، توسط وزیکولهای حامل به دستگاه گلژی منتقل می‌گردند. چون وزیکولهای حامل به سطح محدب گلژی اتصال می‌یابند، سطح محدب گلژی را سطح سازنده نیز می‌نامند. در پروتئینهای منتقل شده به دستگاه گلژی، تغییرات زیر به عمل می‌آید.

  • دستگاه گلژی   golgyبریده شدن قطعات اضافی از مولکولهای اولیه
  • افزوده شدن مواد قندی
  • افزوده شدن سولفات
  • افزوده شدن فسفات
  • تغلیظ و بسته‌بندی

این تغییرات ضمن عبور از کیسه‌های متعدد گلژی انجام می‌گیرد و عقیده بر این است که کیسه‌های گلژی از نظر محتویات آنزیمی متفاوت‌اند.  پروتئینها پس از بدست آوردن فرم نهایی خود به صورت گرانولهای محصور شده در غشاء از سطح مقعر گلژی خارج می‌شوند. به همین دلیل سطح مقعر گلژی را سطح ترشحی نیز می‌نامند. دستگاه گلژی از یک طرف با شبکه آندوپلاسمی و از طرف دیگر با وزیکولهای و لیزوزومها در ارتباط می‌باشد. عمل اصلی دستگاه گلژی پردازش و آماده سازی محصولات تازه سنتز شده سلولی و هدایت آنها به سوی سرنوشت نهایی‌شان می‌باشد.

با مطالعه سلولها توسط میکروسکوبهای نوری و الکترونی به این نتیجه رسیده‌اند که دستگاه گلژی هم در یاخته‌های جانوری و هم در یاخته‌های گیاهی وجود دارد و یکی از اجزا مهم ساختمانی یاخته‌هاست که بویژه در اعمال ترشحی سلولها فعالیت زیادی دارد.

این دستگاه می‌تواند به صورت شبکه‌ای در مجاورت هسته، یا به صورت بخشهای هلالی شکل و مجزا از یکدیگر به نام دیکتیوزوم‌ها در برشهای یاخته‌ها دیده شوند. دیکتیوزوم‌ها در گیاهان پیشرفته، جلبکها و نیز در خزه گیاهان مشاهده شده اند. در قارچها، دیکتیوزومها کمیاب هستند و در پروکاریوتها تاکنون دیکتیوزومی شناخته نشده است.

ساکول یا سیسترن یا سیسترنا

کیسه‌های پهن و قرصی شکل غشایی هستند که بخش میانی صاف و وسعتی حدود یک میکرومتر دارند. اما کناره‌های کیسه بسیار چین خورده و متراکم است که قدرت جوانه زدن دارند و وزیکولهای کوچکی را ایجاد می‌کنند.

هر ساکول حالت کمانی دارد و یک سطح آن برآمده و سطح دیگر فرورفته است. ضخامت غشای ساکول همانند غشای شبکه آندوپلاسمی است. سطح سیسترن یا ساکول صاف و بدون زیبوزدم است. بین ساکولهای یک دیکتیوزوم سیتوزدل وجود دارد و توسط پروتئین‌های رشته‌ای و لوله‌ای به هم متصل شده‌اند. همه زیر لوله‌های پروتئینی که در سیترزول بین دو کیسه یا ساکول قرار دارند همسو هستند.

دیکتیوزوم

دیکتیوزوم واحد سازنده دستگاه گلژی است که از 3 تا 8 کیسه یا ساکول یا سیسترن تشکیل شده است. هر دیکتیوزوم دستگاه گلژی دارای سه سطح یا سه ناحیه است که عبارتند از : قطب محدب، ناحیه میانی و قطب مقعر.

ناحیه یا قطب محدب

این قطب به نام‌های مختلف از جمله سطح نزدیک، سطح تشکیل، سطح کروموفیل، سطح اسموفیل و سطح سیس (Cis) و غیره نامیده می‌شود. .  این بخش نزدیک به شبکه آندوپلاسمی و گاهی پوشش هسته‌ای قرار دارد و از راه حفره‌های گذر یا وزیکول‌های انتقالی با شبکه آندوپلاسمی ارتباط دارد و مواد از ناحیه Transition شبکه آندوپلاسمی به دستگاه گلژی می‌رسد. این سطح کروموفیل یا رنگ دوست است.

ساکول‌های جدید از این سطح بر روی ساکول‌های قدیم قرار می‌گیرند و به همین جهت سطح تشکیل نیز نامیده می‌شوند. غشاهای سیترناهای جدید نازک تر از قدیمی‌ها هستند. وزیکول‌های کوچکی به نام وزیکول‌های انتقالی یا حفره‌های گذر به عنوان ساختارهای انتقالی برای حمل مواد از شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار به گلژِی در منطقه سیس وارد عمل می‌شود. گاهی برخی وزیکولها از بخش سیس گلژی به شبکه آندوپلاسمی برگردانده می‌شوند.

ناحیه میانی:  چند کیسه یا ساکول دارد که بطور منظم وی هم قرار گرفته‌اند. تعداد این کیسه‌ها به نوع سلول بستگی دارد و اغلب نزدیک به 5 است.

ناحیه یا قطب مقعر:  به نام‌های سطح ترشح ، سطح گود یا کاو، سطح بلوغ، منطقه ترانس، سطح کرموفوب یا رنگ گریز نیز خوانده می‌شود. این سطح دور از شبکه آندوپلاسمی و در مجاورت کیسه‌های ترشحی و گرانولهای ذخیره‌ای قرار دارد و مواد از این طریق از گلژی خارج می‌شوند و با واسطه حفره گلژی به سوی بخشهای دیگر از جمله غشای سیتوپلاسمی می‌روند.

در این سطح ساکولها یا سیسترناهای قدیمی به صورت حفره یا وزیکول در می‌آیند که مواد ترشحی در آنها وجود دارد. حفره‌ها یا وزیکولهای ایجاد شده بوسیله کناره کیسه‌های دیکتیوزومی که از ناحیه ترانس خارج می‌شود دو نوع هستند، حفره‌های ساده و حفره‌ها یا وزیکول‌های پوشش دار.

حفره‌ها یا وزیکولهای ساده:  غشای آنها صاف و شبیه غشای ساکولها است.

حفره‌ها یا وزیکولهای پوشش‌دار: بر روی غشای آنها پروتئین از نوع کلاترین وجود دارد.

مجموعه دستگاه گلژی : مجموعه‌ای از چند دیکتیوزوم ( 4 یا 5 ) که بوسیله لوله‌های باریکی به هم متصل شده‌اند را دستگاه گلژی گویند. یک نظر این است که تمام دیکتیوزوم‌های سلول با یکدیگر ارتباط دارند و مجموعه آنها یک دستگاه گلژی را ایجاد می‌کند. در سلولهای گیاهی دیکتیوزوم‌ها اغلب از هم جدا هستند و در نتیجه چندین دستگاه گلژی وجود دارد.

در سلولهای جانوری دیکتیوزوم‌ها اغلب به هم پیوسته‌اند و یک دستگاه گلژی را تشکیل می‌دهند. در سلولهای گیاهی هنگام تقسیم سلول و تشکیل دیواره بین دو سلول تعداد دیکتیوزوم‌ها افزایش می‌یابد. در سلولهای جامی شکل پوشش روده هنگام گوارش دیکتیوزومها افزایش می‌یابد.

ترکیب شیمیایی دستگاه گلژی

اساس ترکیب شیمیایی دستگاه گلژی فسفولیپو پروتئینی است. این دستگاه حاوی پلی سارکاریدها، مواد قندی مثل گلوکز آمین، گالاکتوز، گلوکز، مانوز و فوکوز هستند. آنزیم‌هایی در بخشهای مختلف دیکتیوزوم وجود دارد. نظیر ویتامین پیروفسفاتاز، فسفاتازهای اسیدی، نوکلئوتید آدنین دی‌نوکلئوتید فسفاتاز، گلوکز 6 - فسفاتاز و NADH - سیتوکروم رداکتاز که دو تای آخر از آنزیم های شاخص شبکه آندوپلاسمی می باشند و حضور آنها در گلژی که در قسمت لبه‌های متورم کیسه قرار دارند نشانه ارتباط شبکه آندوپلاسمی و دیکتیوزوم است. یکی از عمده‌ترین و شاخص‌ترین گروه آنزیمی بخش گلژی گلیکوزیل ترانسفرازها هستند که با انتقال قندها به پروتئین‌ها و به لیپیدها موجب تشکیل گلیکوپروتئین و گلیلو لیپید می‌شوند. ضمنا آب ، مواد معدنی و گلیکوپروتئین از دیگر ترکیبات شیمیایی گلژی هستند.

منشا دستگاه گلژی

مسئله خاستگاه دیکتیوزومها هنوز مورد بحث است و در این زمینه فرضیه‌ها و نظریه‌های چندی ارائه شده است. بدیهی است که هر یاخته در شرایط عادی بطور معمول تعدادی از دیکتیوزوم‌های خود را از یاخته والدی به ارث برده است. سه نظریه مهم از این قرارند:

  • ایجاد وزیکولها و یا حفره‌هایی از شبکه آندوپلاسمی صاف و یا گاهی از پوشش هسته‌ای که بر سطح نزدیک یا سطح شکیل دیکتیوزوم افزوده می‌شود. البته این پدیده امروز مورد بحث است و تائید عمومی ندارد زیرا حفره‌های گذر یا انتقالی جدا شده از شبکه آندوپلاسمی بیشتر جذب کناره‌های کیسه‌های دیکتیوزومی می‌شوند و عاملی برای پایداری و امکان جوانه زنی کیسه‌ها را فراهم می‌کند.
  • تشکیل از نو با زیر بنای به هم پیوستن قطعاتی از شبکه آندوپلاسمی دستگاه گلژی را بوجود می‌آورد.
  • دیکتیوزوم‌های جدید از تقسیم دیکتیوزوم‌های پیشین بوجود می‌آید.

اعمال دستگاه گلژی دستگاه گلژی   golgy

این دستگاه اعمال زیاد و مهمی را انجام می‌دهد و از آن به پلیس راه سلول یاد می‌کنند. اعمال آن را به صورت موردی بیان می‌کنیم:

  • پردازش و آماده سازی محصولات تازه سنتز شده سلولی
  • گلیکوزیلاسیون پروتئین‌های ترشحی: این فرایند در شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار آغاز می‌شود اما طویل شدن و پردازش زنجیره پلی ساکارید در گلژی انجام می‌گیرد
  • سولفاتاسیون: افزودن گروه‌های سولفات به پروتئین‌ها در سطح دور یا ترانس انجام می‌گیرد
  • افزودن گروه‌های فسفات به پروتئین‌ها
  • راهنمایی پروتئین‌ها به سوی هدف نهایی
  • دخالت در سازماندهی برخی از رامک‌های سلولی از جمله لیزوزومها
  • دخالت در تشکیل، گسترش و رشد غشای سلولی
  • تشکیل آکروزوم سر اسپرماتوزوئید و دخالت در عمل لقاح
  • دخالت در ترشحات نورونی یا تشکیل کیسه‌های سیناسپی محتوی نوروترانسیمتر
  • ترشح موسیلاژها و مواد ژله‌ای با زیر بنای پلی ساکاریدهای اسیدی بویژه در سلولهای گیاهی
  • دخالت در تولید و ترشح پولک و پوشش سیلیسی سطح جلبکها
  • دخالت در اگزوسیتوز سلول
  • ایجاد تغییرات شیمیایی در مولکولها

ترشح نقش اصلی دستگاه گلژی

نقش اصلی دستگاه گلژی ترشح پروتئین‌های ترشحی و آنزیم‌های موجود در لیزوزوم‌ها و پراکسیزومها است. ترشح می‌تواند پیوسته یا ناپیوسته باشد.

ترشح پیوسته:   مواد ترشحی بلافاصله پس از تولید و بدون آنکه انباشته شوند ترشح می‌گردند.

ترشح ناپیوسته:   مواد ترشحی انباشته می‌شوند و به صورت ذرات ترشحی یا زیموژن می‌باشند.

Golgi apparatus golgy

Also known as the Golgi body or Golgi complex, a collection of vesicles and folded membranes in a cell, usually connected to the endoplasmic reticulum (ER). It stores and later transports the proteins manufactured in the endoplasmic reticulum. It is named after the Italian histologist Camilio Golgi (1844–1926).

Found universally in both plant cells and animal cells, the Golgi apparatus is typically comprised of a series of five to eight cup-shaped, membrane-covered sacs called cisternae that look something like a stack of deflated balloons. In some unicellular flagellates, however, as many as 60 cisternae may combine to make up the Golgi apparatus. Similarly, the number of Golgi bodies in a cell varies according to its function. Animal cells generally contain 10 to 20 Golgi stacks per cell, which are linked into a single complex by tubular connections between cisternae. This complex is usually located close to the cell nucleus.

The Golgi apparatus is particularly well developed in cells that produce secretions, e.g., pancreatic cells producing digestive enzymes.

There is no connection to Golgi cells, which are types of neurons (nerve cells) within the central nervous system.


How does the Golgi apparatus form?

There are different schools of thought concerning the formation of the Golgi apparatus. According to the vesicular shuttle model, the Golgi apparatus is an architectural structure that cannot be made from scratch. Insteady, newly-made proteins are packaged in the rough ER and are sent for further processing to a pre-existing structure (the Golgi) that is made up of different compartments.

Opposing this is the cisternae maturation model which argues that the Golgi apparatus does indeed make itself from scratch. In this view, packages of processing enzymes and newly made proteins that originate in the ER fuse together to form the Golgi. As the proteins are processed and mature, they create the next Golgi compartment.

Intriguing new data suggest that perhaps neither model is completely correct. This will likely lead to yet another hypothesis.

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:38 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

ریبوزوم

ریبوزوم       Ribosome

 


ریبوزوم‌ها    (Ribosomes)ریبوزوم ها از دو زیر واحد بزرگ و کوچک ساخته شده اند. ریبوزوم در پروکاریوت ها کوچکتر از یوکاریوت ها می باشد. همچنین ریبوزوم اندامک هایی مثل کلروپلاست و میتوکندری مانند ریبوزوم های پروکاریوتی کوچکتر از ریبوزوم های یوکاریوتی هستند.

ریبوزومها ذرات بسیار کوچک و متراکمی با ابعاد 15 تا 25 نانومترند که عمدتا از 7 rRNA و تعدادی پروتئین ساخته شده‌اند. از نظر ساختمانی از دو زیرواحد کوچک و بزرگ تشکیل شده‌اند که هر دو زیرواحد در هستک ساخته شده‌اند و جهت شرکت در پروتئین‌سازی به سیتوپلاسم منتقل شده‌اند. این اندامک ها را ذرات پالاد نیز می نامند. برای اولین بار کلود در سال 1941، به کمک تکنیک  اولترا سانتریفوگاسیون افتراقی موفق به جدا سازی ذراتی کوچکتر و سبکتر از میتوکندریها شد که ذراتی به قطر 500 تا 2000 میکرون و سرشار از RNA  بودند که از خرد شدن قطعات شبکه آندوپلاسمی ضمن اولترا سانتریفوگاسیون ایجاد می‌شوند.

انواع  ریبوزومها زمانی که ریبوزوم ها در حال پروتئین سازی نیستند، دو زیر واحد آن از هم جدا هستند. اما زمانی که پروتئین سازی آغاز میشود، دو زیر واحد به هم متصل می شودد.

  • ریبوزمهای آزاد سیتوپلاسمی که در سیتوپلاسم یاخته‌های پروکاریوتی از نوع 70s  و در سیتوپلاسم یاخته های یوکاریوتی از نوع 80s یعنی بزرگتر و سنگین‌تر هستند.

  • ریبوزومهای چسبنده به غشای شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار که این حالت تنها در یاخته‌های یوکاریوتی که شبکه آندوپلاسمی دارند، دیده می‌شود.  در این یاخته‌ها نسبت ریبوزمهای آزاد سیتوپلاسمی به ریبوزمهای چسبیده به غشای شبکه بر حسب شرایط فیزیولوژیکی یاخته تغییر می‌کند و هر چه سنتز پروتئینهای ترشحی و  پروتئین های ساختمانی ویژه ای که در ساختمان غشای شبکه آندوپلاسمی، غشای کیسه‌های گلژی، لیزوزومها و پلاسمالم وجود دارند بیشتر باشد، نسبت ریبوزومهای چسبیده به غشای شبکه نیز بیشتر می‌شود. در سلول های  ترشح که آنزیمهای گوناگون را ترشح میکنند، تا 90 درصد ریبوزوم ها به شبکه آندو پلاسمی متصل هستند.  بر عکس در رتیکولوسیتها، بافتهای مریستمی گیاهان و یاخته‌های عصبی رویانی بیشتر ریبوزومها آزادند. در یاخته‌های هلا که نوعی یاخته سرطانی هستند تنها 15% ریبوزومها به غشای شبکه چسبیده‌اند.

  • ریبوزومهای موجود در اندامکهای مثل ریبوزومهای میتوکندری و ریبوزومهای کلروپلاستی: این ریبوزومها نیز تنها در یاخته‌های یوکاریوتی وجود دارند. ضریب ته نشینی آنها بر حسب گونه یاخته‌ها متفاوت است و به هر حال سبکتر و کوچکتر از ریبوزومهای سیتوپلاسمی یاخته مربوط هستند. از نظر ساخت و کار، حساسیت به آنتی بیوتیکها و بیش از آن ابعادشان به ریبوزومهای پروکایوتی شبیه‌اند.

نحوه قرار گیری ریبوزومها

ریبوزومهای سیتوپلاسمی، اندامکی و ریبوزمها چسبنده به غشای آندوپلاسمی می‌توانند به حالت منفرد (مونوزوم) یا به حالت چند تایی (پلی زوم) باشند. مجموع حدود 5 تا 80 ریبوزوم را که به مولکولی از mRNA چسبیده‌اند، پلی زوم نامند.  ریبوزومها تنها وقتی که به حالت پلی زوم باشند، سنتز پروتئین دارند. گاهی در سیتوپلاسم پلی زومها حالت مارپیچی یا حلزونی به خود می‌گیرند فراوانی این نوع پلی زومها در یاخته را نشانه نوعی اختلال در فرآیند سنتز پروتئین می‌داند.

تعداد ریبوزومها در یک یاخته

تعداد ریبوزمهای یک یاخته تا حدود پانصد هزار می‌رسد. این تعداد در یاخته‌های مختلف و نیز در شرایط مختلف زیستی و فیزیولوژیکی در یک یاخته تغییرات زیادی دارد. در یک یاخته باسیل کولی حدود ده هزار تا پانزده هزار ریبوزوم موجود است. در اغلب پروکاریوت ها حدود 10000، در یوکاریوتها بین 100000 تا 10000000 و در اووسیتها بیش از 12 10 ریبوزوم وجود دارد.

عمر متوسط ریبوزومها

عمر متوسط ریبوزومها در حدود 6 ساعت است. بنابراین بازسازی پیوسته آنها ضرورت دارد. سرعت بازسازی در یاخته های مختلف 10 تا 100 ریبوزوم در ثانیه است.   بازسازی ریبوزومها در یاخته‌های پروکاریوتی در سیتوپلاسم و بی‌تردید ضمن رونویسی از ژنهای rRNA و در یاخته‌های یوکاریوتی در ارتباط با هستک صورت می‌گیرد. ترکیبات بازدارنده رونویسی و همچنین سم آمانیتین که در قارچ آمانتیا وجود دارد این بازسازی را متوقف می‌کنند.

شکل ساختاری  ریبوزومها

ریبوزوم ها ازدو زیر واحد کوچک و بزرگ ساخته شده اند.  در باسیل کولی، بخش کوچک کشیده، خمیره و دارای قسمتی متراکم و پیچیده است. بخش کوچک در گودی سطح فوقانی بخش بزرگ قرار گرفته است. بخش کوچک در 3/1 طول خود دارای دندانه‌ای کوچک است و مقابل به دانه دارای قسمتی متراکم و پیچیده است. بخش کوچک در گودی سطح فوقانی بخش بزرگ قرار گرفته است و حدود 3/1 از حجم کل ریبوزوم را تشکیل می‌دهد. بخش بزرگ که 3/2 حجم کل ریبوزوم را شامل می‌شود دارای یک سطح گود و سه زایده است.

سطح مقعر جایگاه چسبیدن بخش کوچک ریبوزومی است. زواید بخش بزرگ انگشت مانند، کوتاه و در انتها مدورند. زایده میانی بزرگتر و زواید جانبی کوچکترند. بخش بزرگ ریبوزوم از نیم رخ حالتی شبیه صندلی را حتی با یک بخش پشتی و در جای دست دارد.

پروتئین سازی نقش اصلی ریبوزومها

پروتئینها از ماکرومولکولهای اساسی یاخته‌های هستند که بیش از نیمی از وزن خشک آنها را می‌سازند. در ساختار اندامکها و اجزای فعال یاخته‌ها یافت می‌شوند و در ساخت و کار آنها نقش بنیادی دارند. ماکرومولکهای پروتئینی از ترکیب اسیدهای آمینه با اتصالهای کووالانسی پپتیدی ایجاد می‌شوند. در بیوسنتز آنها از جمله ریبوزومها، RNA های پیامبر، RNA های ناقل و ... شرکت دارند. وقتی که ریبوزومها در سنتز پروتئینها فعال نیستند اغلب به صورت ذخیره‌ای از اجزای آزاد در سیتوپلاسم پراکنده‌اند.

بیوژنز ریبوزوم ها

ساخت یک ریبوزوم یوکاریوتی پدیده ای پیچیده است که بخش های مختلف یاخته در آن مشارکت دارند.  RNA های ریبوزومی از روی بخشی از DNA که دورن هستک قرار دارد، رونویسی می شوند.   پروتئین های ریبوزومی از روی RNA پیامبری ترجمه  می شوند که از روی بخش های دیگر DNA هسته ای رونویسی شده اند. در نهایت این پروتئین ها که در سیتوپلاسم ترجمه شده اند به هستک رفته و در ترکیب با rRNA ، زیر واحد های ریبوزومی را می ساند و این مجموعه دوباره به سیتوپلاسم برمی گردد.

تمام جانداران رونوشت های زیادی از ژن های rRNA دارند. این تکرار ها در یوکاریوت ها بسیار بیشتر است.

ribosome

A tiny organelle that is the site of protein synthesis (protein translation) in the living cell. Ribosomes are complex, bead-like structures composed of about 40% protein and 60% ribosomal RNA (rRNA). In eukaryotes, ribosomes are made of four strands of RNA and are often attached to the membranes of the endoplasmic reticulum to form rough ER. In prokaryotes, they are made of three strands of RNA and occur free in the cytoplasm.

Eukaryote ribosomes are produced and assembled in the nucleolus. Three of the four strands are produced there, but one is produced outside the nucleolus and transported inside to complete the ribosome assembly. Ribosomal proteins enter the nucleolus and combine with the four strands to create the two subunits that will make up the completed ribosome. The ribosome units leave the nucleus through the nuclear pores and unite once in the cytoplasm. Some ribosomes will remain free-floating in the cytoplasm, creating proteins for the cell's use. Others will attach to the endoplasmic reticulum and produce the proteins that will be "exported" from the cell.

Protein synthesis requires the assistance of two other RNA molecules. Messenger RNA (mRNA) provides instructions from the cellular DNA for building a specific protein. Transfer RNA (tRNA) brings the protein building blocks, amino acids, to the ribosome. Once the protein backbone amino acids are polymerized, the ribosome releases the protein and it is transported to the Golgi apparatus. There, the proteins are completed and released inside or outside the cell. For more details of the role played by ribosomes in protein synthesis, see protein translation.

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:37 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

شبکه اندروپلاسمی

شبکه آندوپلاسمی  Endoplasmic Reticulum 

 

      شبکه آندوپلاسمی زبر و نرم. بخش زبر که بیشتر نزدیک به هسته و بخش خارجی سلول قرار دارد بیشتر به کار ساخت پروتئین می آید. اما شبکه آندوپلاسمی صاف که بیشتر در میانه های سول است بیشتر در ساخت چربی ها و همچنین سم زدایی اهمیت دارد.         

شبکه آندوپلاسمی را می توان به عنوان شبکه وسیعی در نظر گرفت که سیتوپلاسم را به دو بخش اصلی تقسیم می کند. یک قسمت در داخل غشاء ها قرار می گیرد و بخش دیگر خارح از آن که به ماده زمینه ای  سیتوپلاسم یا سیتوزول موسوم است. در سال 1945 برای اولین بار به کمک میکروسکوپ الکترونی شناسایی شد و در نهایت در سال 1964 توسط آنشلیم نامگذاری شد. شبکه آندوپلاسمی متشکل از کیسه ها و لوله‌های درهم پیچیده‌ای است که در سراسر سیتوپلاسم پراکنده هستند و ممکن است حاوی ریبوزوم بوده و به این علت شبکه آندوپلاسمی خشن یا دانه‌دار خوانده می‌شود و یا فاقد ریبوزوم باشد که در این صورت شبکه آندوپلاسمی صاف نامیده می‌شود. می توان گفت که درنواحی میانی سیتوپلاسم، شبکه آندوپلاسمی بیشتر از نوع صاف و حفره ای است و در مجاورت هسته و بخش های خارجی سیتوپلاسم بیشتر از نوع دانه دار است.  شبکه آندوپلاسمی محل اصلی سنتز پروتئین و چربی است و در تغییرات پس از سنتز این مولکولها نقش دارد. همچنین مولکولهای سمی را به مشتقات غیر سمی آنها تبدیل کرده و این مواد  بعد از بسته بندی در وزیکول ها بصورت اگزوسیتوز از سلول خارج می شوند.

شبکه آندوپلاسمی بزرگترین اندامک داخل سلولی محسوب می‌شود. فضای داخل شبکه آندوپلاسمی لومن نام دارد و این فضا که اغلب همگن است از ماده زمینه‌ای سیتوپلاسمی، تراکم کمتری دارد و می‌تواند وسیع شده و حفره‌هایی را بوجود آورد. فضای داخل شبکه آندوپلاسمی یا لومن با فضای بین دو غشایی هسته نیز ارتباط دارد.

غشای خارجی هسته با شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار ارتباط دارد. غشای شبکه آندوپلاسمی شباهت زیادی به غشای سیتوپلاسمی دارد. با این اختلاف که ضخامت کمتری دارد و مقدار پروتئین آن بیشتر از مقدار لیپید است. استخراج لیپیدهای غشای پلاسمایی موجب در هم ریختن ساختمان پلاسمالم می‌گردد. ولی استخراج لیپیدهای غشای شبکه آندوپلاسمی موجب درهم ریختن آن نمی‌شود. نکته دیگر این که در پروکاریوت ها و همچنین گویچه های قرمز خونی که غشاء هسته وجود ندارد، شبکه آندوپلاسمی هم در سیتوپلاسم دیده نمیشود.

انواع شبکه آندوپلاسمی دو نوع شبکه آندو پلاسمی. شبکه آندوپلاسمی صاف و شبکه آندوپلاسمی زبر

شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار یا خشن   (Rough ER)

دانه‌های متصل به RER ریبوزومها هستند. این بخش در سنتز پروتئین بخصوص پروتئینهای ترشحی و در پردازش بعدی آن شرکت دارند. سلولهای ترشحی جانوران شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار توسعه یافته‌ای دارند ولی در سلولهای گیاهی این شبکه گسترش کمتری دارد. در مجاورت هسته و بخشهای خارجی سیتوپلاسم یا مجاور غشای سیتوپلاسمی شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار بیشتر وجود دارد.

شبکه آندوپلاسمی صاف یا نرم  (Smooth ER)

این شبکه فاقد ریبوزوم بوده، ادامه شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار است. در نواحی میانی سیتوپلاسم شبکه آندوپلاسمی صاف و حفره‌ای بیشتر است. از وظایف شبکه آندوپلاسمی صاف می‌توان ‌توان سنتز چربیها، هیدرولز گلوکز- 6 فسفات و متابولیسم گزنوبیوتیکها یا مواد آلی خارجی مانند حشره کشها را نام برد.  در سلولهایی که متابولیسم چربیها در آن روی می‌دهد، مثل سلول های عضلانی، شبکه آندوپلاسمی صاف گسترش بیشتری دارد.

شبکه سارکوپلاسم

نوع تخصص یافته شبکه آندوپلاسمی در سلولهای عضلانی را شبکه سارکوپلاسمی می نامند که در تنظیم یون کلسیم درون سلولهای ماهیچه ای شرکت می‌کند. در حالت انبساط عضله یونهای کلسیم درون شبکه سارکوپلاسم ذخیره و در هنگام انقباض، وارد سیتوپلاسم سلول عضلانی می‌گردد و در نهایت انقباض عضله را موجب می گردد.

عوامل موثر در اتصال ریبوزومها به شبکه آندوپلاسمی اتصال ریبوزوم ها به شبکه آندوپلاسمی به دلیل وجود گلیکو پروتئین هایی به نام ریبوفورین و همچنین پیوند های الکتروستاتیک و همچنین زنچیره های پپتیدی در حال تشکیل توسط خود ریبوزوم ها است.

  • وجود گلیکوپروتئین خاصی به نام ریبوفورین I و :II این گلیکو پروتیئن به عنوان گیرنده ریبوزوم در غشای شبکه آندوپلاسمی قرار دارد. ریبوفورین علاوه بر اتصال به زیر واحد بزرگ ریبوزوم نقش آنزیمی نیز دارد. ریبوفورین در عرض غشای شبکه آندوپلاسمی قرار دارد که سمت سیتوزولی آن جایگاه اتصال زیر واحد بزرگ ریبوزوم است و سمت لومنی آن فعالیت آنزیمی دارد.

  • وجود پیوندهای الکتروستاتیک بین زیر واحد بزرگ ریبوزوم با غشای RER : بارهای مثبت مثبت پروتئینهای موجود در غشا شبکه آندوپلاسمی با بارهای منفی گروههای فسفات موجود در rRNAهای زیر  واحد بزرگ ریبوزوم پیوند الکتروستاتیکی برقرار می‌کنند. محلولهای غلیظ نمکی این نیروها را خنثی و موجب جدا شدن ریبوزومها از RER می‌شود.

  • زنجیره‌های پپتیدی در حال تشکیل بوسیله ریبوزومها: این مهمترین عامل اتصال ریبوزوم به شبکه آندوپلاسمی است. زنجیره پلی پپتید در حال تشکیل بوسیله ریبوزوم با واسطه پپتید نشان از جایگاه ویژه‌ای به فضای درونی یا لومن شبکه آندوپلاسمی نفوذ می‌کند و موجب برقراری اتصال ریبوزوم با غشای شبکه آندوپلاسمی می‌شود.

چگونگی سنتز پروتئینهای ترشحی

هم ریبوزومهای آزاد و هم انواع متصل به شبکه آندوپلاسمی در سنتز پروتئین    وارد می شوند. ریبوزومهای آزاد، بیشتر پروتئینهای سیتوزولی و پروتئینهای متعلق به اندامکها (بجز لیزوزوم) را می‌سازند. از طرفی بخش عمده بیوسنتز پروتئینهای انتیگرال غشایی، پروتئینهای ترشحی و پروتئینهای لیزوزومی بوسیله ریبوزومهای متصل به شبکه آندوپلاسمی صورت می‌گیرد. این پروتئینها در انتهای N زنجیره پلی پپتیدی خود واجد توالی هیدروفوبی شامل 13 تا 36 آمینو اسید هستند که پپتید نشانه نامیده می شوند و نقش مهمی در هدایت پروتین به سمت خارج سلول دارد.

چگونگی سنتز یا ساخت پروتئین های ترشحی در سلول های یوکاریوتی. بطور کلی مراحل آغازی بیوسنتز پروتئینهای ترشحی، غشایی و لیزوزومی نیز بوسیله ریبوزومهای آزاد صورت می‌گیرد و زمانی که زنجیره پلی پپتیدی به طول 80 آمینو اسید ساخته شد و به محض آن که پپتید نشانه از ریبوزوم بیرون زد کمپلکس SRP به ریبوزوم وصل می‌شود و فرایند سنتز پروتئین را موقتاً مهار می‌کند. بعد از مهار موقتی سنتز پروتئین SRP  مجموعه  mRNA - ریبوزوم- زنجیره پلی پپتیدی  تازه ساخت را بر روی شبکه آندوپلاسمی هدایت می‌کند و خود با گیرنده ‌اش یعنی پروتئین داکینگ در شبکه آندوپلاسمی وصل می شود.

زیر واحد بزرگ ریبوزوم نیز به پروتئین اینتگرال غشایی ریبوفورین وصل می‌شود. در این هنگام با استفاده از انرژی که از هیدرولیز GTP به GDP و Pi آزاد می شود. SRP  از گیرنده‌اش جدا می‌شود و در این مرحله پروتئین داکینگ به از سر گیری مجدد سنتز پروتئین و همینطور عبور انتهای N  پلی‌پپتید در حال رشد از غشا به درون لومن ER کمک می‌کند.

پپتید نشانه اندکی بعد از ورود به لومن شبکه آندوپلاسمی بوسیله آنزیمی موسوم به سیگنال پپتیداز که در غشای شبکه آندوپلاسمی و در بخش لومنی مستقر است حذف می‌گردد. محصول ترجمه mRNA ترجمه mRNA پروتئین‌های ترشحی به صورت پری پرو پروتئین مانند پری پرو انسولین است که دارای پپتید نشانه است. بعد از حذف پپتید نشانه بوسیله سیگنال پپتیداز به پرو پروتئین مانند پرو انسولین تبدیل می‌شود که پس از پردازش و برش نهایی به پروتئین بالغ مانند انسولین تبدیل می‌شود. حذف پپتید نشانه که با تبدیل پری پرو پروتئین به پرو پروتئین انجام می‌گیرد در لومن شبکه آندوپلاسمی و بوسیله آنزیم سیگنال پپتیداز انجام می‌شود.

اعمال شبکه آندوپلاسمی

دخالت در متابولیسم قندها

آنزیم گلوکز 6 – فسفاتاز در سطح داخلی یا سطح لومنی غشای شبکه آندوپلاسمی قرار دارد و گروه فسفات را ازکربن شماره 6 گلوکز جدا میکنند. گلوکز را به فضای درونی شبکه و گروه فسفات را به سوی سیتوزول هدایت می‌کند. همچنین با وجود آنزیم گلیکوزیل ترانسفراز در شبکه آندوپلاسمی بخشی از گلیکوزیلاسیون پلی‌پپتیدها و لیپیدها در این محل صورت می‌گیرد.

دخالت در متابولیسم لیپیدها

عده‌ای از آنزیمهای سنتز کننده اسیدهای چرب در شبکه آندوپلاسمی بخصوص شبکه آندوپلاسمی صاف وجود دارد که تری گلیسریدها، گلیکولیپیدها و استروئیدها را می‌سازند. همچنین آنزیمهای تجزیه کننده چربیها نیز در ER وجود دارد.

دخالت در متابولیسم پروتئینها

در قسمت درونی شبکه آندوپلاسمی پپتیدازها وجود دارند. همچنین آنزیم اکسید کننده اسید آمینه مانند سرین اکسیداز شناخته شده است. مرحله اول گلیکوزیلاسیون یا انتقال الیگوساکاریدها به پروتئین در شبکه آندوپلاسمی صورت می‌گیرد. این شبکه با داشتن ریبوزوم در سنتز پروتئینها بخصوص پروتئینهای ترشحی نقش دارند. عمل افزودن سولفات به پروتئینها و یا لیپیدها در شبکه آندوپلاسمی و دستگاه گلژی صورت می‌گیرد.

دخالت در جابجایی مواد (ترکیبات قندی و پروتئینی)

عبور دادن زنجیره پلی پپتید در حال تشکیل به درون شبکه، پمپ کلسیم به درون شبکه، عبور دادن گلوکز به درون شبکه مربوط به انتقال عرضی می‌باشد. انتقال امواج الکتریکی درون سلولی با انتقال بار الکتریکی بخصوص در سلولهای عصبی و عضلانی.

عمل سم زدایی

با الحاق-UDB گلوکورونیک اسید به متابولیتهای سمی آنها را بی‌خطر می‌کند. سموم ابتدا بوسیله سیتوکوروم P_ 450  کبدی هیدروکسید می‌شود که به این ترتیب حلالیت آنها در فاز آبی بالا می‌رود. سپس به منظور دفع در کبد به اسید گلوکورونیک وصل می‌شود.

تجزیه هموگلوبین خون

شبکه آندوپلاسمی سلولهای کبدی در جداسازی گروه هم از گلوبین نقش دارد.

غیر اشباع کردن اسیدهای چرب

تبدیل مولکولهای آبگریز به مولکول‌های آب دوست، تغییر در استروئیدها و فعال کردن کارسینوژن‌ها از واکنشهای اکسیداسیون شبکه آندوپلاسمی است. یکی دیگر از اعمال شبکه آندوپلاسمی ذخیره مواد در شبکه سارکوپلاسمیک می‌باشد.

نقش های اختصاصی شبکه آندوپلاسمی در سلولهای گیاهی

  • دخالت در تشکیل پلاسمووسماتا: در مرحله تلوفاز، سلولهای گیاهی بخشهایی از شبکه آندوپلاسمی بین تعداد زیادی فراگموزوم قار می گیرد و محل های ارتباطی سلولهای گیاهی را فراهم می کند.
  • دخالت در ساخت و ترشح کالوز.
  • تشکیل میکروبادی، تشکیل مواد ترشحی در سلولهای ترشحی، محل رسوب مواد در دیواره آوند چوبی، دربرگرفتن استاتولیتها در سلولهای کلاهک ریشه از وظایف شبکه آندوپلاسمی سلولهای گیاهی است.

endoplasmic reticulum

An extensive network of membranes in the cell that extends from the cell membrane through the cytoplasm to the nuclear envelope. The membranes of the endoplasmic reticulum (ER) surround an inner cavity called the lumen and enclose a series of tubes and flattened membranous areas. The ER membranes actually attach to the cell membrane and the outer membrane of the nuclear envelope as well as the Golgi apparatus in the cytoplasm. The endoplasmic reticulum often makes up more than 10 percent of a cell's total volume.

There are two types of ER. Rough ER has large numbers of ribosomes attached to it and is where new proteins are assembled in the cell (see protein translation). Proteins made on the rough ER's ribosomes end up in other organelles or are sent out of the cell to function elsewhere in the body. A few examples of proteins that leave the cell (called secreted proteins) are antibodies, insulin, digestive enzymes, and many hormones. (Proteins made on free-floating ribosomes, by contrast, stay in the cytosol.)

Smooth ER has no ribosomes associated with it and has a very different function: it specializes in synthesizing lipids and also contains enzymes that break down harmful substances. Most cell types have very little smooth ER, but some cells, such as those in the liver, which are responsible for neutralizing toxins – contain lots of it.

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:36 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

سلول (کامل)

سفري به درون سلول

ميکروسکوپ

براي ديدن اشياي بسيار ريز که با ذره بين ديده نمي شوند، از ميکروسکوپ استفاده مي کنيم. اولين ميکروسکوپ ها ، ميکروسکوپ هاي نوري بودند. ميکروسکوپ نوري مي تواند تصوير را 1000 برابر بزرگ کند. توانايي هر ابزار نوري به بزرگ نمايي و قدرت تفکيک آن بستگي دارد. قدرت تفکيک ميکروسکوپ الکتروني از ميکروسکوپ نوري به مراتب بيشتر است. با ميکروسکوپ الکتروني اندامک هاي سلول و حتي مولکول هاي بزرگي چون DNA و پروتئين ها قابل مشاهده است. زيست شناسان بيشتر از ميکروسکوپ الکتروني نگاره براي مشاهده سطح اجسام و از ميکروسکوپ الکتروني گذاره براي مشاهده ساختار دروني سلول استفاده مي کنند. اما بررسي سلول زنده با ميکروسکوپ الکتروني امکان پذير نيست. از اين رو براي مطالعه سلول زنده هنوز به ميکروسکوپ نوري نيازاست.

 

اندازه سلول

اندازه کوچکترين سلول ها بين 1 ميكرومتر تا 10 ميكرومتر10 است و اندازه بزرگترين آنها حدود 100 ميكروكتر است است. اندازه و شکل هر سلول به کار آن سلول بستگي دارد. مثلاً تخمک پرندگان حجيم است چون مقدار زيادي مواد غذايي در خود جاي داده است و يا سلول هاي عصبي و ماهيچه اي دراز هستند. اما اندازه سلول ها از حد معيني بزرگ تر و از حد معيني کوچکتر نمي شود. کوچکترين سلول بايد به اندازه اي باشد که بتواند DNA، پروتئين و اندامک هاي لازم براي زيستن و توليد مثل را در خود جاي دهد. عامل محدود کننده سلول نسبت به حجم است. سطح سلول بايد به اندازه اي باشد که بتواند به مقدار کافي مواد غذايي را از محيط بگيرد و مواد زايد را به محيط دفع کند. در مواردي که حجم سلول خيلي زياد باشد، سطح آن نمي تواند احتياجات حجم آن را برآورده کند.

 

سلول هاي پروکاريوتي

اين سلول ها ساختار ساده دارند. اندازه شان بين 2 تا 8 است. سلول پروکاريوتي هسته مشخص و سازمان يافته ندارد و DNA و پروتئين هاي همراه آن درون ناحيه هسته مانندي به نام ناحيه نوکلئوتيدي قرار گرفته اند. ناحيه نوکلئوتيدي غشا ندارد.
ريبوزوم ها با اطلاعاتي که از DNA مي گيرند، آمينو اسيدها را به هم متصل مي کنند و پلي پپتيد مي سازند . سيتوپلاسم سلول باکتري توسط غشاي پلاسمايي احاطه شده است. در بيشتر باکتري ها، ديواره اي نسبت به نام ديواره سلولي باکتريايي، اطراف غشاي پلاسمايي را فرا گرفته است. اين ديواره نقش حفاظت کننده دارد. در بعضي باکتريها روي ديواره سلولي را پوشش چسبانکي به نام کپسول احاطه کرده است. کپسول نيز نقش حفاظت کننده دارد و همچنين به باکتري کمک مي کند تا به سطح بچسبد. برآمدگي هاي مو مانند به نام پيلي نيز به چسبيدن باکتري به سطوح مختلف کمک مي کند. برآمدگي هاي بلند به نام تاژک با حرکت هاي خود باکتري را در محيط مايع پيرامون به جلو مي راند.

 

سلولهاي يوکاريوتي

سلول هاي يوکاريوتي از سلول هاي پروکاريوتي پيچيده تر هستند. اندامک هاي گوناگوني در سيتوپلاسم سلول هاي يوکاريوتي وجود دارد. بيشتر اندامک هاي درون سيتوپلاسم سلول هاي يوکاريوتي داراي غشا هستند مانند هسته، شبکه آندوپلاسمي، جسم گلژي، ميتوکندري، ليزوزوم و پراکسي زوم.
وجود اين غشاهاي درون سلولي اين امکان را به سلول مي دهد که فرآيندهاي متفاوت متابوليسمي که به وضعيت هاي متفاوتي نياز دارند، همزمان در آن انجام شوند. يکي ديگر از فوايد غشاهاي درون سلولي اين است که اين غشاها مجموعه مساحت غشاهاي سلول را به مقدار قابل توجهي افزايش مي دهند.

مقايسه اندامک هاي سلولهاي جانوري و گياهي

1) سانتريول که از اندامک هاي بدون غشا است در سلول هاي جانوري و گياهان ابتدايي مثل خزه ها و سرخس ها وجود دارد اما در گياهان پيشرفته ديده نمي شود. سانتريول ها در سازمان دهي ميکروتوبول ها، تشکيل دوک تقسيم و تشکيل تاژک و مژک نقش دارد.
2) سلول هاي جانوري ممکن است يک يا چند تاژک داشته باشند اما به جز سلول هاي جنسي نر بعضي از گونه هاي گياهي، سلول هاي گياهي تاژک ندارند.
3) سلول هاي گياهي معمولاً ديواره سخت و ضخيم سلولزي دارند که نقش محافظت کننده دارد. سلول هاي جانوري اين ديواره را ندارند. ديواره سلولي گياهان از رشته هاي سلولزي نازکي ساخته شده است که در سيماني از جنس پلي ساکاريدها و پروتئين قرار گرفته اند.
4) در سلول هاي گياهي اندامکي به نام پلاست وجود دارد که در سلول هاي جانوري يافت نمي شود. در کلروپلاست فتوسنتز روي مي دهد.
5) در بسياري از سلول هاي گياهي بالغ يک واکوئل مرکزي بزرگ وجود دارد که در خود آب و مواد شيميايي گوناگوني را ذخيره مي کند. علاوه بر اين ، واکوئل ها با جذب آب اضافي مي توانند به بزرگ شدن سلول کمک کنند.

 

ديواره سلولي گياهان

ضخامت اين ديواره 10 تا 100 برابر غشاي پلاسمايي است. اين ديواره چند لايه است که يکي از لايه ها بين سلولهاي مجاور مشترک است و لايه تيغه مياني نام دارد. اين لايه سلولهاي مجاوري را به هم مي چسباند. رويه تيغه مياني لايه اي به نام ديواره نخستين قرار گرفته است. در بعضي سلول ها روي ديواره نخستين ديواره ديگري به نام ديواره دومين رسوب مي کند. ديواره سلول هاي گياهي ضخيم است اما داراي منافذي است که از طريق آنها ارتباط سلولهاي مجاور برقرار مي شود . ماده زنده اي اين منافذ را پر مي کند که پلاسمودسم نام دارد. ديواره سلولي در بعضي نقاط نازک تر مي شود . اين نقاط لان نام دارند.

 

ساختار غشاهاي سلولي

 

غشاي پلاسمايي مواد درون سلول را از محيط پيرامون جدا مي کند. غشاي سلول نسبت به مواد تراوايي نسبي دارد يعني فقط به بعضي از مواد اجازه ورود يا خروج مي دهد و براي اين کار ساختار ويژه اي دارد.
بيشترين تعداد مولکول هاي غشا، مولکول هاي فسفوليپيدي هستند. اين مولکول ها که بخشي از آنها آب گريز و بخش ديگرشان آب دوست طوري در غشا قرار گرفته اند که سري در برابر آب و مواد محلول در آن ايجاد مي کنند. البته مولکول هاي آب چون خيلي کوچک هستند مي توانند به مقدار اندک از آن عبور کنند.
مولکول هاي پروتئيني نيز که در عرض غشا قرار دارند کانال ها يا منافذي را براي عبور مواد در غشا ايجاد مي کنند. اين کانال هاي پروتئيني تخصصي عمل مي کنند. بعضي از پروتئين هاي غشا ناقل هستند و موادي مانند يون ها را وارد سلول مي کنند.

 

ريبوزوم

ريبوزوم ها که از اجزاي بسيار ريز سلول هستند در سيتوپلاسم، ميتوکندري و کلروپلاست يافت مي شوند. وظيفه ريبوزوم ها مشارکت در پروتئين سازي است. هر ريبوزوم از دو بخش غيرمساوي ساخته شده است. هر دو اين بخش ها از جنس پروتئين و RNA هاي ريبوزومي هستند.

 

هسته

هسته مرکز تنظيم ژنتيک سلول يوکاريوتي است. DNA هسته فعاليتهاي سلول را رهبري مي کند. هسته توسط پوشش هسته احاطه مي شود. پوشش هسته از دو غشاي منفذدار تشکيل شده است. درون هسته از مايعي به نام شيره هسته پر شده است که DNA و پروتئين هاي متصل به آن، هستک و يا هستک ها و پروتئين هاي تشکيل دهنده اسکلت هسته اي در آن قرار دارند. هستک جاي بخشي از DNA و پروتئين هاي متصل به آن، RNA و پروتئين است و محلي است که ريبوزوم ها در آن ساخته مي شوند.

 

دستگاه غشايي دروني

گروهي از اندامک هاي يوکاريوتي از غشاهاي به هم مرتبط تشکيل شده اند. بعضي از اين غشاها به طور فيزيکي به هم پيوسته اند. در مجموع اين غشاها شبکه اي درون سيتوپلاسم تشکيل مي دهند که دستگاه غشايي دروني ناميده مي شود.

 

اندامک هاي دستگاه غشايي دروني

1 – شبکه آندوپلاسمي: دو نوع شبکه آندوپلاسمي وجود دارد : شبکه آندوپلاسمي زبر و شبکه آندوپلاسمي صاف. شبکه آندوپلاسمي زبر را از آن جهت زبر مي خوانند که دانه هاي ريبوزوم روي آن قرار گرفته اند.اين شبکه دو کار مهم انجام مي دهد، اول غشا سازي و دوم ساخت پروتئين هايي که قرار است به خارج از سلول ترشح شوند مثل پادتن ها، ريبوزوم هاي شبکه آندوپلاسمي زبر، پلي پپتيدهاي مولکول هاي پادتن را مي سازند. اين پلي پپتيدها در شبکه آندوپلاسمي کنار هم قرار مي گيرند و پادتن فعال حاصل مي شود. شبکه آندوپلاسمي صاف، شبکه به هم پيوسته اي از لوله ها و کيسه هاي غشار دار و بدون ريبوزوم است. يکي از مهمترين کارهاي شبکه آندوپلاسمي صاف گسترده اي وجود دارد که کار تنظيم قندي که از سلول هاي جگر به خون آزاد مي شود را انجام مي دهد. سم زدايي يعني تجزيه داروها و مواد شيميايي مضر، يکي ديگر از کارهاي اين شبکه است. همچنين ذخيره يون کلسيم ، توسط اين شبکه انجام مي شود.
2 – جسم گلژي : اين اندامک از کيسه هاي پهني که روي هم قرار گرفته اند تشکيل شده است. جنس اين کيسه ها از غشاهاست. اين کيسه ها به طور فيزيکي به هم پيوسته نيستند. مولکول هايي که توسط شبکه آندوپلاسمي توليد مي شوند، به وسيله وزيکول هاي انتقالي به دستگاه گلژي مي رسند. در دستگاه گلژي، اين مولکول ها دستخوش تغييرات شيميايي مي شوند و در نتيجه اين تغييرات، مولکو ها نشانه گذاري مي شوند و به نقاط مختلف سلول فرستاده مي شوند.
3 – ليزوزوم: اين اندامک توسط شبکه آندوپلاسمي زبر و دستگاه گلژي توليد مي شود. ليزوزوم کيسه اي است غشادار که داراي آنزيم هاي تجزيه کننده است. غشاي ليزوزوم، پيرامون قسمتي را فراگرفته است که آنزيمهاي گوارشي در آنجا ذخيره مي شود. بدين ترتيب قسمت هاي ديگر سيتوپلاسم از گزند آنزيم هاي گوارشي در امان مي مانند. ليزوزوم با پيوستن به واکوئل هاي غذايي، آنزيم هاي گوارشي را به درون واکوئل تخليه و محتواي درون واکوئل را تجزيه مي کنند. يکي ديگر از کارهاي ليزوزوم، بلع و گوارش اندامک هاي آسيب ديده يا پيرسلول است. ليزوزوم ها در نمو جنيني نيز نقش حياتي دارند.
4 – واکوئل ها: واکوئل ها کارهاي مختلفي انجام مي دهند. واکوئل مرکزي بزرگ در گياهان بالغ، با جذب آب به بزرگ شدن سلول گياهي کمک مي کند. همچنين مواد شيميايي حياتي يا فرآورده هاي دفعي حاصل از متابوليسم سلول را ذخيره مي کند. در بعضي گياهان واکوئل ها حاوي مواد سمي هستند. واکوئل هاي ضربان دار در آغازيان آب اضافي را از سلول جمع مي کنند. واکوئل هاي ضربان دار براي حفظ محيط دروني سلول حياتي هستند.

 

نحوه ارتباط اندامک هاي دستگاه غشايي دروني

پيوستگي هاي ساختاري مستقيمي بين پوشش هسته، شبکه آندوپلاسمي، زبر و شبکه آندوپلاسمي صاف برقرار است. مثلاً وزيکول انتقالي در شبکه آندوپلاسمي ساخته مي شود، بعد به جسم گلژي وارد مي شود و سرانجام به ليزوروم يا واکوئل تبديل مي شود.

 

کلروپلاست

کلروپلاست، انجام فتوسنتز را برعهده دارد و در گياهان و در بعضي از آغازيان، مانند جلبک ها يافت مي شود. غشاها فضاي دروني کلروپلاست را به سه قسمت تقسيم مي کنند. قسمت اول فضاي باريکي است که بين غشاي خارجي و دروني کلروپلاست وجود دارد. قسمت دوم، فضايي است که توسط غشاي دروني محصور شده است. اين قسمت توسط ماده سيالي به نام بستره پرشده است و در آن شبکه اي از لوله ها و قرص هاي غشادار توخالي وجود دارد. قسمت سوم، فضاي درون لوله هاي توخالي و قرص هاي غشايي است. اين قرص ها به صورت دسته هاي چندتايي روي هم قرار مي گيرند. هر دسته را يک گرانوم مي نامند. انرژي خورشيد در گرانوم ها به دام مي افتد.

 

ميتوکندري

اين اندامک تنفس سلولي را انجام مي دهد. طي اين عمل انرژي شيميايي غذاها به انرژي شيميايي مولکول سوختي سلول يعني ATP تبديل مي شود. ميتوکندري داراي دو غشا است. فضاي درون آن از دو قسمت تشکيل شده است. قسمت اول فضاي بين دو غشا است. قسمت دوم فضايي است که درون غشاي دروني است و توسط ماده سيال ماتريکس پرشده است. غشاي دروني بسيار چين خورده است. هر چين خوردگي يک تيغه به نام کريستا را به وجود مي آورد. کريستاها موجب افزايش سطح غشاي دروني مي شوند و باعث بالارفتن توانايي ميتوکندري در توليد ATP مي شوند.

 

ورود و خروج مواد

مواد به چند طريق به سلول وارد يا از سلول خارج مي شوند:
1 – انتشار: يعني حرکت ماده از جايي که تراکم آن بيشتر است به جايي که تراکم آن کمتر است. به عبارت ديگر ، اختلاف غلظت بين دو نقطه باعث انتشار مي شود. اکسيژن از طريق انتشار به سلول وارد و دي اکسيد کربن از طريق انتشار از سلول خارج مي شود.
2 – انتشار تسهيل شده: بعضي از مواد به کمک کانال هاي پروتئيني از عرض غشا مي گذرند. به اين نوع انتشار، انتشار تسهيل شده مي گويند.
3 – انتقال فعال: بعضي مواد بر خلاف شيب غلظت، از عرض غشاي سلول عبور مي کنند. سلول با مصرف ATP و توسط ناقل هاي پروتئيني اين عمل را انجام مي دهد. به اين نوع انتقال، انتقال فعال مي گويند.
4 – آندسيتوز: بعضي از سلولها ذرات بزرگ تر را به وسيله آندوسيتوز جذب مي کنند. موجودات تک سلولي مانند آميب به اين روش تغذيه مي کنند. اگزوسيتوز، عکس آندوسيتوز است.



اسمز:

اسمز نوعي انتشار است. آب از اين طريق به سلول وارد يا از آن خارج مي شود. به عبارت ديگر، انتشار آب از عرض يک غشاي داراي نفوذپذيري انتخابي، اسمز ناميده مي شود. اگر سلول جانوري را وارد آب خالص کنيم اين سلول با جذب آب باد مي کند و مي ترکد چون غشاي آن نازک و ظريف است. اما سلول هاي گياهي به دليل داشتن ديواره سلولزي در مقابل ترکيدن مقاومت مي کنند. يعني سلول گياهي باد مي کند، اما نمي ترکد به اين پديد تورژسانس (آماس) مي گويند. اگر سلول هاي گياهي تورم خود را از دست بدهند، گياه پژمرده مي شود. اين پديده پلاسموليز نام دارد.


سؤالات
1 – ريبوزوم ها در کجا ساخته مي شوند؟
الف) شبکه آندوپلاسمي زبر
ب) شبکه آندوپلاسمي صاف
ج) هسته
د) هستک

2- ليزوزوم ها توسط کدام قسمت از سلول توليد مي شوند؟
الف) شبکه آندوپلاسمي زبر و دستگاه گلژي
ب) شبکه آندوپلاسمي و دستگاه گلژي
ج) شبکه آندوپلاسمي زبر و هسته
د) شبکه آندوپلاسمي صاف و هسته

3 – کداميک از روشهاي انتقال ماده با مصرف انرژي همراه است؟
الف) انتشار تسهيل شده
ب) اسمز
ج) انتقال فعال
د) انتشار

4 – دي اکسيدکربن به کدام روش از سلول خارج مي شود؟
الف) انتشار
ب) انتشار تسهيل شده
ج) انتقال فعال
د) آندوسيتوز

5 – فضاي داخل غشاي دروني ميتوکندري با چه ماده اي پر شده است؟
الف) کريستا
ب) گرانوم
ج) بستره
د) ماتريکس

 

فصل چهارم
سازمان بندي سلول ها

جانداران پرسلولي
پيکر بعضي از جانداران که به آنها تک سلولي مي گوييم، فقط از يک سلول ساخته شده است. پيکر جانداران پرسلولي از بيش از يک سلول ساخته شده است و اين سلول ها با هم اتصال زيستي برقرار کرده اند. جانداراني را که پيکر آنها از چندين سلول کم و بيش همانند و متصل به هم ساخته شده است. اصطلاحاًً کلني مي نامند. در جانداران پرسلولي به علت پيچيدگي فرآيندهاي زيستي، سلول ها براي انجام وظايف خاص، اختصاصي شده اند. به اين فرآيند تمايز مي گويند. تمايز باعث تشکيل بافت هاي مختلف مي شود.

 

بافت هاي جانوري

مجموعه سلولهايي که در کنار هم قرار گرفته اند و هماهنگ با هم وظايف خاصي را انجام مي دهند، يک بافت را تشکيل مي دهند. بافت هاي اصلي مهره داران ، بافت پوششي، بافت پيوندي، بافت ماهيچه اي و بافت عصبي هستند.

 

بافت پوششي

اين بافت سطح بدن و سطح حفره ها و مجاري دروني بدن مانند دهان، معده، روده و رگ ها را مي پوشاند. سلولهاي پوششي بسيار به همديگر نزديک اند. در زير اين بافت، غشاي پايه وجود دارد که شبکه اي است از پروتئين هاي رشته اي و پلي ساکاريدهاي چسبناک، غشاي پايه بافت پوششي را به بافت هاي زيرين آن متصل نگه مي دارد.
بافت هاي پوششي يک لايه و يا چند لايه هستند. شکل سلول هاي بافت پوششي سنگفرشي، مکعبي يا استوانه اي است. بافت پوششي درون لوله هاي گوارشي و مري و پوست بدن ما از نوع سنگفرشي چند لايه است. سطح خانه هاي ششي و سطح دروني رگ هاي خوني از بافت پوششي سنگفرشي يک لايه پوشيده شده است. سطح بعضي از سلولهاي پوششي، ماده لزج و چسبناکي به نام موکوز ترشح مي کند. اين ماده در لوله تنفسي ذرات گرد و غبار را جذب مي کند. حرکت مژک هاي اين بافت، موکوز را با اين ذرات جذب شده، دائماً به سمت گلو مي راند.

 

بافت پيوندي

بين سلول هاي بافت پيوندي فضاي بين سلولي فراواني وجود دارد اين فضا توسط ماده زمينه اي پر مي شود. ماده زمينه اي که ممکن است مايع، ژله اي يا جامد باشد، توسط سلول هاي بافت پيوندي ترشح مي شود. شش نوع بافت پيوندي در بدن انسان يافت مي شود: 1) بافت پيوندي سست که در زير پوست وجود دارد و پوست را به ماهيچه هاي زيرين آن پيوند مي دهد. درون اين بافت رشته هاي پروتئيني کلاژن وجود دارد.
2 ) بافت چربي که وظيفه آن عايق کردن بدن، ذخيره انرژي و ضربه گيري است.
3) خون نيز نوعي بافت پيوندي است که مايع بين سلولي آن پلاسما است.
4 ) بافت پيوندي رشته اي که از رشته هاي به هم فشرده و کش سان ساخته شده است.
زردپي ها و رباط ها از اين بافت اند
5) غضروف مانند سراستخوان ها در محل مفصل، نوک بيني ، لاله گوش
6) استخوان سخت ترين نوع بافت پيوندي است و ماده بين سلولي آن شامل رشته هاي کلاژن و مواد کلسيم دار است.

بافت ماهيچه اي

سه نوع بافت ماهيچه اي در بدن مهره داران وجود دارد. بافت ماهيچه اي اسکلتي، بافت ماهيچه اي قلبي و بافت ماهيچه اي صاف. ماهيچه اي اسکلتي، رشته اي و سلول هاي بافت ماهيچه اي قلبي،منشعب هستند. بافت ماهيچه اي اسکلتي و قلبي مخطط (خط دار) هستند زيرا در آنها بخش هاي تيره و روشن وجود دارد. سلول هاي ماهيچه اي صاف خط دار نيستند. شکل سلول هاي اين بافت دوکي است. اين سلول ها به آهستگي منقبض مي شوند و انقباض خود را مدت بيشتري نگه مي دارند. ماهيچه هاي اندامي داخلي بدن که به طور غيرارادي کار مي کنند از اين نوع هستند.

 

بافت عصبي

بافت عصبي شبکه اي ارتباطي در بدن تشکيل مي دهد. سلول هاي بافت عصبي نورون نام دارند. هر نورون از يک جسم سلولي که هسته را در خود جاي داده است و تعدادي اجزاي رشته مانند، تشکيل شده است. رشته هايي که پيامهاي عصبي را به سمت جسم سلولي هدايت مي کنند، دندريت و رشته هايي که ، برعکس ، پيام عصبي را از جسم سلولي به سوي انتهاي رشته مي برند، آکسون نام دارند. درون اين بافت سلولهايي به نام نورو گليا يا سلول هاي پشتيبان وجود دارند که به تغذيه نورون ها کمک مي کنند و همچنين نقش عايق کننده دارند.

 

سازمان بندي سلولهاي گياهان

در برش ساقه و ريشه هاي گياهان علفي سه بخش مشاهده مي شود: روپوست، پوست و استوانه مرکزي.تقسيم سلولي گياهان فقط در مناطق مريستمي انجام مي شود. مريستم ها در نوک ساقه ها و شاخه هاي جانبي و نوک ريشه ها قرار دارند. بافتهاي گياهي شامل سه بافت اصلي روپوست ساقه ، بافت زمينه اي و بافت هاي هادي مي باشد.

 

1 – روپوست ساقه

بافت روپوست ، ساقه ، برگ ها ، ميوه ها و بخشهاي گل گياه را مي پوشاند. سلول هاي روپوستي ماده اي کوتيني به نام پوستک ترشح مي کنند. کوتين پلي مري از اسيدهاي چرب طويل است. پوستک از تبخير آب، حمله ميکروب ها و اثرسرما بر سلول هاي زيرين خود محافظت مي کند. سلولهاي نگهبان روزنه و کرک ها دو نوع سلول تمايز يافته ، روپوستي ساقه هستند.

2 – پوست ساقه

سلولهاي پوست بين روپوست و بافتهاي آوندي قرار گرفته اند. پوست شامل بافتهاي پارانشيمي، کلانشيمي و اسکلرانشيمي است. سلول هاي بافت پارانشيمي در فتوسنتز، ترشح، ذخيره مواد غذايي و آب دخالت دارند. پارانشيم فتوسنتز کننده ، کلرانشيم نام دارد. سلول هاي کلانشيمي با ديواره هاي ضخيم خود باعث استحکام و برافراشته ماندن ساقه ها مي شوند. سلولهاي بافت اسکلرانشيمي براي استحکام بخشيدن به گياه تمايز يافته ان. دو نوع سلول اسکلرانشيمي در گياهان يافت مي شود: فيبرها و اسکلرئيدها.

 

3 – مغز ساقه

مغز بسياري از ساقه هاي علفي از بافت پارانشيمي ساخته شده است. بخشي از مغز که در ميان دسته هاي آوندي قرار گرفته است، اشعه مغزي نام دارد.

 

4 – بافت هاي هادي

بافتهاي هادي همان آوندهاي چوبي و آبکشي هستند.
آوندهاي چوبي هدايت آب و مواد معدني (شيره خام) را از ريشه هاي گياه به برگها بر عهده دارند. ديواره سلولي سلولهاي آوند چوبي ضخيم و چوبي است. تراکئيدها و عناصر آوندي از انواع آوندهاي چوبي هستند. عناصر آوندي گشادتر از تراکئيدها هستند.
آوند آبکشي هدايت قندها و مواد غذايي را که در گياه ساخته مي شود(شيره پرورده) در سرتاسر گياه برعهده دارد. لوله هاي هدايت کننده در آوند آبکشي : لوله هاي غربالي ناميده مي شوند. به علاوه در مجاورت لوله هاي غربالي سلولهاي همراه قرار دارند. سلولهاي همراه داراي اندامک هستند و در آنها سنتز پروتئين و واکنش هاي متابوليسمي مورد نياز سلول هاي لوله غربالي انجام مي شود.

 

سؤالات
1 – رباط ها از چه نوع بافتي تشکيل شده اند؟

الف ) غضروف
ب) بافت چربي
ج) بافت پيوندي سست
د) باف پيوندي رشته اي

 

2 – سلول هاي بافت ماهيچه اي اسکلتي به چه شکل هستند؟

الف) استوانه اي
ب) رشته اي
ج) منشعب
د) دوکي

 

3 – سلولهاي نوروگليا در کدام بافت قرار دارند؟

الف) بافت ماهيچه اي
ب) بافت عصبي
ج) بافت پيوندي
د) بافت چربي

 

4 – سلول هاي بافت .... براي استحکام بخشيدن به گياه تمايز يافته اند.

الف) بافت پارانشيم
ب) بافت کلرانشيم
ج) بافت کلانشيم
د) بافت اسکلرانشيم

5 – کداميک از گزينه هاي زير از سلول هاي تمايز يافته روپوستي ساقه است؟

الف) فيبر
ب) آوند آبکش
ج) کرک
د) سلول هاي بنيادي

 


+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:33 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

اسکلت سلولی

اسکلت سلولی       Cytoskeleton

 

 اسکلت سلولی

سلول های یوکاریوتی دارای اشکال گوناگونی هستند. همچنین این سلول ها توانایی تغییر شکل را نیز دارا هستند. اندامک های داخلی خود را جابجا می کنند و می توانند از جایی به جای دیگر تغییر مکان دهند. این ویژگی ها به دلیل وجود شبکه در همی از رشته های پروتئینی است که در سیتوپلاسم به صورت شبکه سه بعدی درهم پیچیده‌ای قرار دارند و مجموعه آنها اسکلت سلولی نامیده می شود.نمای سه بعدی از اسکلت سلولی. اسکلت سلولی همانند داربست یا شبکه ای تو در تو ساختمان و شکل سلول را تعیین میکند. همچنین می تواند اندامک ها را در محل خود نگه دارد و در حرکت اندامک ها نیز موثر است.

در سال 1928 "کولتزف" برای اولین بار وجود یک ساختمان رشته ای منظم و سازمان یافته را در سیتوپلاسم اعلام کرد و چنین نتیجه گرفت که هر سلول دارای سیستمی مرکب از ترکیبات مایع و استکلت سختی است که شکل آن را به وجود می آورد.

یاخته‌های واجد هسته مشخص اشکال متنوعی دارند. در جانوران که دیواره یاخته‌ای وجود ندارد، شکل یاخته دائما تغییر می‌کند. اگر به یاخته‌های در زیر میکروسکوپ بنگرید آن را زنده و متحرک خواهید یافت. سیتوپلاسم به هر طرف جاری است میتوکندریها در جریان سیتوپلاسمی غوطه‌ورند. بخشهایی از غشاء پلاسمایی به بیرون یا داخل فرورفتگی دارد یا متورم شده است و این حفره‌ها به سمت بیرون یا داخل جدا می‌شوند و لبه‌های منظم تشکیل داده و تغییر شکل می‌دهند. در تمام این تظاهرات گوناگون یاخته‌های جانوری متحرک و زنده‌اند.

ساختار مولکولی  اسکلت سلولی

طی سالهای اخیر، مطالعات گسترده با میکروسکوپ الکترونی، ضمن تأیید فرضیه وجود اسکلت سلولی، روشن نمود که، سیتوپلاسم سلول های یوکاریوتی دارای ساختمان های اسکلتی شامل سه نوع رشته‌های پروتئینی است. میکروتوبول ها یا ریز لوله‌ها و میکروفیلامنت ها یا ریز رشته‌ها و همچنین  رشته‌های حد واسط این سه رشته را تشکیل می دهند. پژوهش های سال های اخیر نشان داده که ترکیباتی نظیر اکتین، میوزین، تروپومیوزین و مولکول های وابسته به آنها سازنده سه ساختار بالا می باشند. هم اکنون ضمن مطالعه با میکروسکوپ الکترونی ولتاژ بالا (HVEM)، وجود یک ساختمان شبکه ای کاملاً سازمان یافته به نام شبکه میکروترابکولار (Microtrabecular Lattice) در سیتوزول را تأیید کرده است. وظیفه پروتئینهای ضمیمه ای هم اتصال  بعضی از این رشته‌های به یکدیگر است. این پروتئین ها، بعضی رشته‌ها را به سایر ساختارهای سلولی مثل غشای پلاسمایی وصل می‌کنند.

میکروتوبول ها یا  ریز لوله‌ها میکروتوبول ها و میکروفیلامان ها از واحد هایی به نام توبولین ساخته شده اند.

ساختار اصلی میکروتوبول ها از پروتئین های اکتین غیر عضلانی است که به کمک مولکول های آلفا اکتین به غشاء سلولی متصل بوده و شکل سطحی سلول را ایجاد میکند. میکروتوبول ها ساختارهایی هستند که در سیتوزول تمام سلولهای یوکاریوتی از آمیب گرفته تا سلول گیاهان و جانوران عالی بجز گلبول های قرمز وجود دارند. جزئیات ساختاری ریز لوله‌ها در سلولهای موجودات مختلف بطور شگفت آوری یکسان است. ریز لوله ها، رشته های بلند و تو خالی هستند که درازی آنها به حد اکثر 200 میکرومتر می رسد. قطر خارجی آنها 25 نانومتر و قطر داخلی‌شان 15 نانو متر است.

هر ریزلوله از 13 زیر واحدساخته شده است. زیر بنای ساختاری هر کدام از آنها مولکول های پروتئینی است که توبولین نامیده می شوند و دیمری از دو مونومر آلفا و بتا توبولین می باشند. تنوع ریز لوله‌ها بیشتر به دلیل وجود پروتئینهای ضمیمه متفاوت در آنهاست و این پروتئینهای ضمیمه هستند که خصوصیات ویژه یک ریز لوله‌ها را تعیین می‌کنند.

یک خصوصیت کلیدی ریز لوله‌ها قطبیت آنهاست. در شرایط درون شیشه، دراز یا کوتاه شدن ریز لوله ها، با اضافه یا حذف شدن توبولین ها در دو انتهای ریز لوله صورت میگیرد.

نقش ریز لوله‌ها

ü      ریز لوله‌های اسکلت سلولی در ترابری مواد نقش مهمی دارند. انتقال ماکرومولکول های درون سلولی یکی از وظایف مهم ریز لوله ها می باشد.

ü      حرکت های سلولی مانند حرکت آمیبی و ایجاد پای کاذب و به طور کلی تبدیل سل به ژل. همچنین رفتار  هایی مانند آندوسیتوز و اگزوسیتوز

ü      ایجاد شکل سلول و استحکام دادن به آن. همین طور تغییر حالت های سلول مانند کشیدگی سلول های عدسی چشمو

ü       تشکیل سانتریول ها، دوک میتوز و میوز.

ü      ریز لوله ها خاستگاه اندامک های حرکتی سلول مانند تاژک و مژک هستند.میکروتوبول، میکروفیلامنت اکتین، فیلامنت های حد واسط

میکرو فیلامنت ها یا ریز رشته‌ها

ریز رشته‌ها که رشته‌های اکتین نیز خوانده می‌شوند زنجیره‌هایی به قطر هفت نانومتر هستند که در تمام سلولهای یوکاریوتی به وفور یافت می‌شوند. رشته‌های اکتین از واحدهای پروتئینی کروی به نام اکتین تشکیل شده‌اند که به صورت منظم به دنبال یکدیگر قرار گرفته‌اند. رشته‌های اکتین مانند ریز لوله قطبی هستند و سرعت اضافه و حذف شدن زیرواحدها در انتهای مثبت بیش از انتهای منفی است.

رشته‌های اکتین دستجات و شبکه‌های آکتینی را ایجاد می‌کنند. این رشته‌ها مانند ریز لوله‌ها در سلولهای مختلف ساختاری مشابه دارند و تنوع آنها به دلیل وجود پروتئینهای ضمیمه آنهاست.

یکی از مهمترین پروتئینهای ضمیمه میوزین است که در انقباض ماهیچه‌ای نقش دارد.  سیتوکالازین ب باعث کاهش حرکت درون یاخته‌ای بوسیله تاثیر بر آکتین می‌باشد.

اهمیت اکتین

نقش اکتین در ریز پرزهای سلولهای پوششی روده، حرکت آمیبی و فعال‌سازی پلاکتها و تقسیم سیتوپلاسم  و در نهایت عملکرد ماهیچه نقش دارد.

رشته های حد واسط

رشته‌های حد واسط، دسته سوم از رشته‌های پروتئینی اسکلت سلولی هستند قطر آنها 10 نانومتر است و ضخیمتر از رشته‌های اکتین و باریکتر از ریز لوله‌ها هستند.  

امروزه معتقدند که این رشته‌ها یکی از اجزای مهم ساختاری اکثر سلولها و بافتهای جانوری می‌باشند. این رشته‌های پروتئینی به مقدار زیاد در بافتهایی یافت می‌شوند که در معرض فشارهای مکانیکی قرار می‌گیرند. بنابراین یکی از نقشهای عمده آنها استحکام بخشیدن به بافتهاست.

رشته‌های حد واسط از نظر ساختاری

رشته‌های حد واسط از چند نظر بار ریز لوله‌ها و ریز رشته‌ها تفاوت دارند. از نظر ساختاری این رشته‌ها پلیمرهایی از پروتئینهای رشته‌ای هستند. در حالی که دو نوع رشته دیگر از زیر واحدهای کروی تشکیل شده‌اند.  انواع رشته‌های حد واسط بسته به نوع سلول زیر واحدهای ساختاری متفاوت دارند. در حالی که زیر واحدهای ریز لوله‌ها و اکتینها در انواع سلولها مشابهند. در مقایسه با ریز لوله‌ها و اکتینها که دایماً در حال تشکیل و تخریب هستند رشته‌های حد واسط پایدارترند و معمولا به صورت پلیمر باقی می‌مانند.  تفاوت دیگر این است که رشته‌های حد واسط قطبیت ندارند.

کراتینها یکی از مهمترین انواع رشته‌های حد واسط هستند که تا به حال 30 نوع  از آنها ساخته شده است. کراتینها عمدتاً در ساختارهایی مانند مو، پشم و ناخن ساخته می‌شوند و جایگاه آنها در سیتوپلاسم است. وجود رشته‌های کراتین در سلول باعث استحکام آنها می‌شود. یکی دیگر از رشته‌های حد واسط لامینها می‌باشند که ساختار صفحه‌ای بوجود می‌آورند.  جایگاه آنها در زیر غشای داخلی هسته است و برخلاف کراتینها ناپایدارند. زیرا در آغاز تقسیم میتوز تخریب و در پایان آن مجدداً تشکیل می‌شوند. لامینها، اسکلت هسته را بوجود می‌آورد.

 

cytoskeleton


A three-dimensional network of fibers, composed of filamentous protein, which runs throughout the matrix of living cells, providing a framework for organelles, anchoring the cell membrane, and providing a suitable surface for chemical reactions to take place. The cytoskeleton also provides the cell with motility – the ability of the entire cell to move around and for material to be moved within the cell.

Three main protein systems constitute the cytoskeleton. These are, in order of typical abundance:

  • Microfilaments

  • Intermediate filaments

  • Microtubules

Although the term "cytoskeleton" is well used and accepted, it unfortunately gives an impression of a rather static entity. In fact, however, all three constituents are dynamic structures: they constantly change shape through cycles of polymerization / depolymerization and interactions with other proteins. Each type of fiber looks and functions differently.

microfilament میکروفیلامنت
 

A linear assemblage of the protein actin; microfilaments, also called actin filaments, are one of three main components of the cytoskeleton. Microfilaments serve a number of functions. They:

  • form a band just beneath the cell membrane that

    • provides mechanical strength to the cell

    • links transmembrane proteins (e.g., cell surface receptors) to cytoplasmic proteins

    • anchors the centrosomes at opposite poles of the cell during mitosis

    • pinches dividing animal cells apart during cytokinesis;

  • generate cytoplasmic streaming in some cells;

  • generate locomotion in cells such as some leukocytes (white blood cells) and the amoeba;

  • interact with myosin ("thick") filaments in skeletal muscle fibers to provide the force of muscular contraction.

The microfilament is a single-stranded helix with each monomer rotated 166° with respect to neighboring subunits; this means that every 36 nanometers, or every 13 subunits, subunits eclipse each other at what appears to be a crossover.

Because actin subunits have polarity, so also do the microfilaments from which they are built. Traditionally, the ends of a microfilament have been referred to as "pointed" and "barbed," a nomenclature that arises from the resemblance of microfilaments decorated with fragments of myosin II to arrowheads in the electron microscope.

microtubule میکروتوبول
 

A slender, hollow, cylindrical filament found in the cytoskeleton of animal and plant cells. Microtubules not only provide a structural network within the cell's cytoplasm but also form a substrate on which other cellular chemicals can interact, are used in intracellular transport, and are involved in cell motility.

Composed of the protein tubulin, microtubules have a diameter of about 25 nanometers and a variable length that may be up to 1000 times as great as the diameter. They are built by the assembly of dimers of alpha tubulin and beta tubulin, growing at each end by the polymerization of tubulin dimers (powered by the hydrolysis of GTP) or shrinking at each end by the release of tubulin dimers (depolymerization). Both processes always occur more rapidly at one end, called the plus end, than the other, called the minus end.

 

intermediate filament فیلامنت های بینابینی
 

One of three major components of the cytoskeletons of eukaryotic cells. Intermediate filaments (IFs), are so called because, at 10 nanometers in diameter, they are typically intermediate in size between microfilaments and microtubules.

IFs, however, are different to microfilaments and microtubules in a number of fundamental respects. First, they tend to be more or less permanent structures in tissues such as skin and hair; in fact, in these non-living tissues IF proteins are almost the only protein. (Therefore, it is true, if somewhat prosaic, to say that beauty is only IF thick). In other cell types, IFs are modified by phosphorylation when they are required to be disassembled for example during cell division. Unlike the highly conserved actins and tubulins, more than 40 distinct IF proteins are encoded by a number of genes in mammalian cells. All IF proteins have a similar structure with a central helical rod domain and more variable head and tail domains.

The IFs can be divided into five major classes as follows:
 

class

name

tissue

i

acidic keratins

epithelia

ii

basic keratins

epithelia

iii

desmin

muscle

 

glial

glial cells and astrocytes

 

peripherin

peripheral neurons

 

vimentin

mesenchyme

iv

neurofilaments

neurons

v

lamins

nuclear envelopes

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:25 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

اشنایی با میکروسکپ

آشنایی با میکروسکوپ

 


نگریستن به  دنیای ریزتر ها و بسیار بزرگترها از آرمانهای بشر گذشته  بوده است. حواس ما تنها توانایی درک دامنه کوچکی از گستره هستی را دارد. همان طور که فقط می توانیم بخش کوچکی از طول موج های نوری را ببینیم. کشف میکروسکوپ برای مشاهده دنیای ریزترها، انقلابی در دنیای زیست شناسی به وجود آورد و نگاه ما را به جهان زیبایمان متفاوت ساخت. سر سلسله های موجودات زنده  از محدود بودن به گیاه و جانور، به 5 فرمانرو گسترش یافت و علت بسیاری از بیماری ها را شناختیم. شاید بد نباشد به عنوان علاقه مند به دانش زیست شناسی با میکروسکوپ ها بیشتر آشنا شویم.

میکروسکوپ از دو واژه میکرو (ریز ) و سکوپ (مشاهده) تشکیل شده است. می توانیم به جای میکروسکوپ واژه "ریزبین" را هم به کار ببریم.

 

تاريخچه

در سال 1655 رابرت هوگ كه يك فيزيكدان انگلیسی بود، اولين نگرش  ميكروسكوپي را انجام داد. هوک که 29 سال سن داشت به کمک اولین میکروسکوپ خود توانست بقاياي ديواره‌ سلولهاي مرده‌ گياهي را در برشي از چوب‌پنبه پوست درخت بلوط  مشاهده كند. وی از آنچه دیده بود نقاشی هایی رارسم کرد و به علت شباهت اتاقک های کوچکی که در بافت چوب پنبه با لانه زنبور دیده بود، نام این اتاقک ها را سلول گذاشت. اما هوک در آن زمان نمیدانست که درون این اطاقک ها، ماده زنده ای  که امروزه آن را پرتوپلاسم می نامیم وجود داشته است. هوک علاوه بر مشاهده چوب پنبه، اجزاء دیگری از موجودات مثل بال حشرات و چشم مرکب زنبور را هم بررسی کرده بود و نتیجه مشاهدات خود را در کتابی به نام "ذره نگاری" به چاب رساند.  اما حدود 20 سال بعد و در سال 1674 آنتوني‌وان ليوون هوك. كه يك پارچه فروش هلندی  بود، براي اولين بار توانست به کمک میکروسکوپ دست ساز خود، تك سلولهاي زنده (آغازیان جانور مانند یا پروتوزوآها) را ببیند . در سال 1683 هوگ با تكميل ميكروسكوپي كه ساخته بود، توانست دنیای باكتريها را نيز کشف  كند. ساختار میکروسکوپ ها به آهستگی دست خوش دگرگونی هیی  قرار گرفت و قدرت تفکیک آنها بهتر شد. اما ذات انسان از محدودیت بیذار است. میکروسکوپ های معمولی قدرت بزرگنمایی تا حدود 1500 برابر دارند. اما اگر می توانستیم دنیای ریزتر از این را هم ببینیم چقدر بهتر بود. این رویا  در سال 1932 با ساخت اولین ميكروسكوپ الكتروني  به واقعیت پیوست.

 

اساس كار ميكروسكوپ‌هاي نوري

عدسي های  محدب از جسمی  كه بين كانون ((F و مركز (2F) آن قرار گرفته تصويري بزرگتر، حقيقي و معكوس ايجاد مي‌كند. اگر اين تصوير حقیقی را به کمک  عدسي محدب ديگري که در فاصله معینی  از عدسی اول قرار گرفته است( تصویر حقیقی در فاصله کانونی عدسی دوم) ، بزرگ كنيم، شدت بزرگنمایی چندین برابر بیشتر شده و ما  يك ميكروسكوپ ساخته‌ايم، در اين صورت عدسي دوم تصويري بزرگتر و مجازي را ايجاد خواهد كرد.  

هر میکروسکوپ از دو بخش مکانیکی و نوری ساخته شده است. بخش مکانیکی که  ابزاری برای  دگرگونی جایگاه  نمونه است شامل  صفحه قرار دادن نمونه  و حرکت دهنده ها در 3 جهت،  همچنین پایه، دسته و گیره ها است. اما بخش نوری شامل منبع تأمین روشنایی، کندانسور( متمرکز کننده نور) عدسی های شیئی و عدسی های چشمی است.

 

انواع میکروسکوپ های نوری:

1-     میکروسکوپ نوری معمولی: میکروسکوپ نوری از تعدادی عدسی شیئی با بزرگنمایی های معمول 4، 10، 40 و 100 برابر  و عدسی های چشمی با بزرگنمایی 10  ساخته شده اند. منبع نوری میکروسکوپ های گذشته،  خورشید بود که به کمک آینه ای به زیر نمونه گسسل  می شد. اما امروزه لامپ های الکتریکی به کار برده می شوند. بالای منبع نوری و زیر نمونه، کندانسور قرار دارد. کندانسور که نام دیگر آن عدسی جمع کننده است، نور را بر روی نمونه متمرکز می کند. شدت نور را هم می توان به کمک دیافراگم و هم به کمک پیچ ویژه ای تغییر داد. نمونه بر روی صفحه ای قرار دارد که  می تواند در سه جهت، بالا- پایین،  چپ -  راست  و جلو- عقب حرکت کند. به این ترتیب می توان تصویر واضحی از نمونه دید.

2-     میکروسکوپ های فاز متضاد و تداخلی : به کمک تغییر در سرعت نور، بین بخش های مختلف نمونه تغییر فاز به وجود آورده و موجب بیشتر شدن  سایه روشن (کنتراست) نمونه می شود. این میکروسکوپ برای نگریستن به  نمونه های زنده که امکان رنگ آمیزی آنها وجود ندارد کاربرد دارد.

3-     میکروسکوپ های زمینه تاریک: به کمک بخش های نوری ویژه ای می توان تصویری  روشن را در صفحه ای تاریک کاوید.

4-     میکروسکوپ با پرتوهای فرابنفش: در این گونه ميكروسكوپ ها، بخش هایی از نمونه با مواد فلورسانت آغشته شده است. بعد از تابش نور فرابنفش به نمونه، مواد فلورسانت می درخشند و به اين ترتيب جايگاه آنها در نمونه شناسایی می شود. وقتي نور به مواد فلورسانت مي‌تابد، مواد فلورسانت بخشي از انرژي دريافتي را تابش ، بنابراين نور تابش شده طول موج بلندتر و انرژي كمتر نسبت به نور جذب شده دارند. برای بهتر شدن کیفیت تصویر،  بين منبع نور و نمونه فيلتری  قرار دارد می گیرد که تنها به امواج فرابنفش اجازه عبور مي‌دهد.

5-     میکروسکوپ پلاریزان: این گونه میکروسکوپ ها برای کنکاشدر  نمونه هایی به کار می روند  که تراکم و پراکنش اتم ها و مولکول های تشکیل دهنده آنها ناهمگن است  و به این ترتیب بازتابش متفاوتی دارند.

 

ميكروسكوپ الكتروني

میکروسکوپ های الکترونی اندازه ای بزرگتر از میکروسکوپ های نوری معمولی دارند و قدرت بزرگنمایی آنها تا یک میلیون برابر می رسد. این میکروسکوپ ها به دو گروه  تقسیم می شوند.

 

الف) ميكروسكوپ الكتروني گذاره(TEM):

در اين ميكروسكوپ، با وجود این که اساس کار آن مشابه با میکروسکوپ های نوری است اما برخلاف ميكروسكوپ نوري، پرتوها از بالا به پايين مي‌تابند. ميكروسكوپ الكتروني گذاره از يك ستون بلند ساخته شده که  منبع پرتوهاي الكتروني در بالاي اين ستون قرار گرفته اند. پرتوهاي الكتروني بعد از گذر از نمونه، به يك فيلم عكاسي يا يك صفحه‌ نمايش (كه از مواد فلورسانت ساخته شده) برخورد مي‌كنند و موجب تشكيل تصوير مي‌شوند. از آنجایی که برخي پرتوها از نمونه عبور نمي‌كنند و نقاط سياهرنگي را بوجود مي‌آرود،  عكسهاي ميكروسكوپ الكتروني سياه و سفيدند و رنگي نيستند. برش ها در میکروسکوپ گذاره بسیار نازکتر از میکروسکوپ نوری تهیه می شوند و تکنیک رنگ آمیزی آنها هم متفاوت است. از این میکروسکوپ می توان برای مشاهده نمونه های خیلی ریز مثل ویروسها و یا اندامک های درون سلولی به خوبی بهره گرفت.

                                                                    

ب) ميكروسكوپ الكتروني نگاره(SEM):

اين ميكروسكوپ تصوير 3 بعدي از سطح نمونه در اختيار ما مي‌گذارد در نتيجه مي‌توانيم شكل ظاهري نمونه را با آن ببينيم. در اين ميكروسكوپ الكترون از جسم نمی گذرد،  بلكه بر روی نمونه كه با لايه‌ نازكي از فلز سنگين مثل طلا پوشيده شده برخورد مي‌كند. در نتيجه‌ي اين برخورد الكترونهاي ديگري از سطح جسم باز تابش مي‌شوند. این پرتوها به کمک دستگاهي شناسایی شده و به کمک ابزاری به نام دتکتور به تصویر سه بعدی تلوزیونی تبدیل می شوند. قدرت تفکیک ميكروسكوپ نگاره از گذاره كمتر است.

 

میکروسکوپ های ولتاژ بالا (HVEM):

این میکروسکوپ ها که برای اهداف ویژه ای کاربرد دارند، واجد بزرگ نمایی بسیار بالایی هستند. اساس کار آنها شبیه به میکروسکوپ های گذاره است. اما منبع تغذیه آنها الکتریسته با چندین میلیون ولت است. این میکروسکوپ ها میتوانند بزرگ نمایی تا یک میلون برابر داشته باشند.

 

microscope

An instrument for producing a magnified image of a small object. There are many types of microscopes ranging from simple, single-lens instruments (magnifying glasses) to compound microscopes and high-powered electron microscopes.


History

The simple microscope, or magnifying glass, comprising a single converging lens, was known in ancient times, but the first compound microscope is thought to have been invented by the Dutch spectacle-maker Zacharias Janssen around 1590. However, because of the aberration unavoidable in early lens systems, the simple, single-lens microscope held its own for many years, Anton van Leeuwenhoek (1632–1723) constructed many fine examples using tiny, near-spherical lenses. His single-lens microscopes were capable of magnifying up to 300 times. With them he discovered microorganisms, thereby founding the science of microbiology and providing the basis for the germ theory of disease. Probably the greatest of the early microscopists, however, was the Italian Marcello Malpighi (1628–1694), who is generally regarded as the founder of histology. Compound microscopes incorporating achromatic lenses became available from the 1840s.

Light microscopes continued to be refined, with the development of the phase-contrast microscope, for example. However, the next major advances were instruments that used electrons instead of light – the transmission electron microscope (TEM), invented in the early 1930s, and the scanning electron microscope (SEM), invented in the mid-1960s.


Light microscopes

In the compound microscope – the most widely used kind of microscope – has two lens systems, the objective and the eyepiece (or ocular), which are mounted at opposite ends of a tube called the body tube. There is also a stage to hold the specimen, a light source, and an optical condenser. A magnified inverted image of an object resting on the stage is produced by the objective lens system. This image is viewed through the eyepiece which acts as a simple microscope, giving a greatly magnified virtual image.

In most biological microscopy the object is viewed by transmitted light, illumination being controlled by mirror, diaphragm, and "substage condenser" lenses. Near-transparent specimens are often stained to make them visible. As this usually proves fatal to the specimen, phase-contrast microscopy, in which a "phase-plate" is used to produce a diffraction effect, can alternatively be employed. Objects which are just too small to be seen directly can be made visible in dark-field illumination. In this an opaque disk prevents direct illumination and the object is viewed in the light diffracted from the remaining oblique illumination. In mineralogical use objects are frequently viewed by reflected light.

Although there is no limit to the theoretical magnifying power of the optical microscope, magnifications greater than about 2,000 times can offer no improvements in resolving power for light of visible wavelengths. The shorter wavelength of ultraviolet light allows better resolution and hence higher useful magnification. For yet finer resolution scientists to to electron beams and electromagnetic focusing.


Electron microscopes

Transmission electron microscopes (TEMs) are similar to light microscopes, except that they use a beam of electrons instead of light, and electromagnetic "lenses" instead of glass ones. Furthermore, because electrons are invisible, the image must be formed on a fluorescent screen or photographic film. Electron microscopes allow much higher magnifications than light microscopes. Modern TEMs can magnify up to about five million times, enabling viruses and large molecules (such as DNA) to be seen.

The scanning electron microscope (SEM) works in a different way from the TEM. SEMs have a lower maximum magnification (approximately 100,000 times) than do TEMs. However, unlike TEMs, SEMs provide three-dimensional images. This makes SEMs particularly valuable for applications such as studying the surface structure of cells and tissues.


Other microscopes

Phase-contrast and interference microscopes are types of light microscopes with modified illumination and optical systems that make it possible for unstained transparent specimens to be seen clearly. These microscopes are particularly useful for examining living cells and tissues.

Another instrument, the fluorescent microscope, is used to study the chemical composition of cells. In fluorescence microscopy, a specimen that has been selectively stained with fluorescent dyes is illuminated with ultraviolet light, which makes the stained parts glow.

Operating microscopes are low-powered compound microscopes with several modifications. They do not have a stage, and the illumination system is arranged to shine light down on to the living tissues rather than up through the specimen.

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:21 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

تاریخچه زیست شناسی

زیست شناسی

 


تاریخچه واژه "زیست شناسی"


این کلمه که از ترکیب واژه یونانی (بیاس)، به معنی “زندگی” و ( لوگاس ) به معنی “دلیل منطقی” شکل یافته، به نظر می آید در معنای کنونی اش توسط گات فرید رین هولد و جین بپتیسته لامارک بطور مستقل مرسوم شده باشد. گاهی اوقات گفته می شود که خود این کلمه در سال 1800 کارل فردریک برداخ بکار برده شده، اما این واژه در جلد سوم کتاب Philosophiae naturalis sive physicae dogmaticae: Geologiabiologia, phytologia generalis et dendrologia اثر مایکل کریستوف هانوف، انتشار یافته به سال 1766 به چشم می خورد.

طبقه بندی موجودات زنده. ساختار یک سرخس. شروع حیات زیست شناسی علم شناخت حیات است. (این لغت از کلمه یونانی بیاس به معنی زندگی و لوگاس، یعنی دلیل منطقی تشکیل شده است). زیست شناسی به ویژگیها و رفتارهای موجودات، چگونگی تشکیل گونه ها و انواع موجودات و روابطی که آنها با هم دارند و به محیط زیست آنها مربوط می شود. زیست شناسی طیف گسترده ای از رشته های علمی که اغلب رشته های علمی مستقل بحساب می آیند را شامل می شود. روی هم رفته زیست شناسان حیات را از روی دامنه وسیعی از شاخصها مورد مطالعه قرار می دهند.

در مقیاس ذره ای مواردی مثل بررسی زیست شناسی مولکولی، زیست شیمی و علم وراثت مولکولی مورد بررسی قرار میگیرد. در مقیاس سلولی، مورد مطالعه زیست شناسی سلولی و در مقیاس های چند سلولی، مورد نظر فیزیولوژی، کالبد شناسی و بافت شناسی است. زیست شناسی رشدی حیات را در مقیاس رشد و نمو اندام یک موجود مورد مطالعه قرار می دهد.
با بالا بردن مقیاس ها به بیش از یک موجود، علم وراثت چگونگی عملکرد وراثت بین والدین و فرزندان را مورد بررسی قرار می دهد.  رفتار شناسی جانوری رفتار گروهی بیش از یک موجود را مطالعه می کند. علم وراثت جمعیتی میزان یک جمعیت کل را در در نظر دارد و علم سیستماتیک شاخص چند گونه ای اجداد موجودات را بررسی می کند. جمعیت های بهم وابسته و محل سکونتشان در بوم شناسی و زیست شناسی تکاملی مورد مطالعه قرار می گیرد. یک رشته نظری جدید ستاره شناسی (یا زیست شناسى گاز بى اثر گزنون (نام دارد که احتمالات وجود حیات در کرات دیگر غیر از زمین را مورد بررسی قرار می دهد.
زیست شناسی تنوع حیات را مورد بررسی قرار می دهد.

زیست شیمی، سلول ها و کد وراثتی، اساس ساختارهای حیاتیساختمان DNA مارپیچ دو رشته ای. تصویر سه بعدی از DNA نقشه حیات

واحد ها و فرایند های رایج جامع بسیاری وجود دارد که برای گونه های مشخص حیات ضروری می باشد. بعنوان مثال تمام گونه های حیات از سلول هایی تشکیل شده اند، که در عوض، این سلول ها بر پایه واکنش های  زیست شیمی عمومی با زیر ساخت کربن استوارند. تمام موجودات از طریق ماده وراثتی که بر پایه نوکلئیک اسید DNA استوار است از یک کد وراثتی جامع استفاده می کنند. در مبحث رشد، موضوع فرایند های جامع نیز بیان می شود، مثلا در بیشتر موجودات چند یاخته اى قدمهای اولیه در رشد رویان مراحل ریخت شناسی مشابهی دارد و ژنهای مشابهی را شامل می شود.

تکامل : هدف اصلی زیست شناسی

یکی از اهداف اصلی و سازمانده در زیست شناسی این است که تمام حیات از طریق یک فرایند تکامل از یک خاستگاه مشترک ناشی شده است. در واقع این یکی از عللی است که موجود زیستی تشابه قابل توجهی از واحدها و فرایند هایی که در بخش قبل تشریح شد را بروز می دهد. چارلز داروین نظریه تکامل را بعنوان یک نظریه قابل دوام، با برشمردن نیروی محرک آن بنا نهاد: نظریه انتخاب اصلح در طبیعت. الفرد راسل والاس یکی از همکاران شخص پی برنده به این مفهوم شناخته می شود)  .رانش وراثتی بعنوان یکی از شیوه های به اصطلاح ترکیب امروزی پذیرفته شده است).

تاریخچه تکاملی گونه ها که گویای خصوصیات اجزای مختلفی است که از آن ناشی شده، به همراه رابطه شجره ای اش با دیگر گونه ها، تاریخ نژادی جانور یا گیاه نامیده می شود. دیدگاه های گوناگون زیادی در زیست شناسی اطلاعات مربوط به زیست شناسی را به وجود آورده است. این اطلاعات مقایسه های زنجیره های اسید دزوکسی ریبونوکلئیک که منجر به زیست شناسی مولکولی و ژنومیک می شود، و مقایسه های سنگواره ها با دیگر گونه های موجودات باستانی در علم فسیل شناسی را شامل می شود. زیست شناسان روابط تکاملی را با روش های مختلف سامان داده و بررسی می کنند که این شیوه ها شامل تکامل نژادی، فنتیک، و رده بندی جانداران بر حسب جد مشترک می شود. وقایع مهم در تکامل حیات، آنگونه که بتازگی زیست شناسان به آنها پی برده اند در این خط زمانی تکاملی بطور مختصر بیان شده است.

گوناگونی موجودات زنده درخت تکامل. تکامل چطور شکل گرفت.

یک شجره تکامل نژادی از تمام موجودات زنده، مبنی بر داده های ژن اسیدیبونوکلئیک، نشانگر تفکیک سه مقوله باکتری، جانوران اولیه و موجوداتی که سلول تک هسته ای دارند می باشد. شجره هایی که با دیگر ژنها درست شده اند معمولا شبیه هم هستند، اگر چه ممکن است آنها برخی از گروههای زود دسته بندی شده را خیلی متفاوت از هم قرار دهند که احتمالا به سبب تکامل سریع اسید ریبونوکلئیک می باشد که در ابتدا توسط کارل ووس تشریح شد. روابط دقیق این سه مقوله هنوز مورد بررسی است.

علیرغم این وحدت اصولی، حیات نشانگر یک نوع گوناگونی زیاد حیرت انگیز در ساختار شناسی، رفتار شناسی و تاریخچه های حیات است. برای گلاویز شدن با این گوناگونی، زیست شناسان تلاش می کنند تا تمام موجودات را رده بندی کنند. رده بندی علمی باید منعکس کننده شجره های تکاملی (شجره های وابسته به تکامل نژادی) موجودات مختلف باشد. این قبیل رده بندی ها، قلمرو رشته های سیستماتیک و رده بندی جانداران را نشان می دهد. علم رده بندی جانوران، جانداران را در رده هایی قرار می دهد که تاکزا نامیده می شود، حال آنکه علم سیستماتیک به دنبال روابط بین جانداران است. معمولا موجودات زنده به پنج سلسله تقسیم می شدند:

جلبک ها — آغازیان —   قارچها — گیاهان — جلبکها

بهرحال این پنج سیستم پنج سلسله ای اکنون دیگر بسیار قدیمی بحساب می آید. و رده بندی های جدید تری جای آن را گرفته است.

نژاد مشترک موجودات

اگر گروهی از جانداران با هم جد مشترکی داشته باشند، گفته می شود که این جانداران با هم نژاد مشترکی دارند. تمام موجودات زنده روی زمین از یک جد مشترک  زاده می شوند. گمان می رود آخرین جد همگانی، یعنی، جدیدترین جد مشترک تمام موجودات زنده سه و نیم میلیون سال قبل بوجود آمده باشند.
تصور اینکه منشأ "کل حیات از" یک تخم مرغ بوجود آمده است یکی از مفاهیم بنیادی زیست شناسی امروزی است، بدین معنی که یک تسلسل نا شکسته از منشأ اولیه زندگی تا زمان حاضر وجود داشته است. تا قرن نوزدهم معمولا اعتقاد بر این بود که گونه های حیات می توانند تحت شرایط خاصی خودبخود بوجود آیند. اصل عمومیت کد وراثتی معمولا به عنوان ملاک تعیین کننده موافق نظریه جد مشترک جهانی (یو سی دی) برای تمام باکتری ها، موجودات اولیه و موجوداتی که یک هسته در سلولهایشان دارند مورد نظر زیست شناسان است.

هوموستازی: سازگاری با محیط درون و بیرون

هوموستازی یا هم ایستایی، خاصیت یک نظام زنده برای تنظیم محیط درونی خودش است، طوری که بوسیله چندین بار تطبیق همتراز حرکتی کنترل شده با ساز و کارهای قانونی بهم وابسته، یک وضعیت ثابت را حفظ کند. تمام موجودات زنده، چه تک سلولی و چه چند سلولی، هوموستازی دارند. هموستازی در سطح سلولی می تواند با حفظ یک قدرت اسیدی ثابت خود را بروز دهد؛ در سطح موجود زنده حیوانات خون گرم یک درجه حرارت ثابت درونی را حفظ می کنند؛ و در سطح بوم سازگان، مثلا وقتی که میزان دی اکسید کربن موجود در جو افزایش می یابد، گیاهان قادر به رشد بهتری هستند و بنابراین دی اکسید کربن بیشتری از جو می زدایند. بافت ها و اندامها تیز می توانند هم ایستایی داشته باشند.

گروه ها و زیستگاه ها دلقک ماهی و شقایق دریایی. همزیستی.  زندگی انگلی. همسفرگی. مسالمت آمیز

همزیستی متقابل را میتوان بین دلقک ماهی از جنس آمفیبریون وشقایق دریایی را نام بر که دلقک ماهی  در میان شاخک شقایق دریایی مناطق استوایی است مخفی میشود. ماهی  شقایق نعمان را از دست ماهی شقایق نعمان خوار محافظت می کند و در عوض شاخک حساس نیش زن شقایق نعمان از ماهی شقایق در برابر شکارچیان محافظت می کند. هر موجود زنده ای با دیگر مو جودات و محیط زیست خودش فعل و انفعال داخلی دارد. یکی از دلایلی که مطالعه سیستم های زیست شناختی را مشکل می سازد این است که فعل و انفعالات امکان پذیر مختلف بسیار زیادی با دیگر موجودات زنده و محیط زیست آنها وجود دارد. واکنش یک میکروب گیاهی بسیار ریز در یک فضای حبه قند به تناسب، بهمان اندازه است که یک شیر هنگامی که در دشت بی علف آفریقا در جستجوی غذاست نسبت به محیط زیست خود واکنش نشان می دهد. در گونه های خاصی رفتارها می تواند دوستانه، تهاجمی، انگلی یا همزیگری باشد. مسائل هنوز هم پیچیده تر می شود، بویژه وقتی دو یا بیشتر گونه های مختلف در یک بوم سازگان با هم فعل و انفعال داشته باشند. اکو سیستم یکی از شاخه های بوم شناسی است.

ساختار حیات ساختار کد و کدون در ژنتیک. ژن چطور ترجمه می شود

زیست شناسی مولکولی مطالعه زیست شناسی در سطح مولکولی است. این رشته با دیگر زمینه های زیست شناسی، بویژه علم وراثت و زیست شیمی، همپوشی دارد. عمدتاً زیست شناسی مولکولی توجه خود را به درک فعل و انفعالات میان سیستم های گوناگون یک سلول ، شامل رابطه اسید دزوکسی ریبونوکلئیک (DNA)، اسید ریبونوکلئیک (RNA) و ترکیب پروتیئن و پی بردن به اینکه چگونه این فعل و انفعالات تعدیل می شوند .

زیست شناسی سلولی خواص فیزیولوژیکی سلول ها، و همچنین نحوه رفتار آنها و محیط زیست آنها را مورد مطاله قرار می دهد. این کار هم در سطح ذره بینی و هم در سطح مولکولی انجام می گیرد. زیست شناسی سلولی هم موجودات تک سلولی مثل باکتری ها و هم سلول های تخصیص یافته در موجودات چند سلولی مثل انسانها را مورد بررسی قرار می دهد. پی بردن به ترکیب سلول ها و اینکه سلول ها چگونه کار می کنند برای تمام علوم زیستی ضروری است. درک شباهت ها و تفاوتهای میان سلول ها بویژه برای میدانه های زیست شناسی مولکولی و سلولی اهمیت دارد.  این شباهت ها و تفاوت های اساسی هدفی واحد را بوجود آورده و به رشته هایی که از مطالعه یک نوع سلول بدست آمده اند، به انواع دیگر سلول ها برون یابی و تعمیم می یابند.

علم وراثت علم شناخت ژنها، وراثت و دگرگونی موجودات زنده است. در تحقیقات اخیر، علم وراثت ابزار مهمی را در بررسی چگونگی عملکرد یک ژن خاص بدست می دهد، مثل تحلیل فعل و انفعالات وراثتی. معمولا در موجودات زنده اطلاعات وراثتی بصورت کروموزومهایی منتقل می گردد، در اینجا این اطلاعات بصورت ساختار شیمیایی مولکول های خاصی از ماده توارثی اسید دزوکسی ریبونوکلئیک ارائه می گردد .

ژنها اطلاعات لازم برای سنتز پروتئین ها را کد گزاری می کنند، که در  نقش مهمی را در ازندگی سلول ایفا می کنند. در بسیاری از موارد آخرین رخ مانه موجود زنده را بطور کامل تعیین نمی کنند.

زیست شناسی رشدی، فرایندی را بررسی می کند که با آن موجودات زنده رشد و نمو می کنند. با ظهور علم رویان شناسی، زیست شناسی رشدی امروزی کنترل وراثتی رشد سلول، تفکیک و " زمان بوجود آمدن " سلول ها را مورد مطالعه قرار می دهد که این هم فرایندی است که موجب رشدبافت ها، اندامها و کالبد می شود. موجودات زنده نمونه گرفته شده برای زیست شناسی رشدی شامل کرم حلزونی شکل کائنور هابدیتیس الگانس، کرم میوه دروسوفیلا ملانو گاستر، ماهی، گور خر ، موش موس کولو و علف هرز آرابیدوپسیس می باشد.

فیزیولوژی موجودات

فیزیولوژی فرایند های مکانیکی، فیزیکی و زیست شیمی موجودات زنده را مورد بررسی قرار می دهد. با تلاش در اینکه چگونه تمام ساختارها در غالب یک ساختار کل عمل می کنند. معمولاً فیزیولژی به دو نوع فیزیولوژی گیاهی و فیزیولوژی جانوری تقسیم شده است، ولی اصول آن جامع می باشد، بدون توجه به اینکه چه موجود خاصی تحت مطالعه است. مثلا هر مطلبی که در مورد سلول مخمر بدست می آید در مورد سلول های انسان ها نیز بکار گرفته می شود. رشته فیزیولوژی جانوری ابزارها و روش های فیزیلوژی انسانی را به گونه های جانوری غیر انسانی تعمیم می دهد. همچنین فیزیلوژی گیاهی روش ها را از هر دو رشته عاریه می گیرد .

کالبد شناسی بخش مهمی از فیزیولوژی است و بدنبال این است که سازگان اندام در جانوران از قبیل اعصاب، اراده، غدد ترشحی و سیستم های تنفسی و گردش خون آنها چگونه کار می کنند و با همدیگر فعل و انفعال دارند. مطالعه این سیستم ها با رشته های از لحاظ طبی توجیه شده ای مثل عصب شناسی، ایمنی شناسی و امثال آنها وجه اشتراک دارد .

گوناگونی و تکامل موجودات

زیست شناسی تکاملی به منشاْ و نسل گونه ها و همچنین دگرگونی آنها در طول زمان، یعنی تکامل آنها، مربوط می شود. زیست شناسی تکاملی یک رشته فراگیر است، زیرا این رشته دانشمندانی را از بسیاری از رشته های بسیار سنتی متمایل به آرایه شناختی بکار می گیرد. بعنوان مثال این رشته معمولاً دانشمندانی را می طلبد که آموزشی تخصصی در مورد مباحث موجودات خاصی مثل مباحث مطالعه پستانداران، پرنده شناسی و یا خزنده شناسی دیده اند ولی از این موجودات بعنوان سازگانی برای پاسخگویی به سؤالات عمومی در مبحث تکامل استفاده می کنند. معمولا این رشته باستان شناسان را نیز که از سنگواره ها برای جواب به سؤالاتی در مورد نوع و زمان تکامل و همچنین نظریه پردازانی در زمینه هایی نظیر علم وراثت جمعیتی و نظریه تکاملی را بکار می گیرد. در زیست شناسی رشدی سالهای 1990 با مطالعه زیست شناسی رشدی تکاملی دخول مجددی به زیست شناسی تکاملی پس از دفع اولیه آن از ترکیب امروزی صورت گرفت. رشته های مرتبطی که اغلب جزو زیست شناسی تکاملی بحساب می آیند شامل تکامل نژادی، سیستماتیک و علم رده بندی جانداران می شود .

دو رشته اصلی سنتی متمایل به آرایه بندی گیاه شناسی و جانور شناسی است . گیاه شناسی مطالعه علمی گیاهان است. گیاه شناسی زنجیره ای گسترده از رشته های علمی را پوشش می دهد که رشد، تکثیر، سوخت و ساز، گسترش، مرض و تکامل حیات گیاه را مورد مطالعه قرار می دهند. جانور شناسی رشته ای است که مرتبط با مطالعه جانداران است و نیز در بر گیرنده فیزیولوژی جانداران که تحت بررسی علوم گوناگونی مثل کالبد شناسی و رویان شناسی است می شود. ساز و کارهای معمول وراثتی و رشدی جانداران و گیاهان مورد مطالعه زیست شناسی مولکولی، علم وراثت مولکولی و زیست شناسی رشدی است. بوم شناسی جانداران تحت پوشش بوم شناسی رفتاری و دیگر رشته هاست .

رده بندی حیات
به سیستم رده بندی چیره، رده بندی لینائین می گویند که شامل رده ها و نامگذاری دو جمله ای می شود. چگونگی نامگذاری موجودات زنده تابع قرار داد های بین المللی از قبیل کد بین المللی نامگذاری وابسته به گیاه شناسی (آی سی بی ان)، کد بین المللی نامگذاری وابسته به جانور شناسی  (آی سی زد ان) و کد بین المللی وابسته به باکتری است ( آی سی بی ان ) . چهارمین پیش نویس قرارداد پادزیست در سال 1997 در تلاش برای یکنواخت کردن نامگذاری در سه زمینه منتشر شد، اما به نظر نمی رسد که این پیش نویس هنوز هم بطور رسمی بکار گرفته شده باشد .کد بین المللی رده بندی و نامگذاری ویروس ها (آی سی وی سی ان) خارج از مقوله پادزیست قرار می گیرد.

فعل و انفعالات موجودات

بوم شناسی توزیع و فراوانی موجودات زنده و فعل و انفعالات بین موجودات و محیط زیست آنها را مورد مطالعه قرار می دهد. محیط زیست یک موجود هم شامل زیستگاه آن موجود می شود که می توان آن را بعنوان مجموعه ای از عناصر بیجان محلی از قبیل اقلیم و زمین شناسی توصیف کرد و هم شامل دیگر موجودات که با آن موجود زیستگاه مشترکی دارند می گردد. سیستم های بوم شناختی در چندین سطح مختلف، از افراد و جمعیت ها گرفته تا سطح بوم سازگان و زیست کره مورد مطالعه قرار می گیرند. بوم شناسی یک علم چند شاخه ای است که به بسیاری از دیگر شاخه های علم متصل می گردد . رفتار شناسی جانوری، رفتار جانور را (بویژه حیوانات اجتماعی مثل نخستین ها و کانید ها) بررسی کرده و گاهی شاخه ای از علم جانور شناسی بحساب می آید. رفتار شناسان جانوری بر حسب نظریه انتخاب اصلح در طبیعت بویژه علاقمند به شناخت تکامل رفتار و درک رفتار بوده اند. به عبارتی اولین رفتار شناس جانوری امروزی چارلز داروین بوده که کتاب او با عنوان "بیان احساسات در حیوانات و انسانها" بسیاری از رفتار شناسان جانوری را تحت تاثیر قرار داد

biology


The study of living things, i.e., the science of plants, animals (including humans), and microorganisms (see microbiology. Traditionally there were two main branches of biology, the study of animals zoology and the study of plants (botany). Within each of these main branches are a number of divisions dealing with structure (anatomy,cytology), development and function (physiology, embryology), inheritance (genetics, evolution), classification (taxonomy), and interrelations of organisms with each other and their environment (ecology). These branches are also split up into a number of specialist fields, such as mycology, entomology, herpetology.

However, the traditional division into zoology and botany no longer applies since groups of biosciences have developed which span their limits, e.g., microbiology, bacteriology, virology, oceanography, marine biology, and limnology. These are also biosciences that bridge the gap between the physical sciences of chemistry, physics, and geology, e.g., biochemistry, biophysics, and paleontology. Similarly there are those that relate to areas of human behavior, e.g., psychology and sociology.

Disciplines such as medicine, veterinary medicine, agronomy, and horticulture also have a strong basis in biology.


History of biology

To a large extent the history of biology is the history of its constituent sciences. Since the impetus to investigate the living world generally arose in a desire to improve the techniques of medicine or of agriculture, most early biologists were in the first instance physicians or landowners. An exception is provided by Aristotle, the earliest systematist of biological knowledge and himself an outstanding biologist – he founded the science of comparative anatomy – but most other classical authors, such as Galen and Celsus and the members of the Hippocratic school, were primarily physicians. In the medieval period much biological knowledge became entangled in legend and allegory. The classical texts continued to be the principal sources of knowledge although new compilations, such as Avicenna's Canon of medicine, were produced by Muslim philosophers. In 16th-century Europe interest revived in descriptive natural history, the work of Gesner being notable; physicians such as Paracelsus began to develop a chemical pharmacology and experimental anatomy revived in the work of Vesalius, Fabricius, and Fallopius. The discoveries of Servetus, Harvey, and Malpighi followed. Quantitative plant physiology began with the work of van Helmont and was taken to spectacular ends in the work of Stephen Hales. In the 17th century, microscopic investigations began with the work of Hooke and van Leeuwenhoek; Grew advanced the plant organs and Ray laid the foundation for Linnaeus' classic 18th-century formulation of the classification of plants. The same era saw Buffon devise a systematic classification of animals and von Haller lay the groundwork for the modern study of physiology.

The 17th century had seen controversies over the role of mechanism in biological explanation – la Mettrie had even developed the theories of Descartes to embrace the mind of man; the 19th century saw similar disputes, now couched in the form of the mechanist-vitalist controversy concerning the possible chemical nature of life (see Bichat, Bernard). Developmental biology, foreshadowed by Lamarck, was thoroughly established following the work of Darwin; in anatomy, Schwann and others developed the cell concept; in histology Bichat's pioneering work was continued; in physiology, organic and even physical chemists began to play a greater role, and medical theory was revolutionized by the advent of bacteriology (see Pasteur, Koch). The impact of Mendel's discoveries in genetics was not felt until the early 1900s. Possibly the high point of 20th-century biology came with the proposal of the double-helix model for DNA, the chemical carrier of genetic information, by Crick and Watson in 1953.

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:20 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

پیدایش حیات

مولکول های زیستی و پیدایش حیات

 

 

 پیدایش حیات

حدود 4 میلیارد سال پیش، و مدتها بعد از پیدایش کیهان، هنوز زمین پوشیده از مواد مذاب بود. زندگی در چنین شرایطی ممکن نبود و بخارات سمی سراسر اتمسفر زمین را فرا گرفته بودند. آرم آرام و با سرد شدن تدریجی زمین، پوسته ای سخت سطح آن را فرا گرفت و بخار آب موجود در اتمسفر سرد و متراکم شده و بارش باران های شدید موجب پیدایش اقیانوس ها می شود. بسیاری عقده دارند که حیات از اقیانوس ها منشاء گرفته و طی یک روند تکاملی صدها میلون سالی، موجودات به وجود آمده اند. اما در ابتدا تنها گروهی از مولکول های معدنی موجود بوده اند. این مولکول ها با انرژی که از رعد و برق و همچنین انرژی موجود در آتشفشان های زیر دریایی دریافت کرده اند، با یکدیگر واکنش داده و مولکول های آلی ساده ای را شکل داده اند. این مولکول های آلی ساده با گرفتن انرژی به مولکول های پیچیده تری تبدیل شده اند و این مولکول های پیچیده ضمن گرد هم آیی و ترکیب ساختار های سلولی اولیه را شکل داده اند.مدل های تشکیل مولکول های آلی. آزمایشات میلر. زیست شناسی پیش دانشگاهی

 مدلهای تشکیل مولکول های آلی

آزمایشات گوناگونی برای تأیید این نظریه انجام گرفته است. از جمله مدل معروف سوپ بنیادین که  توسط استانلی میلر مورد باز سازی قرار گرفت و ضمن آن با کمک جرقه های الکتریکی از مولکول های اولیه ساده، مولکول های پیچیده تر به وجود آمدند. اما با مشخص شدن این که سن زمین بسیار بیشتر بوده و کشف سنگواره هایی با سه و نیم میلیارد سال پیش این نظریه زیر سوال رفت. چرا که گازهای مورد استفاده میلر در آن دوران وجود نداشته است و به دلیل نبود  لایه اوزون تمام آمونیاک و متان موجود در جو به دلیل وجود پرتوهای ماورای بنفش خورشید از بین می رفته اند.  برای همین هم الگوی حباب مطرح شد. بر اساس این الگو، آمونیاک و متان و سایر گازهای متصاعد شده از آتشفشان های زیر دریایی در درون حباب هایی محبوس می شده اند و به این ترتیب از اثر اشعه ماورای بنفش در امان می مانده اند. تراکم کافی و انرژی موجود موجب گردیده تا این مولکول ها با هم ترکیب شده و مولکول های آلی به وجود آیند.  گروهی از این مولکول ها وارد اتمسفر شده و با جذب انرژی حاصل از رعدو برق و ... ترکیات آلی بزرگتری را به وجود می آورده اند. این ترکیبات دوباره همراه با بارش باران، به اقیانوس برمی گشته اند .از جمله این مولکول های آلی، لیپید ها هستند که در محیط آبی تمایل شدیدی برای به هم پیوستن و گرد هم آیی دارند .این مولکول ها در کنار هم ساختار های کروی را به وجود می آورده اند و این توانایی را داشده اند تا سایر مولکول های آلی را درون خود محافظت نمایند .این مولکولمیکروسفر های لیپیدی شباهت بسیار زیادی به غشاء سلولی دارند و  اولین سازماندهندگان ساختارهای سلولی شده اند .با کشف این موضوع که برخی مولکول های کچک RNA می توانند نقش آنزیمی داشته باشند این نظریه مطرح شد که این مولکول توانایی کاتالیز کردن سایر واکنش ها را هم داشته و احتمالاً اولین مولکولی بوده که توانایی خود همانند سازی داشته است .این مولکول در درون کرده های لیپیدی که میکروسفر نامیده می شده اند قابلیت همانند سازی و انتقال به میکروسفر های دیگر را داشته است.  چیزی شبیه به جوانه زندن در برخی موجودات از جمله مخمر. به هر حال گروهی از میکروسفر های دارای RNA تقسیم شده و ضمن این که قدرت کاتالیز و ساخت و ساز هم پیدا کرده اند با تقسیمات خود اساس وراثت را شکل داده و منشا سولول های امروزی گشته اند.

پیدایش اولین موجودات تک سلولی پروکاریوتیسیانو باکری ها. اولین موجودات فتوسنتز کننده. با قدمت چندین میلیون ساله. عامل تولید اکسیژن در اتمسفر

قدیمی ترین سنگ واره یافت شده مربوط به سه و نیم میلیارد سال پیش است که مربوط به یک پروکاریوت می باشد. احتمالا این موجودات هتروتروف و بی هوازی بوده اند و برای کسب انرژی از مولکول های آلی موجوب در اقیانوس ها استفاده می  کرده اند .به تدریج اولین گروه اتو تورف ها به نام سیانو باکتری ها شکل گرفته و ضمن انجام فرایندی به نام فتوسنتز منشاء پیدایش اکسیژن در اقیانوس ها و اتمسفر دشه اند.

 اولین یوکاریوت ها

به تدریج و حدود یک و نیم میلیارد سال پیش، اولین یوکاریوت ها پا به عرصه وجود نهادند این موجودات به دلیل ویژگی های خاص خود  و داشتن اندامک های گوناگون سلولی  بیشتر توانستند با شرایط وفق پیدا کنند. حتی گروهی از آنها با بلعیدن سایر پروکاریوت ها موفق شدند که از آنها به عنوان اندامک هایی مثل میتوکندری و کلروپلاست استفاده کنند و به این ترتیب نوعی هم زیستی بین پروکاریوت و یوکاریوت به وجود آمد .یوکاریوت هایی که فقط میتوکندری داشتند خواستگاه سلول های جانوری و آنان که هم میتوکندری و هم کلروپلاست داشتند، خاستگاه سلول های گیاهی شدند.

یوکاریوت های پر سلولیکلنی ولوکس. اولین گام برای اجتماع تک سلولی های یوکاریوت در کنار یکدیگر و تشکیل مجموعه چند سلولی.

شاید بتوان گفت که نخستین موجودات پر سلولی بین 600 میلیون تا یک میلیارد سال پیش به وجود آمده اند. در ابتدا تک سلولی ها در کنار هم قرار گرفته و بدون این که ارتباط معنی داری با هم داشته باشند تشکیل یک کلونی بی مهرگان. بند پایان. حشرات. مگس. پشه. زنبور. انگل. پروانه. را داده اند. آرام آرام سیستم های انقال پیام بین آنها به وجود آمده و توانسته اند علاوه بر پاسخ به شرایط محیطی، پیام هایی را که از سایر سلول ها می رسد را هم پاسخ دهند. بعد از آن با تقسیم کار بین سلول های گوناگون یک کلنی، روند تخصصی شدن هم در آنها شکل میگیرد. تا این که حدود 500 میلیون سال پیش انواعی از موجودات با نام تریلوبیت ها پا به عرصه حیات می گزارند که از آنها به عنوان اجداد بند پایان امروزی یاد میشود. انقراض های گروهی متعددی موجب از بین رفتن بسیاری از موجودات شده و به این ترتیب شرایط برای به وجود آمدن و تکامل سایر موجودات مهیا شده است. با ورود گیاهان و قارچ ها از دریا به خشکی نقطه عطف دیگری در روند تکامل شکل می گیرد. با فراوان شدن اکسیژن در اتمسفر بند پایان هم به خشکی راه پیدا میکنند که خود منشاء بسیاری از حشرات هستند.

 مهره داران

احتمالاً اولین مهره داران ماهی های کوچک فاقد آرواره بوده اند. اولین ماهی های آرواره دار در حدود 430 میلیون سال پیش شکل گرفته اند و با ورود بعضی از آنها به درون خشکی و تحمل شرایط بدون آب و تنفس هوازیدایناسور. انقراض دایناسورها. کاریکاتور دایناسور دوزیستان را بوجود آورده اند. خزندگان هم از تحول و تکامل دوزیستان ایجاد شده و زندگی مستمر خود را در خشکی ادامه داده اند و حاصل تکامل آنها دایناسورها بوده است. در آخرین انقراض گروهی که 65 میلیون سال پیش بوده است، دایناسورها از بین رفته اند و ماحصل آن، رشد و تکامل پستانداران کوچک و پرندگان شده است. بعد از آن بویژه پستانداران تکامل حیرت انگیزی داشته اند. در عرصه گیاهی هم همین روند تکامل ادامه داشته و اکنون هزاران و هزاران گونه گیاهی و جانوری در سراسر کرده زمین زندگی می کنند.

  درخت تکاملی. تدریس کنکور زیست شناسی، برنامه ریزی درسی و مشاوره تحصیلی توسط محمد غضنفری، کارشناس ارشد علوم سلولی ومولکولی با گرایش ژنتیک پزشکی. مدرس دانشگاه و کنکورهای کارشناسی ارشد. مدرس و سخنران دوره های تکنولوژی فکر و خلق اهداف در زندگی و  برنامه ریزی خویشتن. تلفن تماس 09121998463

حیرت انگیز است که انسان با کمترین قدمت یعنی چیزی بین 7 تا 14 هزار سال، بیشترین تأثیر را بر کره خاکی گذاشته است.  

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:16 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

انفجار بزرگ

انفجار بزرگ

 

 

 آیا انفجار بزرگ واقعا وجود داشته است؟ پیدایش حیات. سر آغاز زمین.

هرچقدر پژوهش ها در این مورد بیشتر میشود،  پنداره ها نامطمئن تر و ناپایدارتر می شود. مثلا در حالیکه فاصله ماه از زمین و یا تاریخ اولیه کره زمین را به خوبی می شناسیم، با توجه به این که فقط 400 سال از عمر تاریخ پژوهش های جدید گذشته است، بسیار مشکل می توان به تاریخ میلیاردها ساله آغاز خلقت نظر انداخت. فرضیه انبساط عالم به خودی خود کافی نیست که ما با اطمینان نتیجه بگیریم که انفجار اولیه وجود داشته است. ولی در اینجا یک نکته جالب توجه دیگر نیز به آن افزوده می شود: هرچه ما بیشتر به عمق کیهان نظاره می کنیم در واقع بیشتر به عمق زمان گذشته می نگریم. یک ستاره را که در فاصله 10 سال نوری قرار دارد به همان صورتی می بینیم که 10 سال قبل بوده است. دورترین اجرامی را که انسان می تواند با تلسکوپ های بزرگ نجومی نظاره کند کوازارها هستند. (Quasar مخفف عبارت نجومی Quasistallar object و عبارت است از عضوی از گروههای گوناگون ستاره مانند، که دارای پرتوهای قرمز استثنایی می باشند و غالباً از خود فرکانسهای رادیویی و نیز امواج نوری قابل دیدن منتشر می کنند.) آنها در واقع کهکشانه های کاملا جوانی هستند که در مراحل اولیه شکل گیری به سر می برند. حال اگر انسان نگاهش را در سمت دلخواهی به دورتر و بازهم دورتر متوجه کند باید به مرزی برسد که در آنجا آغاز خلقت را مشاهده کند و به عبارت دیگر آن گاز داغ اولیه را ببیند که تمام کهکشانه ها، ستارگان، سیارات و موجودات از آن ایجاد شده اند. بنابراین می بایست پیرامون ما را پیوسته نور درخشانی  احاطه می کرد و آسمان هم می بایست شب ها همچون روز روشن می شد، اما این دیوار آتشین با سرعت زیادی از ما دور می شود، زیرا که عالم لحظه به لحظه انبساط می یابد. سرعت دورشدن به قدری زیاد است که نور این پوسته دارای طول موج بلندتری می شود که ما آن را فقط به صورت تشعشعات و امواج رادیویی دریافت می کنیم. دقیقا همین امواج هستند که اکنون کشف شده. امواج مفروضی که از همه جهات به طور یکنواخت بر ما می تابند و به نام تشعشعات پیشینه  3k نامگذاری شده اند. وجود این پرتو ها را می توان با رادیو تلسکوپ ها به سادگی اثبات کرد. این تشعشعات تکیه گاهی مهم برای اثبات فرضیه انفجار اولیه می باشد.

عالم در ابتدا چگونه به نظر می آمد؟

آشکار است برای آگاهی از چگونگی اولین ثانیه ها و یا بهتر بگوییم اولین اجزای ثانیه های پس از انفجار اولیه نباید از ستاره شناسان پرسید بلکه در این مورد باید به فیزیکدان های متخصص در امر فیزیک ذره ای مراجعه کرد که در مورد تشعشعات و ماده در شرایط کاملا سخت و غیر عادی تحقیق  و تجربه می کنند. تاریخ کیهان معمولا به 8 مقطع کاملا متفاوت و غیر مساوی تقسیم می شود:

مرحله اول ( صفر تا 43- 10 ثانیه )

این مساله هنوز برایمان کاملا روشن نیست که در این اولین اجزای ثانیه ها چه چیزی تبدیل به گلوله آتشینی شد که کیهان باید بعدا از آن ایجاد گردد. هیچ معادله و یا فرمول های اندازه گیری برای درجه حرارت بسیار بالا و غیر قابل تصوری که در این زمان حاکم بود در دست نمی باشد.

مرحله دوم ( 43- 10 تا 32- 10 ثانیه)

اولین سنگ بناهای ماده مثلا کوارک ها و الکترون ها و پاد ذره های آنها از برخورد پرتوها با یکدیگر به وجود می آیند. قسمتی از این سنگ بناها دوباره با یکدیگر برخورد می کنند و به صورت تشعشع فرو می پاشند. در لحظه های بسیار بسیار اولیه ذرات فوق سنگین  x نیز می توانسته اند به وجود آمده باشند. این ذرات دارای این ویژگی هستند که هنگام فروپاشی ماده بیشتری نسبت به ضد ماده و مثلا کوارک های بیشتری نسبت به آنتی کوارک ها ایجاد می کنند. ذرات x که فقط در همان اولین اجزای بسیار کوچک ثانیه ها وجود داشتند برای ما میراث مهمی به جا گذاردند که عبارت بود از: ( افزونی ماده در برابر ضد ماده )

مرحله سوم ( از 32- 10 ثانیه تا 6- 10 ثانیه )

کیهان از مخلوطی از کوارک ها، لپتون ها، فوتون ها و سایر ذرات دیگر تشکیل شده که متقابلا به ایجاد و انهدام یکدیگر مشغول بوده و ضمنا خیلی سریع در حال از دست دادن حرارت هستند.

مرحله چهارم ( از 6- 10 ثانیه تا 3- 10ثانیه )

تقریبا تمام کوارک ها و ضد کوارک ها به صورت پرتو ذره ها به انرژی تبدیل می شوند. کوارک های جدید دیگر نمی توانند در درجه حرارت های رو به کاهش به وجود آیند ولی از آن جایی که کوارک های بیشتری نسبت به ضد کوارک ها وجود دارند برخی از کوارک ها برای خود جفتی پیدا نکرده و به صورت اضافه باقی می مانند. هر 3 کوارک با یکدیگر یک پروتون با یک نوترون می سازند. سنگ بناهای هسته اتم های آینده اکنون ایجاد شده اند.

مرحله پنجم ( از 3- 10 ثانیه تا 100 ثانیه )

الکترون ها و ضد الکترون ها در برخورد با یکدیگر به اشعه تبدیل می شوند. تعدادی الکترون باقی می ماند زیرا که ماده بیشتری نسبت به ضد ماده وجود دارد. این الکترون ها بعدا مدارهای اتمی را می سازند.

مرحله ششم ( از 100 ثانیه تا 30 دقیقه )

در درجه حرارت هایی که امروزه می توان در مرکز ستارگان یافت اولین هسته های اتم های سبک و به ویژه هسته های بسیار پایدار هلیم در اثر همجوشی هسته ای ساخته می شوند. هسته اتم های سنگین از قبیل اتم آهن یا کربن در این مرحله هنوز ایجاد نمی شوند. در آغاز خلقت عملا فقط دو عنصر بنیادی که از همه سبکتر بودند وجود داشتند: هلیم و هیدروژن

مرحله هفتم ( از 30 دقیقه تا 1 میلیون سال پس از خلقت )

پس از گذشت حدود 300000 سال گوی آتشین آنقدر حرارت از دست داده که هسته اتم ها و الکترون ها می توانند در درجه حرارتی در حدود 3000 درجه سانتی گراد به یکدیگر بپیوندند و بدون اینکه دوباره فورا از هم بپاشند اتم ها را تشکیل دهند. در نتیجه آن مخلوط ذره ای که قبلا نامرئی بود اکنون قابل دیدن می شود.

مرحله هشتم ( از یک میلیون سال پس از خلقت تا امروز )

از ابرهای هیدروژنی دستگاههای راه شیری ستارگان و سیارات به وجود می ایند. در داخل ستارگان هسته اتم های سنگین از قبیل اکسیژن و آهن تولید می شوند. که بعد ها در انفجارات ستاره ای آزاد می گردند و برای ساخت ستارگان و سیارات و حیات جدید به کار می آیند.

عناصر اصلی حیات زمینی چه زمانی پدیدار شد؟


برای زمین با توجه به گوناگونی حیات که در آن وجود دارد 3 چیز از اهمیت خاصی برخوردار بوده است:

  1. از همان ابتدای خلقت همیشه ماده بیشتری نسبت به ضد ماده وجود داشته و بنابراین همواره ماده برای ما باقی می ماند.
  2. در مرحله ششم هیدروژن به وجود آمد این ماده که سبک ترین عنصر شیمیایی می باشد سنگ بنای اصلی کهکشانه ها و سیارات می باشد. هیدروژن همچنین سنگ بنای اصلی موجودات زنده ای است که بعدا روی زمین به وجود آمدند و احتمالا روی میلیاردها سیاره دیگر نیز وجود دارند.
  3. در مرکز ستارگان اولیه هسته اتم های سنگین از قبیل اکسیژن و یا کربن یعنی سنگ بناهای اصلی لازم و ضروری برای زندگی و حیات بوجود آمدند.

آیا عالم همواره در حال انبساط خواهد بود؟

جنبش انبساطی یا به عبارت دیگر از همدیگر دور شدن کهکشانه ها به هر حال رو به کند شدن است. زیرا جزایر جهانی متعدد در واقع به سمت یکدیگر جذب می شوند و در نتیجه حرکت انبساطی آن ها کند تر می شود. اکنون پرسش فقط این است که آیا زمانی تمام این حرکت ها متوقف خواهد گردید و این عالم در هم فرو خواهد پاشید؟ این مساله بستگی به تراکم ماده در جهان هستی دارد. هر چه این تراکم بیشتر باشد نیرو های جاذبه بین کهکشانه ها و سایر اجزای گیتی بیشتر بوده و به همان نسبت حرکت آن ها با شدت بیشتری متوقف خواهد شد. در حال حاضر چنین به نظر می رسد که تراکم جرم بسیار کمتر از آن است که زمانی عالم در حال انبساط را به توقف در آورد. به هر حال این امکان وجود دارد که هنوز جرم های بسیار بزرگ ناشناخته ای از قبیل (سیاهچاله های اسرار آمیز) یا (ابرهای گازی شکل تاریک) وجود داشته باشند و نوترینو ها که بدون جرم محسوب می شوند جرمی هرچند کوچک داشته باشند. اگر این طور باشد در این صورت حرکت کیهانی زمانی شاید 30 میلیارد سال دیگر متوقف خواهد شد. در آن زمان کهکشان ها با شتابی زیاد حرکت به سوی یکدیگر را اغاز خواهند کرد تا در نهایت به شکل یک گوی آتشین عظیم با یکدیگر متحد شوند. آن زمان شاید می باید روی یک انفجار اولیه جدید دیگر و تولد یک عالم جدید حساب کنیم. با توجه به سطح کنونی دانش بشر و میزان پژوهش های انجام شده باید اینطور فرض کرد که عالم تا ابدیت انبساط خواهد یافت.

فیزیک نوین اریک اوبلاکر

Big Bang

The event in which, according to standard modern cosmology, the Universe came into existence some 12 to 15 billion years ago. The Big Bang is sometimes described as an "explosion;" however, it is wrong to suppose that matter and energy erupted into a pre-existing space. Modern Big Bang theory holds that space and time came into being simultaneously with matter and energy. The possible overall forms that space and time could take – closed, open, or flat – are described by three different cosmological models.


Creation to inflation

 

According to current theory, the first physically distinct period in the Universe lasted from "time zero" (the Big Bang itself) to 10-43 second later, when the universe was about 100 million trillion times smaller than a proton and had a temperature of 1034 K. During this so-called Planck era, quantum gravitational effects dominated and there was no distinction between (what would later be) the four fundamental forces of nature – gravity, electromagnetism, the strong force, and the weak force. Gravity was the first to split away, at the end of the Planck era, which marks the earliest point at which present science has any real understanding. Physicists have successfully developed a theory that unifies the strong, weak, and electromagnetic forces, called the Grand Unified Theory (GUT). The GUT era lasted until about 10-38 second after the Big Bang, at which point the strong force broke away from the others, releasing, in the process, a vast amount of energy that, it is believed, caused the Universe to expand at an extraordinary rate. In the brief ensuing interval of so-called inflation, the Universe grew by a factor of 1035 (100 billion trillion trillion) in 10-32 seconds, from being unimaginably smaller than a subatomic particle to about the size of a grapefruit.

Postulating this burst of exponential growth helps remove two major problems in cosmology: the horizon problem and the flatness problem. The horizon problem is to explain how the cosmic microwave background – a kind of residual glow of the Big Bang from all parts of the sky – is very nearly isotropic despite the fact that the observable universe isn't yet old enough for light, or any other kind of signal, to have traveled from one side of it to the other. The flatness problem is to explain why space, on a cosmic scale, seems to be almost exactly flat, leaving the universe effectively teetering on a knife-edge between eternal expansion and eventual collapse. Both near-isotropy and near-flatness follow directly from the inflationary scenario.


Electroweak era (10-38 to 10-10 second)

At the end of inflationary epoch, the so-called vacuum energy of space underwent a phase transition (similar to when water vapor in the atmosphere condenses as water droplets in a cloud) suddenly giving rise to a seething soup of elementary particles, including photons, gluons, and quarks. At the same time, the expansion of the universe dramatically slowed to the "normal" rate governed by the Hubble law. At about 10-10 seconds, the electroweak force separated into the electromagnetic and weak forces, establishing a universe in which the physical laws and the four distinct forces of nature were as we now experience them.


Particle era (10-10 to 1 second)

The biggest chunks of matter, as the Universe ended its first trillionth of a second or so, were individual quarks and their antiparticles, antiquarks – the underlying particles out of which future atoms, asteroids, and astronomers would be made. As time went on, quarks and anti-quarks annihilated each other. However, either because of a slight asymmetry in the behavior of the particles or a slight initial excess of particles over antiparticles, the mutual destruction ended with a surplus of quarks. Only because of this (relatively minor) discrepancy do stars, planets, and human beings exist today.

Between 10-6 and 10-5 second after the beginning of the Universe, when the ambient cosmic temperature had fallen to a balmy 1015 K, quarks began to combine to form a variety of hadrons. All of the short-lived hadrons quickly decayed leaving only the familiar protons and neutrons of which the nuclei of atoms-to-come would be made. This hadron era was followed by the lepton era, during which most of the matter in the Universe consisted of leptons and their antiparticles. The lepton era drew to a close when the majority of leptons and antileptons annihilated one another, leaving, again, a comparatively small surplus to populate the future universe.


One to 100 seconds

 

Up to this stage, neutrons and protons had been rapidly changing into each other through the emission and absorption of neutrinos. But, by the age of one second, the Universe was cool enough for neutron-proton transformations to slow dramatically. A ratio of about seven protons for every neutron ensued. Since to make a hydrogen nucleus, only one proton is needed, whereas helium requires two protons and two neutrons, a 7:1 excess of protons over neutrons would lead to a similar excess of hydrogen over helium – which is what is observed today. At about the 100-second mark, with the temperature at a mere billion K, neutrons and protons were able to stick together. The majority of neutrons in the Universe wound up in combinations of two protons and two neutrons as helium nuclei. A small proportion of neutrons contributed to making lithium, with three protons and three neutrons, and the leftovers ended up in deuterium – an isotope of hydrogen with one proton and one neutron.


The first 10,000 years

Most of the action, at the level of particle physics, was compressed into the first couple of minutes after the Big Bang. Thereafter, the universe settled down to a much lengthier period of cooling and expansion in which change was less frenetic. Gradually, more and more matter was created from the high energy radiation that bathed the cosmos. The expansion of the Universe, in other words, caused matter to lose less energy than did the radiation, so that an increasing proportion of the cosmic energy density came to be invested in nuclei rather than in massless, or nearly massless, particles (mainly photons). From a situation in which the energy invested in radiation dominated the expansion of spacetime, the Universe evolved to the point at which matter became the determining factor. Around 10,000 years after the Big Bang, the radiation era drew to a close and the matter era began.


When the Universe became transparent

About 300,000 years after the Big Bang, when the cosmic temperature had dropped to just 3,000 K, the first atoms formed. It was then cool enough to allow protons to capture one electron each and form neutral atoms of hydrogen. While free, the electrons had interacted strongly with light and other forms of electromagnetic radiation, making the Universe effectively opaque. But bound up inside atoms, the electrons lost this capacity, matter and energy became decoupled, and, for the first time, light could travel freely across space. This, then, marks the earliest point in time to which we can see back. The cosmic microwave background is the greatly redshifted first burst of light to reach us from the early Universe and provides an imprint of what the Universe looked like about a third of a million years after the Big Bang. Fluctuations in the nearly-uniform density of the infant Universe show up as tiny temperature differences in the microwave background from point to point in the sky. These fluctuations are believed to be the seeds from which future galaxies and clusters of galaxies arose

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:12 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

سیتوزول

سیتوزول    Cytosole

با همه مرزهای تفکیک شده‌ای که در سلول وجود دارد، یک قالب یا بسته سیتوپلاسمی تمام فضاهای موجود بین اندامک‌هایی را که بوسیله غشای سلولی احاطه شده‌اند، پر می‌کند. این سیتوپلاسم زمینه‌ای سیتوزول است. اگر با اولترا سانتریفوگاسیون مرحله‌ای تمام اندامک‌ها حتی میکروزوم‌ها و ریبوزوم‌ها را هم از سیتوپلاسم جدا کنیم، بخشی شناور باقی می‌ماند که همان سیتوزول است. سیتوزول بویژه در سلول‌های در حال تمایز اهمیت خاصی دارد.  در سیتوزول پروتئین های محلول، پروتئین های آنزیمی، آنزیم های گلیکولیز، آنزیم های فعال کننده اسید آمینه برای ورود به سنتز پروتئین و کلیه آنزیم های پروتئینی وجود دارند. چیزی بین 20 تا 25 درصد از کل پروتئین های سلول از جمله پروتئین های آنزیمی در سیتوزول موجودند.  آنزیمهای بسیاری از واکنشهای سلولی که به ATP نیاز دارند و tRNAها بخشهای دیگری از سیتوزول هستند. حرکات سیکلوز، آمیبی، تشکیل دوک و جابجایی کروموزوم ها و مواردی از جمله سیتوکینز به سیتوزول وابسته هستند.

ارگاستوپلاسم    Ergastoplasm

در گذشته سیتوزول به صورت ماده‌ای همگن در نظر گرفته می‌شد تا اینکه در اواخر قرن نوزدهم مشخص گردید که در برخی سلولها بویژه سلولهای ترشحی و سلولهایی که سنتز پروتئینی فعالی دارند، در بعضی قسمتهای سیتوزول باز دوست‌تر است و رنگهای بازی از جمله پیرونین را بهتر می‌پذیرد. به همین دلیل بخشهای باز دوست سیتوزول را سیتوپلاسم رنگ پذیر (کرومیدیال) می‌نامند. در سال 1887 گارنیر کلمه ارگاستوپلاسم را برای بخشهای بازوفیل سیتوپلاسم که به نظر او در بیوسنتز مواد نقش فعالی داشتند، بکار برد.

ارگاستوپلاسم، بخشهای باز دوستی نظیر ذرات نیسل موجود در جسم سلولی سلولهای عصبی، سیتوپلاسم فعال و باز دوست سلولهای مخاطی و سلولهای ترشحی لوزوالمعده، غدد بناگوشی، سلولهای اصلی غدد معده و بخشهای باز دوست سلولهای کبدی را نیز شامل می‌شود.  کاسپرین، براشه و پژوهشگران دیگر نشان داده‌اند که باز دوستی زیاد ارگاستوپلاسم به دلیل وجود اسیدهای ریبونوکلئیک است است و به همین دلیل با تاثیر ریبونوکلئازها این باز دوستی از بین می‌رود.

از آنجا که اسیدهای ریبونوکلوئیک سیتوپلاسمی بویژه در ریبوزوم‌ها متراکمند، می‌توان باز دوستی و فعال بودن سنتز پروتئینها در ارگاستوپلاسم را نتیجه فراوانی ریبوزومها در این بخش از سیتوزول دانست. در گذشته به جای سیتوزول بیشتر از کلمه هیالوپلاسم استفاده می‌شد که خود نشانه‌ای از تصور همگن و شفاف بودن سیتوپلاسم زمینه‌ای بوده است، تصوری که امروزه دگرگون شده است.

درسیتوزول 85 درصد آب و حدود 15 درصد مواد مختلف موجود است. از این مواد بخش عمده‌ای را پروتئینها بویژه پروتئین های لازم برای ایجاد انرژی و مواد لازم برای اعمال مختلف سلولی از جمله آنزیم های سلولی و سایر مواد مانند  اسیدهای آمینه، گلوکز، یونها، هاmRNA و tRNA ها را شامل می‌شوند. پروتئین‌های سازنده اسکلت سلولی از جمله توبولین‌ها، آکتین‌ها، میوزین، تروپومیوزین و تروپونین نیز بخشی از پروتئینهای موجود در سیتوزول هستنند.

برخی مواد موجود در سیتوزول می‌توانند به نحوی تجمع یابند که به ساختمان‌های قابل رویت با میکروسکوپ الکترونی تغییر شکل دهند. از جمله این ذرات، گلیکوژن، گویچه‌های لیپیدی و پروتئینهای اسکلت سلولی هستند که به صورت ریز لوله‌ها و ریز رشته‌ها سازمان می‌یابند.  یادآوری این نکته جالب است که سانتریول‌ها، رشته‌های دوک تقسیم و حتی تاژک‌ها و مژکها زیر بنای  ساختمانی ریز لوله‌ای دارند.

cytosol


The fluid portion of a cell's cytoplasm, which lies outside the organelles and other insoluble components of the cytoplasm. Cytosol contains water, free proteins, and a variety of other substances; yet, far from being a complex biochemical broth, it is actually highly organized at the molecular level. Most importantly, it is where a major part of cellular metabolism takes place. The proteins within cytosol play an important role in glycolysis, serve as intracellular receptors, and form part of ribosomes, enabling protein synthesis. Cytosol also contains the cytoskeleton.

In prokaryotes, all chemical reactions take place in the cytosol. In eukaryotes, the cytosol forms the surrounding environment of organelles. In plants, the amount of cytosol can be reduced due to the large tonoplast (central vacuole) that takes up most of the cell interior volume.

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:10 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

غشا سلولی

غشاء سلولی               Cell Membrane

 

غشای سلولی

ساختمان غشاء سلولی از دو لایه چربی به ضخامت 7 تا 10 نانومتر تشکیل شده که محدوده داخل و خارج سلول را از هم جدا میکند و با داشتن خاصیت تفوذ پذیری انتخابی، مبادله مواد بین سلول و محیط اطرافش را کنترل می نماید.

غشا از دو لایه لیپیدی ساخته شده که در بین این دو لایه مولکول های پروتئینی بطور پراکنده وارد شده‌اند. علاوه بر این پروتئینهای غشایی پروتئینهای دیگری که از نوع پروتئینهای حاشیه‌ای هستند، در غشای دو لایه و اغلب روی سطح داخلی قرار می‌گیرد. بنابراین غشاء دارای ساختمانی نامتقارن است. بخشی از عدم تقارن غشا مربوط به زنجیره‌های الیگوساکاریدی می‌باشد که تنها به سطح خارجی غشا چسبیده‌اند. به طور کلی غشاء از مولکول های چربی، پروتئین و قند ساخته شده است.

غشای سلولی. ساختمان دو لایه لیپیدی، پروتئین های سطحی، گلیکولیپید، گلیکوپروتئین، قندها یا هیدرات های کربن موجود در سطح غشاء همانند آنتن یا گیرنده عمل میکند

لیپیدهای غشاء

لیپیدها یا چربی های  غشایی شامل فسفولیپیدها (فسفوگلیسرید و اسفنگولیپید) و کلسترول می‌باشد.  فسفولیپیدها مولکولهایی هستند که از یک قسمت سر مانند (مولکول گلیسرول و گروه فسفات) و یک دنباله متصل به آن (زنجیره های هیدروکربنی)  تشکیل شده‌اند.  قسمت سری که به سر قطبی Polar head نیز موسوم است، حاوی گروه فسفات بوده و آب دوست Hydropgilic می‌باشد قسمت دنباله از دو زنجیره اسید چرب تشکیل شده و آب گریز Hydrophobic می‌باشد. دنباله غیر قطبی، Non polartail  نیز نامیده می‌شود.

فسفولیپیدها در این ساختمان دولایه به ترتیبی است که قطبهای هیدروفیل آنها در سطح داخلی و خارج سیتوپلاسم و دنباله‌های هیدروفوب آنها در مرکز قرار گرفته است و همین امر باعث سه لایه دیده شدن غشاء با میکروسکوب الکترونی می‌گردد. لایه خارجی به ویژه دارای لسیتین و اسفنگو میلین است. در حالی که لایه داخلی بیشتر از فسفاتیدیل اتانول آمین و فسفاتیدیل سرین تشکیل شده است. به طور کلی لیپید های غشایی نسبت به دما و الکتریسته عایق هستند.  از ویژگی های دیگر غشاء این که مواد محلول در چربی بهتر از مواد محلول در آب از آن گذر می کنند و بنا بر این فرض را بر این میگذارند که غشاء زیر بنای لیپیدی دارد. از دیگر لیپیدهای غشایی، کلسترول می‌باشد که در حد فاصل اسیدهای چرب قرار گرفته است. میزان سیالیت غشاء بستگی به میزان کلسترول آن دارد.  

هرچه کلسترول بیشتر باشد، سیالیت غشاء نیز بیشتر خواهد بود. کلسترول در لایه خارجی غشاء بیشتر است. در غشاء باکتری ها، کلسترول و اسید های چرب غیر اشباع وجود ندارد. در نتیجه غشاء باکتری ها به حرارت خیلی حساس است و به ویژه در دمای پایین خیلی سریع منجمد می شود. لیپید های غشاء میتوانند با مولکول های قندی ترکیب شده و ترکیب گلیکو لیپیدی را درست کنند.

پروتئینهای غشاء

پروتئین ها ترکیب اصلی بیشتر غشاهای سلولی هستند. این پروتین ها  که در اکثر غشاها بیش از 50 درصد وزن آن را تشکیل می‌دهند، نه تنها در ساختمان غشاء دخالت دارند، بلکه به عنوان ناقل در هدایت و انتقال مواد کاربری دارند و دارای فعالیت آنزیمی می باشند.  بسیاری از این پروتئین ها نقش آنتی ژنی و مولکول های گیرنده سطح سلولی را بازی میکنند. این پروتئینها به دو صورت محیطی (percpheral) و سراسری یا داخلی (Integral protein)  دیده می‌شوند و انواع آنها در ارگانلها و سلولهای مختلف می‌تواند متفاوت باشد.

 ناقل یا ترانسپورتر در سطح غشاء سلول. پروتئین های سرتاسری. انتقال مواد از خارج به داخل و برعکس.

پروتئینهای محیطی:  در سطح غشاء قرار دارند و بسیاری از آنها دارای فعالیت آنزیمی می‌باشند.

پروتئینهای انتگرال: پروتئینهای درشت مولکولی هستند که مستقیما در داخل لیپید دو لایه قرار گرفته‌اند. اندازه این پروتئینها به حدی است که سراسر ضخامت لیپید دولایه را طی می‌کنند و در هر دو سطح غشا نمایان هستند و یا اینکه تا حدی در ضخامت لیپید دو لایه فرو رفته‌اند و فقط در سطح داخلی یا خارجی غشا نمایان می‌باشند. از آنجا که مواد محلول در آب قادر به عبور از لیپید دولایه نمی‌باشند عقیده بر این است که پروتئینهای سراسری به عنوان کانالهایی برای مبادله مواد محلول در آب از قبیل یونها عمل می‌کنند.

پروتئین های غشاء در ترکیب با مولکولهای قندی، ساختارهای گلیکو پروتئینی را میسازند.

کربوهیدراتهای غشاء

کربوهیدراتهای غشاء از نوع الیگوساکاریدها می‌باشند. الیگوساکاریدها به کربوهیدراتهای متشکل از چند واحد قندی اطلاق می‌گردد. الیگوساکاریدها بیشتر در سطح خارجی غشاء و متصل با پروتئینها و لیپیدها یعنی به صورت گلیکوپروتئین و گلیکولیپید دیده می‌شوند.  ترکیبات فوق هم دارای خاصیت آنتی ژنیک می‌باشند و هم به عنوان رسپتور (گیرنده) در سطح سلول عمل می‌کنند.  وجود گیرنده ها در سطح سلول باعث می‌شود که مواد معینی بتوانند وارد سلول شوند و یا سلول نسبت به هورمون معینی که رسپتور آن را دارد عکس‌العمل نشان دهد. این مولکلول ها همچنین دریافت کننده سیگنال ها و پیام های محیطی هستند که از سایر سلول ها ارسال میگردد.

عملکرد زیستی غشاء سیتوپلاسمی

پلاسمالم یا غشاء سلولی یا غشاء سیتوپلاسمی، حد واسط و مرز بین محیط خارج و داخل سلول است. این ساختار به عنوان نگهدارنده ترکیبات درونی سلول و جایگاه اصلی تبادل مواد بین محیط بیرون و درون است. غشاء در موارد بسیاری تمایز پیدا کرده و ساختارهای ویژه ای از جمله میکروویلی ها و اتصالات سلولی را به وجود می آورد. غشاء همچنین ضمن انجام فعالیت هایی مثل آندوسیتوز، می تواند خاستگاه بخش غشاء درونی نیز باشد.

 عملکرد غشاء سلولی. پروتئین های غشائی. cell memberane

سیستمهای انتقال از غشاء

انتشار

انتقال مواد از خلال یک پرده نیمه تراوا را انتشار می نامند. انتشار به طور معمول شامل مولکول های کوچکی می شود که می توانند از بین دو لایه چربی غشاء عبور کرده، داخل یا خارج شوند.

مبادله مواد محلول در چربی، آب، گاز اکسیژن و دی‌اکسید کربن بین سلول و محیط اطراف از راه انتشار مواد از غشاء صورت میگیرد. در صورتی که انتشار مواد با اتصال به مولکولهای دیگر تسریع گردد آن را انتشار تسهیل شده می‌نامند.  چون انتشار تسهیل شده با دخالت پروتئینهای انتگرال صورت می‌گیرد، پروتئینهای عامل در این امر را حامل (Porter) یا انتقال دهنده گویند.

انتقال فعال  Active transport

نقل و انتقال الکترولیتها ()  بین سلول و محیط اطراف آن اگر بر خلاف شیب غلظت و با صرف انرژی انجام گیرد، انتقال فعال نامیده میشود.           در انتقال فعال، مواد از محیط با تراکم کمتر و ضمن صرف انرژی به محیط با تراکم بیشتر منتقل می شوند. غیر از الکترولیت ها انتقال فعال را در مورد سایر مولکول های زیستی از جمله گلوکز هم میتوان مثال زد.

آندوسیتوز   Endocytosis

آندوسیتوز عبارت است از نوعی بلع سلولی. به این ترتیب که مواد ضمن برقرار کردن ارتباط با رسپتور های سطح غشاء، آن را وادار به ایجاد پای کاذب کرده و مواد به صورت محصور در حفره ای وارد سلول می شوند. آندوسیتوز انواع مختلفی دارد.

پینوسیتوز: در این روش که به آشامیدن سلول نیز موسوم است ابتدا مایعات و مواد محلول و بسیار ریز به رسپتورهای غیر اختصاصی سطح سلول متصل می‌شوند. سپس غشاء در آن ناحیه فرو رفته شده و به تدریج با بیشتر شدن فرورفتگی و بهم چسبیدن لبه‌های آن قسمت فرو رفته، به صورت وزیکول در آمده و از غشاء سلول جدا شده و در سیتوپلاسم رها می‌گردد. این وزیکول ممکن است به لیزوزوم پیوسته و تحت تاثیر آنزیمهای آن قرار گیرد و یا به عنوان حامل عمل کرده و پس از طی بخش داخلی سلول و پیوستن به غشاء مقابل محتویات خود را از سلول عبور می‌دهند. عبور مواد از دیواره مویرگها نمونه‌ای از این روش می‌باشد.

آندوسیتوز با واسطه رسپتور: این روش که بویژه برای ورود موادی معین درون سلولهایی معین مورد استفاده قرار می‌گیرد، نیازمند اتصال ماده با رسپتور اختصاصی مربوطه‌اش در سطح سلول می‌باشد.  برخی از هورمونها و برخی ویروسها به این طریق وارد سلول می‌شوند.

فاگوسیتوز: فاگوسیتوز یار ریزه خواری در مقایسه با آندوسیتوز با واسطه رسپتور، روشی غیر اختصاصی است. سلولهای معینی مانند ماکروفاژها با استفاده از این روش، باکتریها و قارچهای وارد شده به بدن و یا حتی سلولهای آسیب دیده و فرسوده را فاگوسیتوز می‌کنند. در مقام مقایسه می توان گفت: آندوسیتوز مایعات را پینوسیتوز، و آندوسیتوز سلول ها و مواد جامد را فاگوسیتوز می نامند.

اگزوسیتوز   Exocytosis

برعکس آندرسیتوز در عمل اگزوسیتوز مواد از محیط داخل سلول به خارج از سلول انتقال می‌یابند. این مواد که شامل ذرات ترشحی ساخته شده در سلول و یا مواد باقیمانده حاصل از تجزیه لیزوزوم می‌باشند، به صورت وزیکول ترشحی یا دفعی دیده می‌شوند.  پس از چسبیدن وزیکول ترشحی یا دفعی به غشاء سلول، غشاء در محل چسبیدگی از بین می‌رود و به این طریق محتویات وزیکول به خارج از سلول تخلیه می‌گردد.

وظایف غشای سلولی

حفظ شکل مشخص سلول و جلوگیری از خروج محتویات آن. این عمل برای پرده‌ای که فقط 75 آنگستروم ضخامت دارد بسیار عجیب و ناباورانه است. اگر غشاء سلولی در محلی پاره شود، سیتوپلاسم از آن محل خارج می‌شود و سلول می‌میرد.

جلوگیری از خروج مواد لازم برای سلول و وارد کردن موادی که سلول لازم دارد. این غشاء مانند یک نگهبان جلوی عبور مواد ممنوع الخروج یا ممنوع الورود را می‌گیرد و تنها آنهایی را که لازم است، وارد سلول می‌کند.  موادی که وارد سلول می‌شوند دو گروه هستند: یک گروه بطور عادی وارد سلول می‌شوند، بعنی از آنها که مقدار آنها در خارج سلول بیشتر است، به داخل آن منتشر می‌شوند. گروه دیگر نحوه ورودشان بسیار جالب است. زیرا ممکن است مقدار آنها در داخل سلول چندین برابر بیرون باشد و ظاهراً باید از آن خارج شوند، ولی در جدار غشای سلولی موادی وجود دارد که آنها را به داخل می‌برد. این مواد شیمیایی، به موادی که باید به داخل سلول برده شود می‌چسبند و سپس همراه آنها از غشای سلولی عبور می‌کنند،ولی قبل از رسیدن به سیتوپلاسم، ماده مزبور را رها کرده و آن را با فشار وارد سیتوپلاسم می‌کنند و دوباره برای آورن ماده جدید به طرف خارج غشاء می‌روند.  مواد شیمیایی دیگری نیز وجود دارند که همین عمل را در مورد خارج کردن موادی که سلول لازم ندارند، انجام می‌دهند.

ویژگی های غشاءویژگی های غشاء سلولی. پلاسمالم. plaslalem

نرم و انعطاف پذیر است. غشاء همانند لایه ای است که در برابر فشار مقاومت نمیکند و به راحتی شکل پذیر می باشد. بویژه این شکل پذیری را میتوان در حرکاتی از سلول مثل ایجاد پای کاذب مشاهده کرد.

دومین ویژگی مهم غشاء سلول دارا بودن خاصیت نفوذ پذیری انتخابی است. هیجان انگیز است که غشاء میتواند در آن واحد مواد درشتی را از خود عبور دهد و در همان لحضه از عبور مواد بسیار کوچکتر جلوگیری به عمل آورد.

اتصالات سلولی

به منظور تشکیل بافت و اندام، برقراری تماس و تبادل اطلاعات بین سلول ها و انتقال سریعتر و راحت تر مواد لازم است که سلول های مجاور به شکلی با هم متصل و مرتبط باشند. برای مثال سلول های پوششی به محکمی به یکدیگر متصل شده اند به طوری که مثلاً پوست انسان کاملاً نفوذ ناپذیر شده است.

انواع گوناگونی  از اتصالات سلولی وجود دارند که می توان به موارد زیر اشاره داشت.

1- اتصال نفوذ ناپذیر: که مهمترین نوع اتصال هستند و به نام اتصال محکم هم نامیده می شوند. در این نوع اتصال پروتئین های عرضی وجود دارند که مثل میخ دو سلول را به هم متصل میکند.

2- اتصال چسبنده: از جمله دسموزوم ها گستردگی زیادی در بافت ها دارند، و در بافت هایی یافت میشوند که سلول های آن مانند یک واحد فیزیولوژیک نقش خود را به انجام می رسانند. این نوع اتصال را میتوان در بافت هایی مثل قلب هم مشاهده کرد که نمایانگر میزان استحام آن می باشد.

3- اتصال ارتباطی: که شامل دو نوع اتصال باز یا نکسوس و اتصال سیناپسی می باشد. این اتصال بیشتر در سلول های کبد، لوزالمعده و عضلات صاف دیده میشود.

cell membrane cell membrane
 

A cell membrane is any membrane found in a living cell. However, unless otherwise specified (see below), it normally refers to the plasma membrane that surrounds the cytoplasm of a cell and forms the cell boundary.

The cell membrane consists of a lipid bilayer with embedded proteins. Depending on the membrane's location and role in the body, lipids can make up anywhere from 20 to 80 percent of the membrane, with the remainder being proteins. Lipids generally give membranes their flexibility. Cholesterol is a type of lipid that, by contrast, helps stiffen the membrane of animal cells but is not found in plant cells.

The cell membrane regulates what enters and leaves the cell, maintains the correct intracellular pH level, and provides a means of separating charges so that the cell can, for example, generate the energy-carrying molecule adenosine triphosphate. Proteins transmit chemical messages into the cell, and they also monitor and maintain the cell's chemical climate. On the outside of cell membranes, attached to some of the proteins and lipids, are chains of sugar molecules that help each cell type do its job.

The cell membrane is both a physical and chemical barrier which defines the boundary between the individual and its environment. Its origin is intimately connected with the origin of life as we know it.


Other cell membranes

Other membranes found inside cells include the nuclear envelope, which surrounds the cell nucleus, the tonoplast, which encloses the vacuole of plant cells, and the membranes of the various cell organelles, such as the mitochondria, endoplasmic reticulum, lysosomes, and chloroplasts

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 اسفند1389ساعت 6:5 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

گل آفتاب گردان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 27 بهمن1389ساعت 1:44 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

فتوشاپ

مجموعه عظیم شاتر استاک در ۷۰ DVD

مجموعه ای که پیش رو دارید مجموعه ای عظیم از زیبا و شیک ترین تصاویر سایت شاتراستاک می باشد که شامل بیش از ۱۰۰۰۰۰ تصویر گرافیکی فوق العاده با کیفیت بالا و ۳۰۰ DPI می باشد. تمامی این تصاویر در دسته بندی جدا و عناوین مختلف برای آسودگی کار شما قرار گرفته اند.

توضیحات محصول :

  • مجموعه شاتر استاک جدید – محصول ۲۰۱۱ مجموعه کامل
  • شامل بیش از ۱۰۰۰۰۰ عکس و وکتور با کیفیت بالا
  • بسته بندی شکیل و اختصاصی
  • شامل ۷۰ دی وی دی
  • قیمت : ۸۹ هزار تومان
  • فروش بر روی هارد دیسک قیمت ۶۵ هزار تومان

مشاهده کامل تصاویر :

ادامه مطلب را بخوانید…


icon برچسب ها: ,

وکتور پس زمینه با طرح خیره کننده

وکتور پس زمینه

در این مجموعه ، پس زمینه ای بسیار زیبا و خیره کننده با فرمت وکتور (AI) برای شما کاربران عزیز تک تمپ آماده کردم از این فرمت شما به راحتی میتوانید در نرم افزار های ادوبی، فتوشاپ و ایلوستریتر استفاده کنید، برای دریافت آن در ادامه همراه ما باشید.

ادامه مطلب را بخوانید…


icon برچسب ها: , , , , , , , ,

ساخت تصاویر آنتیک با فتوشاپ

خوانندگان محترم امروز با آموزشی جالب و زیبا خدمتتان رسیده ایم، شما در این آموزش چگونگی تبدیل تصاویر خود را به تصاویر آنتیک با افکت قدیمی فرا می گیرید. پیشنهاد میکنم این آموزش را از دست ندهید.

ادامه مطلب را بخوانید…


icon برچسب ها: , , , ,

مجموعه ۷ تایی تصاویر روز ولنتاین

با توجه به نزدیک شدن به روز ولنتاین براتون یک مجموعه ۷ تایی از تصاویر پس زمینه مربوط به این روز با سایز ۲۵۰۰ در ۱۵۰۰ پیکسل آماده کرده ام که نمونه هایی از آن را می توانید در تصویر پست ببینید. امیدوارم به کارِتون بیاد!

ادامه مطلب را بخوانید…


آموزش ساخت متون به خون آغشته در فتوشاپ

با سلام خدمت فتوشاپیست های گرامی، امروز با آموزشی بسیار جالب، زیبا و کاربردی خئمتتان رسیدم. در این آموزش یاد می گیرید چطور نوشته های آغشته به خون یا خون آلود را بوجود بیاورید. آموزش مملو از نکات جالب و ریز است. پیشنهاد می کنم حتما نگاهی به آن بیندازید. به درخواست کاربران فایل پی دی اف این آموزش را ضمیمه کردم.

ادامه مطلب را بخوانید…

 

آموزش ساخت یک پوستر گرانج

در این آموزش شما فرا می گیرید چگونه با چند تلفیق رنگ، افکت و ساخت پس زمینه متناسب با رنگبندی صحیح اثری زیبا را خلق نمایید، اینگونه طرح ها و تمرین و تمرکز بر آنها مهارت طراحان را در طراحی پوستر ها به طرز چشمگیری افزایش می دهد. پیشنهاد می کنم این آموزش زیبا و حرفه ای را از دست ندهید.

ادامه مطلب را بخوانید…


icon برچسب ها: , , , , , , , , ,
 

مجموعه آیکون های فروشگاهی

همانطور که در تصویر مشاهده می کنید این مجموعه شامل آیکون های بی نظیر برای طراحی یک فروشگاه اینترنتی می باشد. این مجموعه به صورت کاملا لایه باز بوده و شما به راحتی می توانید تمام رنگ ها و نوشته ها را تغییر دهید و در صورت لزوم از نوشته های فارسی استفاده کنید. برای دریافت در ادامه همراه ما باشید.

ادامه مطلب را بخوانید…


icon برچسب ها: , , , , , , ,
 

آموزش ساخت یک کلبه چوبی با فتوشاپ

گاهی وقتا عظمت فتوشاپ برایم قابل هضم نیست. با کمال تعجب می بینیم که با تعدادی تکسچر، مقداری نور پردازی و چند ریزه کاری دیگر می توان آثار بسیار زیبایی همچون خانه چوبی فوق بوجود آورد. این آموزش در عین کاربردی بودن نکات بسیار جالبی را به شما یاد می دهد. پیشنهاد می کنم تا پایان این آموزش همراه ما باشید. ادامه مطلب را بخوانید…


icon برچسب ها: , , ,

مجموعه ۴۰ تایی تصاویر نوزادان با کیفیت بالا

HQ Baby Images | ۱۱ MB | 40 Jpg |1920 x 1200 Pixel

ادامه مطلب را بخوانید…


آموزش اسرار فتوشاپ به زبان فارسی Photoshop Top Secret

  • دسته بندی: محصولات

پجموعه پیش رو یکی از کامل ترین و برترین مجموعه های آموزشی در زمینه فتوشاپ می باشد که  ویژگی های خاص این مجموعه آن را از سایر مجموعه های مشابه متمایز نموده، از جمله این ویژگی ها قرار گیری هفت دوره آموزشی Adobe Photoshop CS4 ارائه شده توسط برترین اساتید جهان، به همراه مجموعه ای از نکات و ترفند های کار با فتوشاپ در قالب 101 پروژه آموزشی توسط آقای Mark Monciardini مدرس مجموعه Photoshop Top Secret، همچنین مجموعه ی بی نظیر و نفیس Photoshop Top Secret با زبان و محیط 100% فارسی (با کمترین دستکاری)، در قالب 6 دی وی دی است، که در بسته بندی اختصاصی تقدیم شما می گردد.

چگونه در فتوشاپ کمربند مشکی بگیریم؟!
مجموعه ی نفیس Photoshop Top Secret همان گونه که از نامش می توان حدس زد مجموعه ای کم نظیر، حرفه ای و محرمانه است که دریچه ای از اسرار و ترفند های ناشناخته فتوشاپ را پیش روی کاربران قرار می دهد. اکثر کاربران نرم افزار فتوشاپ همیشه دنبال آموزش ها و در واقع یادگیری نکات جدید و ترفندهایی از این نرم افزار در جهت ارتقاء سطح کار و توانائی های خود بوده اند که این امر باعث بوجود آمدن هزاران سایت آموزشی در این زمینه، کتب مختلف آموزش ترفند ها، نکته ها و نیز دوره های آموزشی با هزینه های بالا تحت عناوینی مانند جلوه های ویژه فتوشاپ و ... شده است. این مجموعه گرانبها که شامل بیش از 18 گیگابایت فیلم آموزش است در بردارنده ی آموزش های فوق العاده کاربردی و حرفه ای در زمینه های مختلفی، مانند آموزش ترکیب تصاویر، ساخت پوستر های سینمایی و تبلیغاتی، آموزش های حرفه ای روتوش تصاویر، ایجاد جلوهای ویژه، ساخت افکت های هیجان انگیز و رویایی، کار با متون، گرافیک وب و Digital Painting و موارد دیگری است. که در ادامه تصاویر آنها، به همراه توضیحات اجمالی از هر آموزش قرار داده شده است.

"کمربند مشکی" در نرم افزار Adobe Photoshop را از آن خود کنید !

iconقیمت : 10000 تومان
icon تعداد: DVD 5

پروژه های آموزشی این مجموعه ی نفیس عبارتند از: :: پروژه های DVD 1


alt
Movie Poster Design I
: در این پروژه شما با هنر مونتاژ تصاویر افراد که یکی از بارزترین کارها در ساخت پوستر فیلم های سینمایی می باشد آشنا می شوید. Movie Poster Design II : دراین آموزش شما مشاهده می کنید که چگونه با تصاویری بسیار ساده و فقط با اعمال افکت ها و ترکیب تصاویر با یکدیگر پوستر فیلم بسیار حرفه ایی طراحی می شود.

.
altMovie Poster Credits : دراین پروژه شما با نحوه درست نمودن یک بلوک اعتباری یا همان Credit Block واقعی جهت پوستر فیلم های خود آشنا می شوید. Dark Faces : در این پروژه شما با خلق تصویر ترسناک آشنا می شوید که کاربرد این افکت در شکل های دیگر در مجلات و تصاویر تبلیغاتی زیاد می باشد. .
+ نوشته شده در  جمعه 8 بهمن1389ساعت 9:47 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

میتوکندری


نام میتوکندری ترکیبی است از دو کلمه یونانی Mito به معنای رشته و Chandrion به معنی دانه. چون این اندامک اغلب رشته‌ای یا به صورت دانه‌های کوچک در سیتوپلاسم همه سلولهای یوکاریوتی وجود دارد.

نگاه کلی

میتوکندریها در تمام سلولها دارای تنفس هوازی به جز در باکتریها که آنزیمهای تنفسی آنها در غشای سیتوپلاسمی جایگزین شده‌اند وجود دارند. این اندامکها ، نوعی دستگاه انتقال انرژی هستند که موجب می‌شوند انرژی شیمیایی موجود در مواد غذایی با عمل فسفوریلاسیون اکسیداتیو ، به صورت پیوندهای پرانرژی فسفات (ATP) ذخیره شود.

تاریخچه

اولین بررسیهای انجام شده بر روی میتوکندریها ، در سال 1894 بوسیله آلتمن صورت گرفت که آنها را بیوپلاست یا جایگاههای زنده نامید. و نظر داد که بین واکنشهای اکسایش و کاهش سلول و میتوکندری وابستگی وجود دارد. در سال (1897) بتدا با بررسیهای بیشتر آنها را میتوکندری نامید و در 1900 ، میکائیلیس به کمک معرف رنگی سبز ژانوس میتوکندری را در سلولهای زنده مشاهده کرد. واربورگ در سال 1913 آنزیمهای تنفسی را در این اندامک نشان داد. سرانجام برای اولین بار ، در سال 1934 ، بنسلی و هر ، توانستند آنها را از سلولهای کبدی جدا کرده و بعد آن بررسیهای بیشتر و عملی‌تر روی آن صورت گرفت.



تصویر

شکل و اندازه میتوکندری و تغییرات آنها

شکل

شکل میتوکندریها متغیر اما اغلب رشته‌ای یا دانه‌ای می‌باشند. میتوکندریها در برخی مراحل عمل خود می‌توانند به شکلهای دیگری درآیند. مثلا ، یک میتوکندری طویل ممکن است در یک انتهای خود متورم شده و یه صورتی شبیه گرز درآید. (مثلا در سلولهای کبدی چند ساعت بعد ورود غذا) یا ممکن است میان تهی شده و شکلی شبیه راکت تنیس به خود بگیرد. گاهی میتوکندریها حفره مانند شده و دارای بخش مرکزی روشنی می‌شود. اما بعد از مدتی ، تمام این تغییرات به حالت اول برمی‌گردد.

اندازه

ابعاد میتوکندریها نیز متغیر است و در بیشتر سلولها ضخامت آنها 50µm و طول تا 7µm می‌رسد. اما متناسب با شرایط محیطی و نیز مرحله عمل سلول ، فرق خواهد کرد. در سلولهایی که هم نوع هستند یا دارای عمل مشترک می‌باشند دارای اندازه ثابت می‌باشند.

ساختمان میتوکندری

غشای خارجی

حدود 75 - 60 آنگستروم ضخامت دارد و از نوع غشاهای زیستی با ساختمان سه لایه‌ای می‌باشد. این غشا صاف و فاقد چین خوردگی است و هیچ ریبوزومی به آن نچسبیده، گاهی توسط شبکه آندوپلاسمی احاطه می‌شود اما هیچگاه پیوستگی بین این دو دیده نشده است.

اطاق خارجی

زیر غشای خارجی ، فضایی در حدود 200- 100 آنگستروم وجود دارد که به آن اطاق خارجی گفته می‌شود. که شامل دو بخش است: فضای بین دو غشا و فضای درون تاجها یا کریستاها یا کرتها. اما در برخی جاها غشای داخلی و خارجی بهم چسبیده و اندازه این فضا تقریبا صفر می‌شود. در این مناطق در مجاورت دو غشا ، تراکمی از ریبوزومهای سیتوپلاسمی دیده می‌شود. به خاطر همین در نظر گرفته شده که این مناطق ، محل عبور پروتئینهای مورد نیاز از سیتوزول به میتوکندری می‌باشند. در این اطاق ، ترکیباتی مثل آب ، نمکهای کانی و یونها ، پروتئینها ، قندها ، و چربیها SO2 ، O2 ، ATP و ADP وجود دارند. مقدار آب ، بر اندازه کریستاها و در نتیجه بر ساخت ATP تاثیر گذار است.

غشای داخلی

ضخامتش مثل غشای خارجی است اما ترکیب شیمیای آن فرق می‌کند. دارای چین‌خوردگیهای فراوانی است که به چینها ، تاج یا کریستا گفته می‌شود. این چینها برخلاف سلولهای گیاهی ، در سلولهای جانوری منظم قرار گرفته‌اند.

اطاق داخلی

فضای درونی میتوکندری که بوسیله غشای داخلی دربرگرفته شده، اطاق داخلی گویند. که از ماده زمینه‌ای با بستره دربر گرفته شده است که ترکیب و ویژگیهای کلی آن ، شبیه سیتوزول می‌باشد و دارای آنزیمهای خاص و ریبوزوم خاص خود (70S شبیه سلولهای پروکاریوتی) می‌باشد. تعداد DNA ، بر حسب نوع و سن سلول فرق می‌کند و مثل پروکاریوتها ، دارای سیتوزین و گوانین زیادی است در نتیجه در مقابل گرما مقاوم می‌باشد.



تصویر

ژنوم میتوکندری

بررسیها نشان می‌دهد که DNA سازی در میتوکندری صورت می‌گیرد. طبق این بررسی به وجود DNA در میتوکندری پی می‌بریم. علاوه بر همانند سازی RNA و DNA سازی ، پروتئین سازی هم در میتوکندری صورت می‌گیرد. این فراینده توسط آنزیمها و ملکولهای خاص خود اندامک صورت می‌گیرد. DNA میتوکندری اغلب موجودات حلقوی است. جایگاه DNA در ماده زمینه میتوکندری و بعضی مواقع چسبیده به غشای داخلی میتوکندری است. ژنوم میتوکندری سلولهای اغلب جانوران از 20 - 15 هزار جفت نوکلئوتید تشکیل یافته است و ژنوم میتوکندری در پستانداران حدود 105 برابر کوچکتر از ژنوم هسته‌ای است.

محصولاتی که توسط DNA میتوکندری رمز می‌شوند شامل RNAهای ریبوزومی میتوکندری tRNA ها و برخی از پروتئینهای مسیر تنفس می‌باشد. بعضی از پروتئینهای میتوکندری نیز در هسته رمز می‌شوند و پس از ساخته شدن در سیتوزول وارد اندامک می‌شوند. مثال مفروض از صفتی که توسط ژنوم میتوکندری تعیین می‌شود، جهت پیچش صدف در حلزون است که از وراثت سیتوپلاسمی تبعیت می‌کند. در حقیقت این صفات توسط ژنوم میتوکندری که همراه میتوکندری‌های موجود در سیتوپلاسم وارد سلول تخم می‌شوند، انتقال می‌یابد و توارث به صورت تک والدی در اکثر آنها می‌باشد.

نقش زیستی میتوکندری

تنفس هوازی سلولها

تمام مواد انرژی‌زا ، ضمن تغییرات متابولیکی درون سیتوپلاسمی با واسطه ناقلین اختصاصی به بستره میتوکندری می‌رسد. گلوکز بعد از تبدیل به استیل کو آنزیم A طی گلیکولیز به میتوکندری وارد می‌شود تا در چرخه کربس استفاده شود و اسیدهای چرب بوسیله کارنی تین به داخل میتوکندری حمل شده که اینها هم سرانجام به استیل کو آنزیم A تبدیل می‌شوند. اسیدهای آمینه بعد از ورود به بستره به استیل کو آنزیم A تبدیل می‌شوند.

با انجام هر چرخه کربس که با استفاده از یک استیل کوآنزیم A در بستره میتوکندری آغاز می‌شود، علاوه بر CO2 و H2O سه مولکول نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید و یک مولکول FADH2 و یک مولکول GTP تولید می‌شود. این ناقلین انرژی در زنجیره انتقال الکترون استفاده شده و موجب تولید ATP می‌شوند.

سنتز اسیدهای چرب

یکی از راههای تولید اسید چرب ، سیستم میتوکندریایی می‌باشد که عکس اکسیداسیون یا تجزیه آنها می‌باشد.

دخالت میتوکندری در گوارش چربیها

در هنگام گرسنگی ، میتوکندریها به طرف ذرات چربی حرکت کرده و روی ذرات چرب خم شده و آنزیمهای میتوکندریایی شروع به هضم چربی و آزادسازی انرژی می‌کنند.

ذخیره و تجمع مواد در میتوکندریها

میتوکندریها می‌توانند در اطاق داخلی خود مواد مختلف را انباشته کنند که این مواد عبارتند از: ترکیبات آهن‌دار ، چربیها ، پروتئینها ، کاتیونها و آب. در اثر ذخیره این مواد ، میتوکندریها اغلب به حالت یک غشایی و شبیه باکتریهای کوچک دیده می‌شوند و به تدریج ، کریستاها محو می‌شوند اما بعد از حذف این مواد ، دوباره همه به حالت اول برمی‌گردد.

محل میتوکندریها در سلول

اغلب در اطراف هسته دیده می‌شوند اما در شرایط مرضی در حواشی سیتوپلاسم ظاهر می‌شوند. این پراکنش ، تحت تاثیر مقدار گلیکوژن و اسید چرب می‌تواند قرار بگیرد. در طول میتوز میتوکندریها در مجاورت دوک جمع می‌شوند و وقتی تقسیم پایان می‌یابد، در دو سلول دختر ، پراکنش تقریبا یکسانی پیدا می‌کند. پراکنش میتوکندریها را می‌توان بر حسب عمل آنها از نظر تامین انرژی ، مطرح کرد که میتوکندریها در داخل سلولها جابجا شده و خود را به جایی که نیاز به ATP بیشتر است می‌رسانند.



تصویر

تعداد میتوکندریها در سلول

تشخیص ارزش میتوکندریایی یک سلول دشوار است. اما اغلب بر حسب نوع سلول مرحله عمل سلول متفاوت می‌باشد. در یک سلول معمولی کبد بیشترین تعداد و در حدود 1000 تا 1600 عدد وجود دارد که در اثر تحلیل رفتن سلول و نیز سرطانی شدن آن کاهش می‌یابد. و در مقابل ، تعداد میتوکندری در بافت لنفی ، خیلی کمتر است. در سلولهای گیاهی ، کمتر از جانوری می‌باشد چون بسیاری از اعمال میتوکندریها ، بوسیله کلروپلاست انجام می‌شود.

منشا میتوکندری

دو نظریه بیان شده است: یکی اینکه میتوکندریها ممکن است از قالبهای ساده‌تری ساخته شوند (تشکیل Denovo) و دیگر اینکه میتوکندریهای جدید از تقسیم میتوکندریهای قبلی بوجود می‌آیند. به این صورت که تعداد آنها ، در طول میتوز و نیز در اینترفاز افزایش یافته و بعد بین دو سلول دختر ، پراکنش می یابند.

خاستگاه پروکاریوتی میتوکندری

فرضیه‌ای در این صدد مطرح شده است که: در گذشته بسیار دو ر، جو زمین فاقد اکسیژن بوده و جاندارانی که در آن زمان می‌زیسته‌اند بیهوازی بودند. با گذشت زمان و ضمن واکنشهای شیمیایی ، جو زمین دارای اکسیژن شده و به تدریج جانداران آن زمان و بویژه پروکاریوتها به علت ساختمان ساده خود ، هوازی شده‌اند. بعدها این پروکاریوتها هوازی شده ، توسط سلولهای یوکاریوتی بلعیده شدند و از این همزیستی سلولهای یوکاریوتی هوازی ایجاد شدند. پس اجداد میتوکندری براساس این فرضیه ، باکتریها می‌باشند.
+ نوشته شده در  سه شنبه 5 بهمن1389ساعت 11:1 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

عکس های مطالب

گلبول سفید

سلول

گلبول قرمز

میتوکندری

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 5 بهمن1389ساعت 10:58 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

مندل برات

گزارش تصویری/ اعجاز تصویری ریاضیات
تنی چند از خوره‌های ریاضی بالاخره موفق شدند با تکرار یک معادله غیرخطی، معادلی سه‌بعدی برای فراکتال‌های افسون‌کننده مندل‌برات بسازند. منظره این فراکتال‌های سه‌بعدی در بزرگنمایی زیاد، شگفت‌انگیز است.

مندل برات 3بعدیاین مدل سه‌بعدی مندل‌بالب نامیده می‌شود. آن‌ها با استفاده از یک الگوریتم تکرار شونده بر روی یک کره، این مدل سه‌بعدی را پدید آورده‌اند. محاسبات یکسان بارها و بارها در سه‌ بعد روی نقاط کره تکرار می‌شود. در باطن، ‌این روش تکرار پیچیده نامحدود مجموعه دوبعدی مندل‌بروت است. اگر تا به حال محو محافظ نمایشگرهای مندل‌بروت شده‌اید،‌ این تصاویر ارزش دیدن دارند. هر تصویر،‌ نمای نزدیک یکی از این مندل‌بالب‌هاست.

 

مندل برات 3بعدیدانیل وایت،‌ که خود در زمینه ساخت تصاویر فرکتال آماتور است، کار مندل‌بالب را هماهنگ کرده و قبول دارد که نتیجه دقیقا سه‌بعدی شده مندل‌بروت نیست. البته زیبا و مسحورکننده‌اند،‌ اما چنان که خودش می‌گوید،‌ فقط برخی از فرمول‌ها به جزییات و پیچیدگی که می‌خواستند رسیده‌اند. معادله اصلی آن‌، تا زمانی که آن را دوبرابر قوی‌تر نکردند،‌ جواب نداد. برای مثال، این تصویر به گفته وایت،‌ جزییاتی که باید را ندارد. او در سایت خودش در این باره می‌نویسد: «این یعنی هنوز هم به راز بزرگ نرسید‌ایم و این راز هنوز هم منتظر کسانی است که به آن علاقه دارند و برایش ارزش قائلند».

 

مندل برات 3بعدیاگر معادله اصلی را 8 برابر قوی‌تر کنید، تصاویری با بیشترین زیبایی و جزییات می‌دهد. وایت و همکارانش مطمئن نیستند چرا، ‌اما با وجود تصاویری مانند این، ‌بحث کردنش کار ساده‌ای نیست.

 

مندل برات 3بعدیوایت و همکارانش زمان زیادی را برای بزرگ‌نمایی آن‌چه خلق کرده بودند، ‌گذاشتند تا به ساختارهای جالب برسند. در این‌جا برشی از آن‌چه

 

مندل برات 3بعدیدانیل وایت،‌ که خود در زمینه ساخت تصاویر فرکتال آماتور است، کار مندل‌بالب را هماهنگ کرده و قبول دارد که نتیجه دقیقا سه‌بعدی شده مندل‌بروت نیست. البته زیبا و مسحورکننده‌اند،‌ اما چنان که خودش می‌گوید،‌ فقط برخی از فرمول‌ها به جزییات و پیچیدگی که می‌خواستند رسیده‌اند. معادله اصلی آن‌، تا زمانی که آن را دوبرابر قوی‌تر نکردند،‌ جواب نداد. برای مثال، این تصویر به گفته وایت،‌ جزییاتی که باید را ندارد. او در سایت خودش در این باره می‌نویسد: «این یعنی هنوز هم به راز بزرگ نرسید‌ایم و این راز هنوز هم منتظر کسانی است که به آن علاقه دارند و برایش ارزش قائلند».

 

مندل برات 3بعدیدر حال حاضر، در میان همه بحث‌ها، ‌وایت و همکارانش به ساخت تصاویری مشغولند که واقعی نیستند و از نرم‌افزاری به دست می‌آیند که هنوز طرز کارش روشن نیست. از نظر جامعه‌شناسی،‌ عجیب است،‌ از دید ریاضیات مشکوک است،‌ اما برای خوره‌ها، خب آن‌ها از این کارها می‌کنند!

+ نوشته شده در  سه شنبه 5 بهمن1389ساعت 8:14 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

گلبول قرمز چيست

 

گلبول‌های قرمز (Erthrocytes)

به سلولهای قرمز خون مشهورند. و بیشترین سلولهای خونی را تشکیل می‌دهند. سلولهایی بدون هسته و مقعر‌الطرفین هستند. در شرایط طبیعی قطر آنها بطور متوسط 7.5 میکرون می‌باشد. اگر اندازه سلول کوچکتر از 6 میکرون باشد میکروسیت و اگر بزرگتر از 9 میکرون باشد، ماکروسیت نامیده می‌شوند. حضور گویچه‌های قرمز با اندازه‌های مختلف در خون را آنیزوسیتوزیس Anisicytosis و حضور گویچه‌های قرمز با اشکال متفاوت در خون را پوی کیلو سیتوزیس Poikilocytosis می‌نامند. که در حالات مرضی دیده می‌شوند.

تعداد گویچه‌های قرمز در حالت طبیعی در خون زنان 3.6 تا 5.5 میلیون در هر میکرولیتر و در خون مردان 4.1 تا 6 میلیون در هر میکرولیتر می‌باشد. نسبت حجم سلولهای خون به کل خون برحسب درصد را هماتوکریت می‌نامیم. هماتوکریت در زنان سالم و بالغ 45 - 35 درصد و در مردان سالم و بالغ 50 - 40 درصد می‌باشد.

ساختمان و کار گلبولهای قرمز

گلبولهای قرمز سلولهایی مقعرالطرفین و قابل انعطاف هستند که ضمن عبور از مویرگها بهم چسبیده و به صورت میله‌ای استوانه‌ای درمی‌آیند که رولکس (Rouleaux) نامیده می‌شود. شکل ویژه و انعطاف پذیری زیاد گویچه‌های قرمز را به پروتئینهای محیطی ویژه‌ای نسبت می‌دهند که به سطح داخلی غشای اریترویسیتها چسبیده‌اند. برخی از بیماریهای ارثی خون مانند کروی یا بیضی شکل بودن گویچه‌های قرمز از نقص پروتئینهای فوق ناشی می‌گردد.

غشای این سلولها همچنین حاوی رسپتورهای مربوط به گروههای خونی می‌باشد. گویچه‌های قرمز خون حاوی مولکول پیچیده‌ای به نام هموگلوبین می‌باشد. که از یک قسمت پروتئینی به نام گلوبین و یک رنگ دانه آهن‌دار به نام «هم» تشکیل شده است. گلوبین مرکب از 4 زنجیره پلی‌پپتیدی است که به هر زنجیره یک پورفیرین آهن‌دار متصل شده است. هموگلوبین به علت داشتن آهن که در حالت احیا شده می‌باشد. می‌تواند با اکسیژن و دی‌اکسید کربن ترکیب شده و به ترتیب آهن ، هموگلوبین و کربامینو هموگلوبین تشکیل دهد.

 هموگلوبین

با توجه به بالا بودن فشار اکسیژن در ریه ها ، اکسی هموگلوبین در ریه‌ها تشکیل شده و پس از رسیدن به بافتها ، اکسیژن جدا شده و دی‌اکسید کربن به آن متصل می‌گردد. بدین ترتیب امکان حمل اکسیژن از ریه به بافتها و دی‌اکسید کربن از بافتها به ریه امکان‌پذیر می‌گردد.عمر گلبولهای قرمز 120 روز می‌باشد. و پس از پایان این مدت بوسیله ماکروفاژهای طحال ، کبد و مغز استخوان فاگوسیته می‌شوند. کاهش تعداد گویچه‌های قرمز در خون را کم خونی Anemia و افزایش گویچه‌های قرمز در خون را پلی سیتمی Polycytemia می‌نامند. 

تولید گلبولهای قرمز

عمر متوسط گلبولهای قرمز خون 120 روز است برای این که میزان گلبولهای قرمز در خون ثابت بماند باید در هر ثانیه حدود یک میلیون گلبول قرمز در مغز استخوان ساخته شود. گلبولهای قرمز در دوره جنینی در کبد و طحال و گره‌های لنفاوی ساخته می‌شوند. اما در ماههای آخر دوره جنینی و پس از تولد تنها در مغز استخوان بوجود می‌آیند. در سالهای اول پس از تولد همه استخوانها گلبول قرمز می‌سازند ولی از حدود پنج سالگی به بعد تولید گلبول قرمز در استخوانهای دراز کاهش می‌یابد و سپس متوقف می‌شود و از آن به بعد بیشتر گلبولهای قرمز در مغز استخوانهای ستون مهره‌ها ، سر ، سینه و لگن تولید می‌شوند.

در مغز استخوان بافت زاینده‌ای وجود دارد که با چند تقسیم سلولی گلبولهای قرمز را می‌سازد سلولهای زاینده در ضمن این تغییرات هسته خود را از دست می‌دهند و مقدار زیادی هموگلوبین در سیتوپلاسم خود می‌سازند. فعالیت ماهیچه‌ای ، صعود به ارتفاعات و گرم شدن هوا ، تولید گلبولهای قرمز را افزایش می‌دهند. سلولهای مولد گلبولهای قرمز در مغز استخوان نسبت به عواملی مانند اشعه‌های زیان آور مانند اشعه ایکس بسیار حساسند. و نخستین بخش بدن در مقابل اشعه ایکس که از کار می‌افتد همین بافت مغز استخوان است. کمبود ویتامین B12 ، آهن ، نیز باعث کاهش تولید گلبولهای قرمز می‌شود.


+ نوشته شده در  سه شنبه 5 بهمن1389ساعت 7:35 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

سلول

سلول

سلول

سلول قادر است همه اعمال یک موجود زنده را بطور کامل انجام دهد، بنابراین به عنوان واحد حیات محسوب می‌گردد. ولی از آنجا که همه بافتها و ارگانهای بدن از اجتماع سلولها تشکیل شده ، بطور مرسوم سلول را واحد ساختمان بدن نامیده‌اند. ماده حیاتی تشکیل دهنده سلول را پروتوپلاسم (Protoplasm) می‌نامند که عمده قسمت آن غیر از هسته سلول ، سیتوپلاسم ، محتویات هسته (Karyoplasm) می‌باشد. پروتوپلاسم بوسیله غشایی از محیط اطراف جدا شده است که آن را غشای سلولی یا cell membrane می‌نامند. پروتوپلاسم از آب ، الکترولیتها ، املاح و ماکرومولکولهای آلی مانند پروتئینها ، پلی ساکاریدها ، لیپیدها و اسیدهای نوکلئیک تشکیل شده است که محیط و بستر مناسبی را برای فعالیتهای سلول فراهم می‌کند.

ارگانلها organelles ، ساختمانهای تخصص یافته‌ای هستند که اعمال مختلفی را هدایت می‌کنند و در داخل سیتوپلاسم پراکنده‌اند. در گذشته ، سیتوپلاسم منهای ارگانلها را محلولی بی‌شکل محسوب می‌نمودند و آنرا سیتوزول (مایع سلولی Sytosole) می‌نامیدند. استفاده از تکنیکهای پیشرفته بیانگر آن است که سیتوپلاسم سلول حاوی شبکه بسیار ظریف و پیچیده‌ای از الیاف باریک microtrabecular می‌باشد که همراه اجزای محلول آن در مجموع ماتریکس سلولی (cytomatrix) نامیده می‌شود. ساختمان و عملکرد ارگانلهای سلولی عبارتند از:

غشای سلولی
غشای سلولی ساختمانی است به ضخامت 7 تا 10 نانومتر که محدوده سلول را معین کرده و به عنوان سدی انتخابی ، مبادله مواد بین سلول و محیط اطرافش را کنترل می‌کند. بنابراین اولین نشانه آسیب سلولی ، متورم شدن سلول می‌باشد که در اثر از بین رفتن قدرت انتخابی غشا و هجوم مواد به داخل سلول بوجود می‌آید. غشای ساختمانی است لیپوپروتئینی یعنی بطور عمده از لیپیدها و پروتئینها تشکیل شده ، با وجود این ، مقدار کمی کربوهیدراتها نیز در ساختمان آن شرکت دارد.

ریبوزوم‌ها (Ribosomes)
ریبوزومها ذرات بسیار کوچک و متراکمی با ابعاد 15 تا 25 نانومترند که عمدتا از 7RNA و مقداری پروتئین ساخته شده‌اند. از نظر ساختمانی از دو زیرواحد کوچک و بزرگ تشکیل شده‌اند که هر دو زیرواحد در هستک ساخته شده‌اند و جهت شرکت در پروتئین‌سازی به سیتوپلاسم منتقل شده‌اند.

هسته سلول
هسته ساختمانی است گرد یا بیضوی به ابعاد 5 تا 10 میکرون که همه سلولهای بدن بجز گویچه‌های قرمز حاوی هسته می‌باشند. اغلب سلولها دارای یک هسته ، برخی دارای دو هسته (سلولهای کبدی) و معدودی دارای هسته‌های متعدد می‌باشند (سلولهای عضله مخطط). شکل و موقعیت هسته در هر سلول بستگی به شکل سلول دارد. هسته همه فعالیتهای حیاتی سلول از قبیل سنتز پروتئین ، تقسیم ، تمایز و رشد سلولی را کنترل می‌کند. هسته از نظر ساختمانی از سه قسمت غشای هسته ، کروماتین و هستک تشکیل شده است.

شبکه آندوپلاسمی
شبکه آندوپلاسمی با میکروسکوپ الکترونی به صورت وزیکولهای پهن یا لوله‌های پهن و دراز منشعب و مرتبط با هم شاهده می‌گردند. این لوله‌ها و وزیکولها شبکه بهم پیوسته و وسیعی را در داخل سیتوپلاسم بوجود می‌آورند که به دو صورت صاف (SER) و دانه‌دار (RER) دیده می‌شود. شبکه آندوپلاسمی صاف فاقد ریبوزوم در سطح خود می‌باشد و با داشتن آنزیمهای خاص وظایفی از جمله متابولیسم لیپیدها ، خنثی‌سازی سموم و ذخیره کلسیم را بر عهده دارد. شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار ، دارای ریبوزوم در سطح خود می‌باشد. بنابراین در پروتئین سازی دخالت دارد.

دستگاه گلژی
دستگاه گلژی ، از کیسه‌ها و واکوئلهای پهن محدبی تشکیل شده که بطور موازی روی هم چیده شده‌اند. منحنی بودن کیسه‌های تشکیل دهنده دستگاه گلژی باعث می‌شود که این ارگانل از نظر شکل ظاهری دارای یک سطح محدب (cis) و یک سطح مقعر (Trans) باشد. گلژی معمولا در بالای هسته قرار دارد، ولی جایگاه آن در سلولهای مختلف ممکن است متفاوت باشد. وظیفه گلژی شرکت در پروتئین سازی با همکاری شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار می‌باشد. پروتئینهای ساخته شده در شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار ، توسط وزیکولهای حامل به دستگاه گلژی منتقل می‌گردند. چون وزیکولهای حامل به سطح محدب گلژی اتصال می‌یابند، سطح محدب گلژی را سطح سازنده نیز می‌نامند. در پروتئینهای منتقل شده به دستگاه گلژی ، تغییرات زیر به عمل می‌آید:

بریده شدن قطعات اضافی از مولکولهای اولیه
افزوده شدن مواد قندی
افزوده شدن سولفات
افزوده شدن فسفات
تغلیظ و بسته‌بندی
این تغییرات ضمن عبور از کیسه‌های متعدد گلژی انجام می‌گیرد و عقیده بر این است که کیسه‌های گلژی از نظر محتویات آنزیمی متفاوت‌اند. پروتئینها پس از بدست آوردن فرم نهایی خود به صورت گرانولهای محصور شده در غشا از سطح مقعر گلژی خارج می‌شوند. به همین دلیل سطح مقعر گلژی را سطح ترشحی نیز می‌نامند.

لیزوزومها
لیزوزومها با میکروسکوپ الکترونی به صورت گرانولهای متراکمی مشاهده می‌شوند که 0.5 تا 0.05 میکرون قطر دارند و بوسیله غشا محصور شده‌اند. لیزوزومها حاوی تقریبا 50 نوع آنزیم می‌باشند که همه آنها در PH اسیدی فعالند. بنابراین لیزوزوم دستگاه گوارش سلول محسوب می‌شود و قادر به هضم مواد خارجی وارده به سلول و ارگانلهای فرسوده شده می‌باشند.

میتوکندری
میتوکندری ارگانلی است گرد یا میله‌ای که ابعاد آن 0.5 تا 1 میکرون می‌باشد. به عنوان مرکز مولد انرژی سلول می‌باشد که قادرند انرژی شیمیایی نهفته در مواد آلی مختلف را به انرژی قابل استفاده سلول یعنی آدنوزین تری فسفات (ATP) تبدیل نمایند. بنابراین هرچه مصرف انرژی سلول بیشتر باشد، اندازه میتوکندری‌ها بزرگتر و تعداد آنها بیشتر خواهد بود و برعکس. حتی در درون سلول میتوکندریها در بخشی از سلول قرار می‌گیرند که نیاز به انرژی جهت انجام فعالیت بیشتر باشد.

میتوکندری بوسیله دو غشای بیرون و درونی محصور شده که غشای بیرونی صاف ولی غشای درونی دارای چینهای تیغه مانندی است که "کریستا" (crista) نامیده می‌شود و فضای بین دو غشا را "فضای بین غشایی" و فضای محدود شده بوسیله غشای درونی را "ماتریکس میتوکندری" می‌نامند که محتوی پروتئین ، DNA ، گرانولهای ریز و متراکمی مملو از کلسیم ، منزیم ، فسفات و ساختمانهای ریبوزوم مانند می‌باشد.

پراکسی‌زوم
پراکسی‌زومها در گذشته میکروبادی Microbody نیز خوانده می‌شدند. ارگانلهایی هستند شبیه لیزوزومها که حاوی آنزیمهای هیدروکسی اسید اکسیداز ، O - آمینو اکسیداز و کاتالاز می‌باشند که دو آنزیم اولی در تولید پراکسید هیدروژن H202 دخیلند و آنزیم کاتالاز سبب تجزیه آن به آب و اکسیژن می‌شود.

با توجه به فراوانی آنزیم کاتالاز در پراکسی‌زومها ، عقیده بر این است که سلولها را از اثرات سمی H2O2 حفظ می‌کنند که در سلولهای کبدی و کلیوی به تعداد فراوان یافت می‌شوند. منشا این ارگانل به عقیده بعضی ، شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار و به عقیده برخی دیگر شبکه آندوپلاسمی صاف می‌باشد.

سانتریولها
سانتریولها به صورت دو ساختمان میله‌ای کوتاه و عمود بر هم در مجاورت هسته سلول قرار دارند و با سیتوپلاسم اطراف خود "سانتروزوم" نامیده می‌شود که قبل از تقسیم سلول همانندسازی می‌کنند و به قطبین سلول مهاجرت کرده و در دو سر دوکهای تقسیم قرار می‌گیرند. هر سانتریول ، استوانه‌ای است به قطر 0.2 میکرون و به طول 0.5 میکرون که دیواره آن از 9 سری میکروتوبول سه‌تایی تشکیل شده است. سانترویولها برای تشکیل مژه و تاژک ضروری‌اند. ارگانلهایی که تاکنون مورد بحث قرار گرفتند، همگی به‌وسیله غشا محصور شده‌اند، ولی ارگانلهایی نیز وجود دارند که فاقد غشا هستند و شامل میکروتوبولها و میکروفیلامنتها می‌باشند.

اجزای غیر زنده سلولی
اجزای غیرزنده سلولی ، بطور عمده شامل مواد غذایی ذخیره ‌شده ، شامل پروتئینها ، چربیها ، گلیکوژن و پیگمانها مثل ملانین و مواد زاید انباشته شده در داخل سلول می‌باشند
+ نوشته شده در  پنجشنبه 30 دی1389ساعت 7:18 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

گلبول سفيد

گویچه‌های سفید (لوکوسیت‌ها) یا گلبول‌های سفید از یاخته‌های خون هستند. گویچه‌های سفید بخشی از دستگاه ایمنی بدن هستند و بدن را از بیماری‌های عفونی محافظت می‌کنند. لوکوسیت‌ها بر اساس حضور یا عدم حضور گرانول‌های اختصاصی در سیتوپلاسم خود به دو دسته گرانولوسیت‌ها (دانه‌دارها) و آگرانولوسیت‌ها (بدون دانه‌ها) تقسیم می‌شوند. لوکوسیت‌ها بر خلاف اریتروسیت‌ها هسته‌دار و متحرک هستند. گرانولوسیت‌ها بر اساس رنگ‌پذیری گرانول‌های اختصاصی به سه دسته نوتروفیل‌ها ، اائوزینوفیل‌ها و بازوفیل‌ها تقسیم می‌گردند. نوتروفیل ها(neutrophils) که 60% گلبول‌های سفید خون را تشکیل می‌دهند و با خوردن میکروب‌ها آن‌ها را از بین می‌برند.به این عمل نوتروفیل‌ها فاگوستوزگفته می‌شود. ائوزینوفیل ها(eosinophils)حدود 5% از گلبول سفید خون را تشکیل می‌دهندوسه کار مهم را انجام می‌دهند . اول اینکه بامیکروبها می‌جنگند وآنها را از بین می‌برند. دوم تولید ماده ی شیمیایی هیستامینرا کنترل می‌کنندوسوم اینکه سلولهای پیروفرسوده راازبین می‌برند. بازوفیل ها(bosophils)که حدود1% از گلبول سفید خون را تشکیل می‌دهند .

+ نوشته شده در  پنجشنبه 30 دی1389ساعت 7:10 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

گلبول قرمز

 
گلبول‌های قرمز خون انسان.

گویچهٔ سرخ، گلبول قرمز یا اریتروسیت‌ها (به انگلیسی: Red blood cell یا RBC) متداول‌ترین نوع یاخته‌های خونی است و در بدن مهره‌داران، نقش اصلی رساندن اکسیژن را، از شش‌ها (یا آبشش‌ها) به بافت‌ها، بازی می‌کند.

گلبول‌های قرمز سکه مانند(مقعر الطرفین)، کوچک و فاقد هسته و سایر اندامک‌ها است. به همین جهت تنها منبع برای تامین انرژی در آن فرآیند گلیکولیز است. در شرایط طبیعی قطر آن‌ها به طور متوسط ۷٫۵ میکرون می‌یاشد. اگر اندازهٔ سلول کوچک‌تر از ۶ میکرون باشد میکروسیت و اگر بزرگ‌تر از ۹ میکرون باشد، ماکروسیت نامیده می‌شود. حضور گویچه‌های قرمز با اندازه‌های مختلف در خون را آنیزوسیتوزیس (Anisicytosis) و حضورشان با اشکال مختلف در خون را پوی‌کیلوسیتوزیس (Poikilocytosis) می‌نامند که در حالات مرضی دیده می‌شوند. تعداد گویچه‌های قرمز در حالت طبیعی در خون زنان ۳٫۶ تا ۵٫۵ میلیون و در خون مردان ۴٫۱ تا ۶ میلیون در هر میکرولیتر می‌باشد. نسبت حجم سلول‌های خون به کل خون بر حسب درصد را هماتوکریت مینامند. این نسبت در زنان و مردان سالم و بالغ به ترتیب برابر ۴۵-۳۵ و ۵۰-۴۰ درصد است.

سیتوپلاسم گویچه‌های قرمز اسفنجی بوده و به وسیلهٔ غشاء پلاسمی قابل ارتجاعی احاطه شده تا این سلول بتواند تغییر شکل بدهد و از مویرگ‌های باریک عبور کند.

در سیتوپلاسم گلبول رنگدانه‌ای به نام هموگلوبین وجود دارد که پروتئینی آهن‌دار است. گلبول قرمز به وسیلهٔ هموگلوبین خود در جاهایی که تراکم اکسیژن زیاد باشد این آهن با اکسیژن ترکیب شده و اُکسی هموگلوبین را تشکیل می‌دهد و در جایی که تراکم اکسیژن کم باشد تجزیه شده و اکسیژن آزاد می‌کند. این خاصیت هموگلوبین در جابه‌جایی اکسیژن از شش‌ها به بافت‌ها بسیار سودمند است. عمر هر گلبول قرمز حدود چهار ماه است. بعد از این مدت گلبول در کبد تجزیه می‌شود و آهن موجود در کبد اندوخته می‌شودتراکم گلبول قرمز و عمر آن ۱۲۰ روز است.

 تولید

اریتروسیت‌ها در دوران جنینی ابتدا در کیسه زرده و سپس در کبد، طحال، گره‌های لنفی و مغز استخوان ساخته می‌شوند. از حدود ۵ سالگی به بعد گلبول سازی فقط در مغز استخوان‌های پهن انجام می‌شود. عامل تنظیم کننده ساخت اریتروسیت‌ها پروتئینی یه نام اریتروپویتین است که بر اثر کاهش اکسیژن رسانی به بافت‌ها از کبد و کلیه‌ها ترشخ می‌شود. برای ساخت اریتروسیت‌ها وجود ویتامین ب۱۲ و همچنین اسید فولیک ضروری است. بنابراین کمبود آهن در یدن باعث نوعی کمخونی به نام آنِمی فقر آهن می‌شود.

عمر اریتروسیت‌ها در حدود ۱۲۰ روز است و بعد از آن غشای آنها سخت و شکننده می‌شود و وقتی پیر می‌شوند، در هنگام عبور از مویرگ‌های کبد و طحال آسیب می‌بینند و از بین می‌رونذ.

به فرایند تولید گلبول قرمز Erythropoiesis گویند. در صورت کاهش یافتن سطح اکسیژن در کلیه، کلیه هورمون اریتروپویتین را ترشح می کند و فرایند تولید گلبول قرمز به کار می افتد.

 بیماری‌ها و اختلالات گویچه‌های سرخ

این اختلالات بسیار متنوعند از نقائص آنزیمی مانند فاویسم ، انواع کم خونی مانند کم خونی فقر اهن ، تالاسمی و سلول داسی شکل ، اختلالات شکل گویچه مانند اسفروسیتوز.

+ نوشته شده در  پنجشنبه 30 دی1389ساعت 7:7 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

زمین لرزه

زمین‌لرزه یا زلزله، لرزش و جنبش خفیف یا شدید زمین است که به علت آزاد شدن انرژی ناشی از گسیختگی سریع در گسلهای پوستهٔ زمین در مدتی کوتاه به وقوع می‌پیوندد. محلی که منشأ زلزله بوده و انرژی از آنجا خارج می‌شود را کانون زلزله، و نقطهٔ بالای کانون در سطح زمین را مرکز زلزله گویند. پیش از وقوع زمین‌لرزه اصلی معمولاً زلزله‌های نسبتاً خفیف‌تری در منطقه روی می‌دهد که به پیش‌لرزه معروفند. به لرزشهای بعدی زمین‌لرزه نیز پس‌لرزه گویند که با شدت کمتر و با فاصله زمانی گوناگون میان چند دقیقه تا چند ماه رخ می‌دهند. زلزله به سه صورت عمودی، افقی و موجی بوقوع می‌رسد که قسم آخر از شایعترین آنهاست. زمین لرزه (لرزه یا زلزله) نتیجه رهایی ناگهانی انرژی از داخل پوسته زمین است که امواج مرتعشی را ایجاد می‌کند. زمین لرزه‌ها توسط دستگاه زلزله سنج یا لرزه نگارثبت می‌شوند. مقداربزرگی یک زلزله (ریشتر) طبق قرارداد گزارش می‌شود، زلزله‌های کوچکتر ازشدت ۳اغلب غیر محسوس و بزگتر از ۷ خسارت‌های جدی را به بار می‌آورند. شدت لرزه با روش اصلاح شده مرکالی اندازگیری می‌شود. در نزدیکی سطح زمین، زلزله به صورت ارتعاش یا گاهی جابجایی زمین نمایان می‌شود. زمانی که مرکز زلزله در داخل دریا باشد، بستر دریا به میزانی تغیر مکان می‌یابد که باعث ایجاد سونامی می‌شود. ارتعاشات زمین همین‌طورریزش کوه و گاهی فعالیت‌ها ی آتشفشانی را موجب می‌شود. درحالت کلی کلمه زمین لرزه هر نوع ارتعاشی را در بر می‌گیرد – چه ارتعاش طبیعی چه مصنوعی توسط انسان - که موجب ایجاد امواج مرتعش می‌شود. زمین لرزه‌ها اغلب معلول شکستگی‌های گسل‌ها هستند، و همین‌طور فعالیت‌ها ی آتشفشانی، ریزش کوه‌ها، انفجار معدن‌ها، و آزمایشات هسته‌ای. نقطه اغازین شکاف لرزه را کانون می‌نامند. مرکز زلزله نقطه‌ای است در راستای عمودی کانون و در سطح زمین.

 

 زلزله‌های طبیعی

زلزله‌ها در هر جای زمین که در آن به میزان کافی انرژی کشسانی ذخیره شده باشد، در امتداد صفحهٔ گسل و شکستگی رخ خواهند داد. در مرزهای صفحه‌های تبدیل ویا همگرا، که بزرگترین صفحه‌های گسل روی زمین را ایجاد می‌کنند، صفحات کنار یکدیگر حرکت یکنواخت و aseismically خواهند داشت اگرهیچ بی نظمی یا ناهمواری در امتداد مرزهای آنها که باعث افزایش مقاومت اصطکاکی می‌شود، وجود نداشته باشد. اکثر مرزها دارای این ناهمواری‌ها هستند و این منجر به یک شکل از رفتار چوب – لغزشی((stick-slip behavior می‌شود. هنگامی که مرزهای صفحه قفل شده باشد، ادامه حرکت نسبی بین صفحات منجر به افزایش تنش و در نتیجه افزایش انرژی ذخیره شده در حجم اطراف سطح گسل می‌شود. این افزایش ادامه می‌یابد تا زمانی که تنش افزایش یافته به اندازه‌ای کافی برسد و از طریق شکستن ناهمواری‌ها، ناگهان از بخش قفل شدهٔ گسل اجازه لغزش بیابد و انرژی ذخیره شده را آزاد کند. این انرژی به عنوان ترکیبی از کرنش الاستیک امواج لرزه‌ای آزاد شده وتابیده شده، گرمای اصطکاکی سطح گسل، و شکستن سنگ، که در نتیجه باعث ایجاد زلزله می‌شود. این روند تدریجی ساخت تنش و کرنش که موجب شکست ناگهانی وتولید زلزله‌است به عنوان تئوری الاستیک واکنش خوانده می‌شود. تخمین زده می‌شود که تنها ۱۰ درصد یا کمتر از کل انرژی زلزله به صورت انرژی لرزه‌ای تابیده می‌شود. بیشتر انرژی زلزله صرف رشد شکستگی یا تبدیل به حرارت تولید شده توسط اصطکاک می‌شود. بنابراین، زمین لرزه انرژی پتانسیل کشسانی زمین را کاهش می‌دهد و درجه حرارت آن را افزایش می‌دهد، اگرچه این تغییرات نسبت به جریان همرفت و رسانایی گرمای خارج از اعماق زمین ناچیزاست.

 انواع گسل زلزله

سه نوع عمده از گسل وجود دارد که ممکن است موجب زلزله بشوند: عادی، معکوس (محوری) و ضربه ای- لغزشی. گسل‌های نرمال و معکوس نمونه‌هایی از شیب - لغزش هستند، که در آن جابه جایی در امتداد گسل در جهت شیب و حرکت بر روی آنها شامل مؤلفه عمودی می‌شود. گسل نرمال عمدتاً در حوزه‌هایی رخ می‌دهد که پوسته مانند مرز واگرا در حال تمدید شدن است. گسل معکوس در مناطقی که پوسته مانند مرز همگرا در حال کوتاه شدن است رخ می‌دهد. گسل‌ها ی ضربه‌ای - لغزشی ساختمان‌های شیب داری دارند که دو طرف گسل به صورت افقی در کنار یکدیگر می‌لغزند؛ مرزهای تبدیلی نوع خاصی از گسل ضربه‌ای – لغزشی هستند. زلزله‌های بسیاری ناشی از جنبش در گسل‌ها یی هستند که شامل هر دو نوع شیب - لغزش و ضربه ای- لغزشی است، این لغزش به عنوان مورب شناخته شده‌است.

زمین لرزه‌های دور از مرزهای صفحه‌ها

ازآنجایی که مرزهای صفحه‌ها در درون سنگ کره قاره‌ها رخ می‌دهد، تغییر شکل در منطقه‌ای بسیار بزرگ تر از مرز صفحه پخش شده‌است. مانند تبدیل قاره‌ای گسل سان آندریاس، بسیاری از زمین لرزه‌ها به دور از مرز صفحه رخ می‌دهند و به گونه‌های توسعه یافته در منطقه وسیع تری از تغییر شکل ناشی از نا منظمی در رابطه با گسل ردیابی هستند (به عنوان مثال منطقه «بزرگ خم».) زلزله نورتریج با جنبش در رانش کوه درون چنین منطقه‌ای در ارتباط بود. مثال دیگر مرز صفحه همگرا و به‌شدت مایل بین پلیت عربی و اوراسیا است که بخشی از شمال غربی کوههای زاگرس می‌باشد. تغییر شکل در ارتباط با مرز این صفحه به پوستهٔ تقریباً خالص که جنبش‌های عمود بر مرز در منطقه وسیعی درجنوب غربی و حرکات تقریباً خالص ضربه ای- لغزشی در امتداد گسل‌های اصلی نزدیک به مرز واقعی صفحه‌ها تقسیم می‌شود. این توسط مکانیسم کانونی زمین لرزه نشان داده‌است. همه صفحات تکتونیکی میدان تنش داخلی ناشی از تعاملات خود با صفحات مجاور و بارگیری و یا تخلیه رسوبی دارند. (به عنوان مثال deglaciation.) این تنش‌ها ممکن است برای ایجاد شکست در امتداد گسل صفحه‌های موجود کافی باشند، و زلزله‌های میان صفحه‌ای را ظاهر کنند.

کانون-کم عمق وکانون-عمیق زلزله

اکثر زلزله تکتونیکی در حلقه آتش درعمقی کمتراز ده‌ها کیلومتر ناشی می‌شوند. زلزله‌های درعمق کمتر از ۷۰ کیلومتر به عنوان زمین لرزه‌ها ی کانون-کم عمق طبقه بندی می‌شوند، در حالی که با فاصله کانونی بین ۷۰ و ۳۰۰ کیلومتر معمولاً 'کانون-میانی ' یا 'زلزله متوسط عمق' نامیده می‌شوند. در مناطق فرورانش، جایی که پوسته اقیانوسی مسن تر و سردتر در بشقاب تکتونیکی دیگر می‌رود، زلزله‌ها ممکن است در عمق بسیار بیشتری (در محدوده ۳۰۰ تا ۷۰۰ کیلومتر) رخ دهند. این نواحی مرتعش فعال همراه با فرورانش به عنوان مناطق Wadati - Benioff شناخته شده‌است. کانون-عمیق زلزله‌ها در عمق زیاد می‌باشند که در آن ناحیه، سنگ کره با توجه به درجه حرارت بالا و فشار دیگر شکننده نیست. مکانیسم احتمالی برای نسل کانون-عمیق زلزله‌ها ناشی از الوین تحت تغییر فاز به ساختارصلبی است.

 زلزله‌ها و فعالیت‌های آتشفشانی

بعضی از زلزله‌ها در مناطق آتشفشانی رخ می‌دهند، آنها توسط حرکت ماگما در آتشفشان‌ها ایجاد می‌شوند. چنین زلزله‌هایی می‌توانند به عنوان هشدار دهنده‌ای زود هنگام فوران آتشفشانی را خبر دهند، مانند زلزله‌ها در طول فوران کوه سنت هلن در ۱۹۸۰. زیاد شدن زلزله‌ها در اطراف یک آتشفشان فعال می‌تواند به عنوان نشانه‌ای برای قریب‌الوقوع بودن فعالیت آتشفشانی باشد. زیاد شدن فعالیت لرزه‌ای قبل از فوران یک آتشفشان می‌تواند توسط زلزله نگارها و دستگاه‌های شیب‌سنج (tiltimeters )ثبت شوند.

 خوشه‌های زلزله

بیشتر زمین لرزه‌ها از لحاظ مکان و زمان به یکدیگر مربوط هستند. بیشتر خوشه‌های زلزله شامل لرزش‌های کوچکی هستند که یا به میزان کم خسارت وارد می‌کند یا خسارتی ندارد، اما تئوری وجود دارد که زلزله می‌تواند در یک الگوی منظم تکرار شود.

 پس لرزه

پس لرزه زلزله‌ای است که پس از زلزله اصلی، (mainshock) رخ می‌دهد. پس لرزه در منطقه همان شوک اصلی است، اما همیشه ازلحاظ قدرت کوچکتر است. اگر پس لرزه بزرگ تر از شوک اصلی باشد، پس لرزه به عنوان شوک اصلی و شوک اولیه اصلی به عنوان foreshock نام گذاری می‌شود. پس لرزه‌ها زمانی به وجود می‌آیند که پوسته در اطراف صفحه گسل جا به جا شده با اثرات شوک اصلی تطبیق داده می‌شود.

 ازدحام زلزله‌ها

ازدحام زلزله، سلسله‌ای از زمین لرزه هاست که در منطقه‌ای خاص در مدت زمان کوتاهی اتفاق می‌افتند. آنها با زلزله‌هایی که به دنبال آن‌ها مجموعه‌ای از پس لرزه هاست متفاوتند با توجه به این واقعیت که هیچ‌کدام ازتک زمین لرزه‌ها در دنباله شوک اصلی نیست، بنابراین هیچ‌یک از قدرت قابل توجهی بالاتر از دیگران ندارد. نمونه‌ای از ازدحام زلزله، فعالیت پارک ملی یلو استون(Yellowstone) در سال ۲۰۰۴ می‌باشد.

 طوفان زلزله

گاهی اوقات یک سری از زمین لرزه‌ها به صورت طوفان زلزله رخ می‌دهد، که در آن زلزله به گسل پرخوشه ضربه می‌زند، که باعث لرزش و یا توزیع مجدد تنش از زلزله قبلی ارسال شده، می‌شود. مشابه پس لرزه‌ها اما در بخشهای مجاور گسل، این طوفان‌ها طی سالیان اتفاق می‌افتد، همراه با برخی زلزله‌ها یی که به اندازهٔ زلزله‌های اولیه مخربند. چنین الگویی در دنبالهٔ زلزله‌ها در گسل شمال آناتولی در ترکیه در قرن ۲۰ مشاهده شد و برای خوشه‌های غیرعادی قدیمی از زلزله بزرگ در خاور میانه استنباط شد.

 حجم و تعداد دفعات وقوع

حدود ۵۰۰،۰۰۰ زمین لرزه در هر سال وجود دارد که از این تعداد ۱۰۰،۰۰۰ تا می‌تواند احساس می‌شود. زمین لرزه کوچک به طور مداوم در سراسر جهان در مناطقی مانند کالیفرنیا و آلاسکا، ایالات متحده همچنین در گواتمالا، شیلی، پرو، اندونزی، ایران، پاکستان، آزورس در پرتغال، ترکیه، نیوزیلند، یونان، ایتالیا و ژاپن رخ می‌دهد، اما زلزله می‌تواند، تقریباً در هر نقطه‌ای رخ دهد، از جمله نیویورک، لندن و استرالیا. زمین لرزه بزرگتر کمتر اتفاق می‌افتد، رابطه به صورت نمایی است؛ برای مثال، تقریباً ده برابراز زلزله‌ها ی بزرگتر از شدت ۴ در یک دوره زمانی خاص نسبت به زلزله‌ها ی بزرگتر از شدت ۵ رخ می‌دهد. در(لرزه خیزی کم) انگلستان، به عنوان مثال، محاسبه شده‌است که عود به طور متوسط عبارتند از: زلزله ۳٫۷ -- ۴٫۶ در هر سال، زلزله ۴٫۷ -- ۵٫۵ هر ۱۰ سال، و زلزله ۵٫۶ یا بالاتر در هر ۱۰۰ سال است. این نمونه‌ای از قانون گوتنبرگ- ریشتر است. تعداد ایستگاه‌های لرزه‌ای از حدود ۳۵۰ در سال ۱۹۳۱ امروزه به هزارها از افزایش یافته‌است. نتیجتا، تعداد بیشتری زمین لرزه نسبت به گذشته منتشرمی شود، اما این به دلیل بهبود ابزار اندازه گیری است نه به دلیل افزایش تعداد زمین لرزه‌ها. USGS تخمین می‌زند که از سال ۱۹۰۰ تا به حال به طور متوسط ۱۸ زلزله بزرگ (قدر ۷٫۰-۷٫۹) و یک زلزله خیلی بزرگ (قدر ۸٫۰ و یا بیشتر) در هر سال وجود داشته‌است، و این نسبت تقریباً ثابت بوده‌است. در سال‌های اخیر، تعداد زمین لرزه‌های بزرگ در هر سال کاهش یافته‌است، اگرچه این نتیجهٔ نوسانات آماری است، نه از روند سیستماتیک. آمار دقیق بیشتر در اندازه و تعداد زلزله‌ها، از USGS در دسترس است. بسیاری از زمین لرزه‌های جهان (۹۰ ٪ و ۸۱ ٪ از بزرگترین) در طول ۰۰۰،۴۰ کیلومتر، منطقه نعل اسبی شکل به نام کمربند زمین لرزه سیرکم پاسیفیک(circum-Pacific seismic belt)، که همچنین به عنوان زنگ آتش اقیانوس آرام شناخته شده، اتفاق می‌افتند. که در اکثرنفاط با صفحهٔ اقیانوس آرام هم مرز است. زلزله‌های بزرگ تمایل دارند در طول مرز صفحه‌های دیگر نیز رخ دهند: مثلاً در امتداد کوه‌های هیمالیا. با رشد سریع شهرهای بزرگ مانند مکزیکوسیتی، توکیو و تهران، در مناطق پر خطر زمین لرزه، برخی از زلزله شناسان هشدار می‌دهند که ممکن است زلزله زندگی تا حداکثر ۳ میلیون نفر را بگیرد.

 لرزه خیزی القا شده

در حالی که اکثر زمین لرزه‌ها توسط حرکت صفحات تکتونیکی زمین ایجاد می‌شود، فعالیت‌های انسانی نیز می‌تواند زمین لرزه تولید کند. چهار فعالیت‌های اصلی در این پدیده مشارکت می‌کنند: احداث سدها و ساختمان‌های بزرگ، حفاری و تزریق مایع به داخل چاه، و با استخراج از معادن زغال سنگ و استخراج نفت. شاید بهترین مثال شناخته شده زمین لرزه سال ۲۰۰۸سیچوان در استان سیچوان چین است، این لرزش منجر به ۲۲۷ ۶۹ نفرتلفات ونوزدهمین مرگبارترین زلزله‌ها در تمام دورانها بوده‌است. اعتقاد بر این است که سد Zipingpu، زیر فشار گسل ۱۶۵۰ فوت (۵۰۳ متر) نوسان یافته؛ این فشار احتمالاً قدرت زلزله را افزایش داده و سرعت حرکت گسل را شتاب بخشیده‌است. همچنین بزرگترین زمین لرزه‌ای در تاریخ استرالیا روی داد توسط بشرالقا شده بود، از طریق استخراج از معادن زغال سنگ. شهر نیوکاسل بر بخش بزرگی از مناطق استخراج معادن زغال سنگ ساخته شده بود. زلزله از گسلی که به خاطر استخراج میلیون‌ها تن سنگ معدن ایجاد شده بود، تولید شد.

 اندازه گیری شدت و محل زلزله

زلزله را می‌توان توسط لرزه نگار(seismometers) تا فواصل بسیار بزرگ ثبت کرد، چرا که امواج لرزه‌ای حتی از داخل زمین هم عبور می‌کنند. قدر مطلق اندازهٔ زلزله مطابق قرارداد توسط اعداد در مقیاس قدر گشتاور (که قبلاً در مقیاس ریشتر، از قدر ۷ باعث آسیب جدی و بزرگ بیشتر مناطق گزارش شده)، در حالی که احساس قدر با استفاده از مقیاس مرکالی گزارش می‌شود. هر لرزش انواع امواج لرزه‌ای را تولید می‌کند که با سرعت‌های مختلف ازداخل سنگ عبور می‌کنند: امواج طولی P (امواج ضربه‌ای یا فشاری) امواج عرضی S (هر دو امواج بدن) و امواج سطحی مختلف (امواج ریلی). سرعت انتشار امواج لرزه‌ای حاصل از محدوده تقریبی ۳ کیلومتر بر ثانیه تا ۱۳ کیلومتر بر ثانیه، بسته به تراکم و کشش از مقدار میانه تغییر می‌کند. در داخل کره زمین امواج ضربه‌ای یا P بسیار سریعتر از امواج S حرکت می‌کنند. (تقریباً ۱٫۷: ۱). تفاوت در زمان سفرامواج از کانون به رصدخانه برای اندازه گیری فاصله‌است و می‌تواند منابع لرزه و ساختار درون زمین را نشان دهد. همچنین عمق کانون hypocenter را می‌توان به طور تقریبی محاسبه کرد. قانون کلی: به طور متوسط، فاصله (کیلومتر) به زلزله برابر است با زمان(ثانیه) بین امواج P و S. انحراف خفیف به دلیل ناهمگن بودن لایه‌های زیرسطحی زمین است.

 آثار زمین لرزه

برخی ازاثرات زلزله به شرح زیر است:

 لرزاندن و گسیختگی زمین

لرزاندن و گسیختگی زمین اثرات اصلی ایجاد شده توسط زمین لرزه هستند، اساسا منجر به آسیب زیاد یا کم ساختمان‌ها و دیگر سازه‌های سفت و سخت می‌شود. شدت عوارض بستگی به ترکیب پیچیدهٔ بزرگی زلزله، فاصله از مرکز زلزله، شرایط زمین‌شناسی و geomorpholical محل دارد که باعث تقویت یا کاهش انتشار امواج می‌شود. تکان زمین را با شتاب زمین اندازه گیری می‌کنند. ویژگی‌های خاص زمین‌شناسی، geomorphological و geostructural محل می‌توانند میزان لرزش زمین را حتی در زلزله‌ها ی کم شدت افزایش دهند. این اثر، سایت یا تقویت محلی نامیده شده‌است. اصولاً به دلیل انتقال حرکت لرزه‌ای از خاک سخت به خاک سطحی نرم، تمرکز و ذخیرهٔ انرژی لرزه‌ای در کانون به علت نوعی تنظیم هندسی می‌باشد. گسیختگی زمین در واقع شکستن آشکار و جابه جایی سطح کره زمین در طول گسل است که ممکن است در مورد زلزله بزرگ مترها باشد. گسیختگی زمین خطر بزرگی برای سازه‌های مهندسی بزرگ مانند سدها، پل‌ها و ایستگاه‌های قدرت هسته‌ای است در نتیجه نیاز به نقشه برداری دقیق از گسل‌های موجود برای شناسایی هر گونه احتمال شکستن سطح زمین در طول مدت عمر سازه وجود دارد.

 رانش زمین و بهمن

زلزله، همراه با طوفان شدید، فعالیت آتشفشانی، برخورد موج ساحلی، و آتش سوزی بزرگ، می‌تواند منجر به عدم ثبات شیب زمین وخطر بزرگی در زمین‌شناسی شود. خطر زمین لغزش حتی ممکن است در حالی که پرسنل اورژانس اقدام به نجاتت می‌کنند باقی بماند.

 آتش

زلزله می‌تواند با صدمه زدن به قدرت برق یا خطوط گازمنجر به آتش سوزی شود. در صورت صدمه به شبکه آبرسانی و از دست دادن فشار، جلوگیری از گسترش آتش نیز ممکن است مشکل شود. برای مثال، مرگ و میر در زلزله ۱۹۰۶ سان فرانسیسکو بیشتر توسط آتش سوزی بود تا از زلزله.

 روانگرایی خاک

روانگرایی خاک یا شبیه به مایع عملکردن خاک وقتی رخ می‌دهد که، به خاطر تکانها، دانه‌های مواد اشباع شده با آب (مانند شن و ماسه) به طور موقت استحکام خود را از دست داده و از شکل جامد به حالت روان تبدیل شوند. روانگرایی خاک می‌تواند ساختارهای سفت و سخت، مانند ساختمان‌ها و پل‌ها را، کج کند یا به ساختارهای فرورونده تبدیل کند. برای مثال، در زلزله ۱۹۶۴ آلاسکا، روانگرایی خاک باعث شد ساختمان‌های بسیاری در زمین فروروند و در نهایت به روی خود فروبریزند.

سونامی

سونامی، موجهایی با طول بلند، امواج طولانی مدت دریا هستند که توسط حرکت ناگهانی حجم زیادی از آب تولید می‌شوند. در اقیانوس فاصله بین فاکتورهای اوج موج می‌تواند ۱۰۰ کیلومتر فراتر، و دوره‌های موج می‌تواند از پنج دفیفه تا یک ساعت متفاوت باشد. چنین سونامی، ۶۰۰-۸۰۰ کیلومتر در ساعت، بسته به عمق آب حرکت می‌کند. امواج بزرگ تولید شده توسط زلزله یا زمین لغزش زیر دریایی می‌تواند در نزدیکی مناطق ساحلی در عرض چند دقیقه تاخت و تاز کند. سونامی همچنین می‌تواند هزاران کیلومتر در سراسر اقیانوس حرکت کند و ساعتها بعد از زلزله‌ای که آن را تولید کرده، سواحل دور را تخریب کند. در حالت عادی، زلزله فرورانش کمتر از قدر ۷٫۵ در مقیاس ریشتر سونامی ایجاد نمی‌کند، هر چند برخی از این موارد ثبت شده‌است. بیشتر سونامی‌های مخرب توسط زمین لرزه با بیشتر از بزرگی ۷٫۵ ریشتر ایجاد می‌شود.

 سیل

سیل سرریزشدن هر مقدار آب است که به زمین می‌رسد. سیل معمولاً هنگامی رخ می‌دهد که حجم آب داخل بستر، مثلاً رودخانه و یا دریاچه، بیش از ظرفیت کل آن شود، و در نتیجه مقداری آب جاری شود و در خارج از محیط طبیعی بستر قرار بگیرد. با این حال، اگر سد آسیب ببیند سیل اثرات ثانویه زلزله‌است. زلزله ممکن است موجب ریزش خاک کوه شود و جریان رودخانه را مسدود کند که علت سیل شود. زمین در زیر دریاچه Sarez در تاجیکستان در معرض خطر سیل عظیمی است اگر سد ناشی از ریزش تشکیل شده توسط زلزله، معروف به سد Usoi به هنگام زمین لرزه‌های آینده شکسته شود. پیش بینی می‌شود سیل می‌تواند بر زندگی حدود ۵ میلیون نفر تاثیر بگذارد.

نیروهای جزر

تحقیقات نشان داده‌است ارتباط قوی بین نیروهای کشندی(جزرومدی) کوچک و لرزشهای غیرآتشفشانی وجود دارد.

 اثرات بشر

زلزله ممکن است منجر به بیماری، فقدان نیازهای اساسی، از دست دادن زندگی، حق بیمه بالاتر، صدمه به اموال عمومی، آسیب جاده و پل و فروپاشی(یا منجر به سقوط در آینده) ساختمانها شود. زلزله همچنین می‌توانید فوران‌های آتشفشانی، که سبب بروز مشکلات آتی هستند را ایجاد کند؛ به عنوان مثال، صدمه قابل توجه به محصولات، همان‌طور که در سال معروف به «بدون تابستان» (۱۸۱۶) اتفاق افتاد.

 زمین لرزه‌های بزرگ

بزرگترین زلزله که تاکنون اندازه گیری شده از قدر ۹٫۵ در شیلی در سال ۱۹۶۰ بوده‌است.

 آمادگی

به منظور تعیین احتمال فعالیت‌های لرزه نگاری آینده، زمین شناسان و دانشمندان سنگهای منطقه را بررسی می‌کنند تا تعیین کنند اگر سنگها به نظر «فشرده» می‌رسد. مطالعه گسلهای یک منطقه به مطالعه زمان سپری شده برای تشکیل فشار کافی برای وقوع زلزله توسط گسل نیز به عنوان یک تکنیک پیش بینی، کمک می‌کند. اندازه گیری‌ها بر اساس میزان انرژی کرنش انباشته در گسل در هر سال، زمان سپری شده از آخرین زلزله بزرگ، و انرژی و قدرت آخرین زلزله بنا می‌شوند. تمام این حقایق به دانشمندان اجازه می‌دهد میزان فشار لازم برای ایجاد گسل زلزله را تعیین کنند. اگرچه این روش بسیار مفید است، آن را تا به حال تنها در گسل سان آندریاس کالیفرنیا اجرا کرده‌اند. امروزه راه‌هایی برای محافظت و آماده سازی محل‌های احتمالی زمین لرزه از آسیب شدید وجود دارد که از طریق فرایندهای زیر است: مهندسی زلزله، آمادگی دربرابر زلزله، ایمنی لرزه‌ای خانواده، دایر کردن تجهیزات لرزه‌ای (از جمله اتصالات، مواد و روش‌ها ی خاص)، خطر زلزله، کاهش حرکت زمین لرزه، و پیش بینی زلزله. مقاوم سازی لرزه‌ای این است که ساختارهای موجود را نسبت به فعالیت‌های زمین لرزه، حرکت زمین یا شکست خاک ناشی از زلزله مقاوم تر و بهتر کند. با درک بهتر از تقاضا لرزه‌ای در سازه‌ها و با تجربه‌های اخیر زمین لرزه‌های بزرگ در نزدیکی مراکز شهری، نیاز به مقاوم سازی لرزه‌ای هرچه بیشتر است. قبل از معرفی کدهای مدرن لرزه در اواخر ۱۹۶۰ برای کشورهای توسعه یافته (آمریکا، ژاپن و …) و در اواخر ۱۹۷۰ برای بسیاری از دیگر نقاط جهان (ترکیه، چین و …)، سازه‌های بسیاری بدون جزئیات کافی برای محافظت و تقویت لرزه‌ای طراحی شده بودند. با در نظر گرفتن مشکل قریب الوقوع، کارهای تحقیقاتی مختلفی انجام گرفت. علاوه بر این، دستورالعمل‌های فنی برای ارزیابی لرزه‌ای، در سراسر جهان ایجاد و بازسازی شده‌اند و به چاپ رسیده اند-- مانند ASCE - SEI ۴۱ و دستورالعمل انجمن مهندسی زلزله نیوزیلند (NZSEE).

 تاریخ

 پیش از قرون میانه

از زمان آناکساگوراس فیلسوف یونانی در قرن ۵ پیش از میلاد تا قرن ۱۴ میلادی، زمین لرزه معمولاً نسبت داده می‌شد به «هوا (بخار) در حفرات از زمین». تالس(۶۲۵-۵۴۷ پیش از میلاد) تنها کسی است که به طور مستند معتقد بود که زمین لرزه توسط تنش میان زمین و آب تولید می‌شود. نظریه‌های دیگر هم وجود داشت، از جمله فیلسوف یونانی آناکساماین(۵۸۵-۵۲۶ پیش از میلاد) باورداشت که شیب قسمت کوتاه از خشکی و رطوبت فعالیت‌های لرزه‌ای را ناشی می‌شود. دموکریتوس (۴۶۰ – ۳۷۱ پیش از میلاد) به طور کلی آب را برای زلزله سرزنش می‌کرد. پلینی ارشد کلیسا زلزله را «رعد و برق زیر زمینی» نامید.

 بزرگی زمین‌لرزه

بزرگی زمین‌لرزه را به صورت زیر تعریف می‌کنند:

بزرگی زلزله، M برابر لگاریتم در پایه ده دامنه حداکثر (برحسب میکرون) حرکت، A، است که توسط لرزه‌سنج استاندارد ووداندرسون در فاصله صد کیلومتری از مرکز زلزله ثبت شده باشد.

  • M = Log(۱۰) A

همچنین، جهت تعیین انرژی آزاد شده توسط هر زلزله رابطه‌ای توسط ریشترگوتنبرگ در سال ۱۹۵۶ ارائه گردید که میزان انرژی آزاد شده در کانون زلزله بر حسب ارگ (erg) و بزرگی آن "M" مشخص می‌نماید.

  • Log E =۱۱٫۴ + ۱٫۵ M

با یک محاسبه ساده می‌توان نشان داد که با افزایش یک درجه‌ای اندازه بزرگی زلزله، مقدار انرژی آزاد شده تقریباً ۳۲ برابر می‌گردد.

 انواع زلزله

زلزله‌ها از دید جهت آزاد شدن انرژی به دو گونه افقی و عمودی تقسیم بندی می‌گردد. خرابی‌های عمده و وسیع معمولاً بر اثر زلزله‌هایی از نوع افقی صورت می‌پذیرند. چرا که اغلب ابنیا در برابر بارهای عمودی مقاومت کافی دارند.

براساس میزان خرابی به وجود آمده زلزله‌ها به ده درجه بر مبنای مرکالی تقسیم می‌گردند.

 ثبت زلزله‌ها

به منظور ثبت زلزله‌ها از دستگاهی به نام لرزه سنج یا شتاب نگار استفاده می‌شود. داده‌های به دست آمده از این دستگاه یا به صورت یک سری از اعداد بیانگر شتاب است که به صورت (شتاب - زمان) دسته بندی شده‌اند و یا صرفاً یک سری اعداد بیانگر شتاب زمین است. در این مورد اخیر در ابتدای داده‌ها اشاره می‌گردد که فاصله زمانی این داده‌ها چند ثانیه‌است. داده‌های زلزله‌های ایران از سایت مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن قابل دریافت است.

+ نوشته شده در  پنجشنبه 30 دی1389ساعت 6:57 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

نور

نور دارای تعریف دقیقی نیست، جسم شناخته شده یا مدل مشخص که شبیه آن باشد وجود ندارد. ولی لازم نیست فهم هر چیز بر شباهت مبتنی باشد. نظریه الکترومغناطیسی و نظریه کوانتومی با هم ایجاد یک نظریه نامتناقض و بدون ابهام می‌کنند که تمام پدیده‌های نوری را توجیه می‌کنند.

نظریه ماکسول درباره انتشار نور بحث می‌کند در حالیکه نظریه کوانتومی بر هم کنش نور و ماده یا جذب و نشر آن را شرح می‌دهد ازآمیختن این دو نظریه ،نظریه جامعی که الکترودینامیک کوانتومی نام دارد،شکل می‌گیرد. چون نظریه‌های الکترو مغناطیسی و کوانتومی علاوه بر پدیده‌های مربوط به تابش بسیاری از پدیده‌های دیگر را نیز تشریح می‌کنند منصفانه می‌توان فرض کرد که مشاهدات تجربی امروز را لااقل در قالب ریاضی جوابگو است. سرشت نور کاملاً شناخته شده‌است اما باز هم این پرسش هست که واقعیت نور چیست.

 

 گستره طول موجی نور

نور گستره طول موجی وسیعی دارد . ناحیه نور مرئی از حدود ۴۰۰ نانومتر (آبی) تا ۷۰۰ نانومتر (قرمز) است که در وسط آن طول موج ۵۵۵ نانومتر (نور زرد) که چشم انسان بیشترین حساسیت را نسبت به آن دارد یک ناحیه پیوسته که ناحیه مرئی را در بر می‌گیرد و تا فروسرخ دور گسترش می‌یابد. خواص نور و نحوه تولید سرعت نور در محیط‌های مختلف متفاوت است که بیشترین آن در خلاء و یا بطور تقریبی در هوا است در داخل ماده به پارامترهای متفاوتی بر حسب حالت و خواص الکترومغناطیسی ماده وابسته‌است. به‌وسیله کاواک جسم سیاه می‌توان تمام ناحیه طول موجی نور را تولید نمود. در طبیعت در طول موج‌های مختلف مشاهده شده امّا مشهورترین آن نور سفید است که یک نور مرکبی از سایر طول موج هاست. تک طول موج‌ها آن را به‌وسیله لامپ‌های تخلیه الکتریکی که معرف طیف‌های اتمی موادی هستند که داخلشان تعبیه شده می‌توان تولید کرد.

 ماهیت‌های متفاوت نور

 ماهیت ذره‌ای

ایزاک نیوتن در کتاب خود در رساله‌ای درباره نور نوشت: پرتوهای نور ذرات کوچکی هستند که از یک جسم نورانی نشر می‌شوند. احتمالاً نیوتن نور را به این دلیل بصورت ذره در نظر گرفت که در محیط‌های همگن به نظر می‌رسد در امتداد خط مستقیم منتشر می‌شوند که این امر را قانون می‌نامند و یکی از مثالهای خوب برای توضیح آن بوجود آمدن سایه است. برخی دیگر از دانشمندان نیز اظهار داشته‌اند که نوز از ذرات در ارتعاش شدید تشکیل یافته‌است.[۱] نیوتن معتقد بود نور از درون واسطه‌ای به نام اتر گذر می‌کند که غیر مادّی است و دیده نمی‌شود. بر اساس نظریه اتر، فضا آکنده است از این واسطه. هم اکنون این نظریه باطل شده است و معتبر نمی‌باشد.

 ماهیت موجی

هم‌زمان با نیوتن، کریستیان هویگنس (Christiaan Huygens) (۱۶۹۵-۱۶۲۹)طرفدار توضیح دیگری بود که در آن حرکت نور به صورت موجی است و از چشمه‌های نوری به تمام جهات پخش می‌شود به خاطر داشته باشید که هویگنس با به کاربردن امواج اصلی و موجک‌های ثانوی قوانین بازتاب و شکست را تشریح کرد.

حقایق دیگری که با تصور موجی بودن نور توجیه می‌شوند پدیده‌های تداخلی اند مانند به وجود آمدن فریزهای روشن و تاریک در اثر بازتاب نور از لایه‌های نازک و یا پراش نور در اطراف مانع (توضیح بیشتر در آزمایش دوشکاف).

 ماهیت الکترومغناطیس

بیشتر به خاطر نبوغ جیمز کلارک ماکسول (James Clerk Maxwell) (۱۸۷۹-۱۸۳۱) است که ما امروزه می‌دانیم نور نوعی انرژی الکترومغناطیسی است که معمولاً به عنوان امواج الکترومغناطیسی توصیف می‌شود. گسترده کامل امواج الکتروو مغناطیسی شامل: موج رادیویی، تابش فروسرخ نور مرئی از قرمز تا بنفش، تابش فرابنفش، پرتو ایکس و پرتو گاما می‌باشد.

ماهیت کوانتومی نور

طبق نظریه مکانیک کوانتومی نور، که در دو دهه اول سده بیستم به وسیله پلانک و آلبرت انیشتین و بور برای اولین بار پیشنهاد شد، انرژی الکترو مغناطیسی کوانتیده است، یعنی جذب یا نشر انرژی میدان الکترو مغناطیسی به مقدارهای گسسته‌ای به نام «فوتون» انجام می‌گیرد. E=hν که در آن ν بسامد وEانرژی است

 نظریه مکملی

نظریه جدید نور شامل اصولی از تعاریف نیوتون و هویگنس است. بنابرین گفته می‌شود که نور خاصیت دو گانه‌ای دارد بر خی از پدیده‌ها مثل تداخل و پراش خاصیت موجی آن را نشان می‌دهد و برخی دیکر مانند پدیده فتوالکتریک، پدیده کامپتون و ... با خاصیت ذره‌ای نور قابل توضیح هستند.

 پرتوهای دیگر

فروسرخ:پرتو فروسرخ یا مادون قرمز تابشی است الکترومغناطیسی با طول موجی طولانی تر از نور مرئی اما کوتاهتر از تابش ریزموج. از آنجا که سرخ، رنگ نور مرئی با درازترین طول موج را تشکیل می‌دهد به این پرتو، فروسرخ یعنی پایین تر از سرخ می‌گویند.تابش فروسرخ طول موجی میان ۷۰۰ nm و ۱ mm دارد. گاما:با توجه به اینکه اشعه گاما دارای تشعشع الکترومغناطیسی است، آن فاقد بار و جرم سکون است. اشعه گاما موجب برهمکنشهای کولنی نمی‌گردد و لذا آنها برخلاف ذرات باردار بطور پیوسته انرژی از دست نمی‌دهند. معمولاً اشعه گاما تنها یک یا چند برهمکنش اتفاقی با الکترونها یا هسته‌های اتم‌های ماده جذب کننده احساس می‌کند. در این برهمکنش‌ها اشعه گاما یا بطور کامل ناپدید می‌گردد یا انرژی آن بطور قابل ملاحظه‌ای تغییر می‌یابد. اشعه گاما دارای بردهای مجزا نیست، به جای آن، شدت یک باری که اشعه گاما بطور پیوسته با عبور آن از میان ماده مطابق قانون نمایی جذب کاهش می‌یابد.فروپاشی گاما در فروپاشی گاما، هنگامی که یک هسته تحت گذارهایی از حالات برانگیخته بالاتر به حالات برانگیخته پایین‌تر یا حالت پایه آن می‌رود، تشعشع الکترومغناطیسی منتشر می‌گردد. معادله عمومی فروپاشی گاما بصورت زیر است:

AZX*-------->AZX + γ

که در آنX و X* به ترتیب نشان دهنده حالت پایه (غیر برانگیخته) و حالت با انرژی بالاتر است. قابل ذکر است که این فروپاشی با هیچ گونه تغییر در عدد جرمی (A) و عدد اتمی (Z) همراه نیست.

حالت برانگیخته هسته و حالت با انرژی پایین حاصل شده در اثر نشر پرتو گاما، فقط زمانی به عنوان ایزومر هسته‌ای در نظر گرفته می‌شود که نیمه عمر حالت برانگیخته به اندازه‌ای طولانی باشد که بتوان آن را به سادگی اندازه گیری نمود. زمانی که این حالت وجود داشته باشد، فروپاشی گاما به عنوان یک گذار ایزومری توصیف می‌گردد. اصطلاحات حالت نیمه پایدار یا حالت برانگیخته برای توصیف گونه‌ها در حالات انرژی بالاتر از حالت پایه نیز به کار می‌رود.

حالتهای فروپاشی گاما نشر اشعه گامای خالص: در این حالت فروپاشی گاما، اشعه گامای منتشر شده به‌وسیله یک هسته از یک فرآیند فروپاشی گاما برای کلیه گذارها بین ترازهای انرژی که محدوده انرژی آن معمولاً از ۲ کیلو الکترون ولت تا ۷ میلیون الکترون ولت است، تک انرژی است. این انرژیهای گذارها بین حالت کوانتومی هسته بسیار نزدیک هستند. مقدار کمی از انرژی پس زنی هسته با هسته دختر (هسته نهایی) همراه است، ولی این انرژی معمولاً نسبت به انرژی اشعه گاما بسیار کوچک بوده و می‌توان از آن صرفنظر کرد.


حالت فروپاشی بصورت تبدیل داخلی: در این حالت فروپاشی، هسته برانگیخته با انتقال انرژی خود به یک الکترون اربیتال برانگیخته می‌گردد، که سپس آن الکترون از اتم دفع می‌شود. اشعه گاما منتشر نمی‌شود. بلکه محصولات این فروپاشی هسته در حالت انرژی پایین یا پایه، الکترونهای اوژه، اشعه ایکس و الکترونهای تبدیل داخلی است. الکترونهای تبدیل داخلی تک انرژی هستند. انرژی آنها معادل انرژی گذار ترازهای هسته‌ای درگیر منهای انرژی پیوندی الکترون اتمی است.

با توجه به اینکه فروپاشی تبدیل داخلی منجر به ایجاد یک محل خالی در اربیتال اتمی می‌شود، در نتیجه فرآیندهای نشر اشعه ایکس و نشر الکترون اوژه نیز رخ خواهد داد.


حالت فروپاشی بصورت جفت: برای گذارهای هسته‌ای با انرژی‌های بزرگ‌تر از ۱٫۰۲ میلیون الکترون ولت تولید جفت اگر چه غیر معمول است اما یک حالت فروپاشی محسوب می‌شود. در این فرآیند، انرژی گذرا ابتدا برای بوجود آمدن یک جفت الکترون – پوزیترون و سپس برای دفع آنها از هسته بکار می‌رود.

انرژی جنبشی کل داده شده به جفت معادل اختلاف بین انرژی گذار و ۱٫۰۲ میلیون الکترون ولت مورد نیاز برای تولید جفت است. پوزیترون تولید شده در این فرآیند نابود خواهد شد.

+ نوشته شده در  پنجشنبه 30 دی1389ساعت 6:47 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

رنگ

دید کلی

از رنگ برای محافظت، نگهداری، دکوراسیون یا جهت اضافه کردن هرگونه قابلیت بر روی یک سطح که توسط رنگدانه پوشانده می‌گردد، استفاده می‌شود.مثال‌هایی از محافظت عبارتند از: پوشاندن سطح فلزات برای کند کردن خوردگی، یا رنگ کردن خانه جهت محافظت از آن در برابر عناصر خارجی(آب، خاک و...). مثالی از دکوراسیون، رنگ کردن اتاقی برای آماده سازی آن جهت جشن می‌باشد.استفاده‌های دیگری که از رنگ می‌شود، شامل برگرداندن رنگی خاص از روی سطح و یا استفاده بر روی سطوح بر علیه حرارت یا موازات با استفادهٔ حرارتی از آن سطح در کاربردهای مختلف است. مثال کاربردی دیگری در این زمینه، برای تشخیص دادن علامات صنعتی یا هشدارها، یا علامت گذاری لوله‌ها در صنعت یا در زمینهٔ کاربردهای نظامی می‌باشد. رنگ را برای هر جسمی می‌توان استفاده کرد، برای مثال در هنر، پوششهای صنعتی، علامات جاده‌ای یا در لنگرگاه‌ها جهت جلوگیری از خوردگی توسط آبها. رنگ یک محصول نیمه تمام شده‌است، بدین معنی که بعد از استفاده توسط کاربر است که به مرحله پایانی خود می‌رسد. از رنگ همچنین همراه با مخلوط کردن لعاب، برای پوششهای پیشرفته و صیقلی سازی سطوح نیز می‌توان استفاده کرد. تاریخچه: نقاشی‌های پیدا شده در غارها که توسط رنگهای بدست آمده از اُخرا، و اکسیدهای هماتیت و مگنتیت کشیده شده‌اند به ۴۰۰۰۰ سال قبل و به دوران انسانهای هموساپینس باز می‌گردد. نقاشی‌های کهن در درنادای مصر که برای سالیان متمادی بدون حفاظ و در معرض هوا بوده‌است، یک پدیده درخشان اثر برلینسی می‌باشد که هنوز هم به همان روشنی ۲۰۰۰ سال قبل است.مصری‌ها رنگهایشان را با ماده‌ای صمغ مانند، ترکیب می‌کردند و هر یک را به صورت جداگانه بر روی سطح اعمال می‌کردند بدون اینکه ذره‌ای با هم مخلوط گردند.آنها از ۶ رنگ استفاده می‌کردند: سفید، سیاه، قرمز، آبی، زرد و سبز. مابقی بحث راجع به تاریخ رنگ، از حوصله این مقاله خارج است. ترکیبات: رنگدانه:دانه‌های جامد ریزی هستند که در رنگ جهت توزیع رنگ، زبری، غلظت رنگ و... با یکدیگر متحد می‌گردند.ولی بعضی از رنگها یه جای ترکیبات معمول رنگدانه، از رنگ‌های دانه‌ای میکرونیزه استفاده می‌کنند. رنگدانه‌ها به دو دسته طبیعی و شیمیایی تقسیم بندی می‌گردند.رنگدانه‌های طبیعی شامل خاک رس، کلسیم کربنات، سیلیکا، تالک و میکا می‌باشد.رنگدانه‌های شیمیایی حاوی مولکولهای مهندسی یعنی خاک رس تکلیس شده، رسوب‌های شیمیایی کلسیم کربنات و سیلیکاهای مصنوعی می‌باشد. رنگدانه‌های مخفی، در کدر سازی رنگ و محافظت از لایه رنگ از اشعه ماورابنفش به کار می‌آید.انواع رنگدانه‌های مخفی از این قرار است:تیتانیوم دی اکسید، فتالوی آبی، و اکسید آهن قرمز. پرکننده‌ها نوعی مخصوص از رنگدانه‌ها هستند که برای حجم دادن به لایه رنگ، پشتیبانی از ساختار رنگ و حجم دادن به خود رنگ، مورد مصرف قرار می‌گیرند. پر کننده‌ها معمولاً حاوی مواد بی اثر ارزان قیمتی مانند آرد کوهی، تالک، آهک، باریت، خاک رس و....می باشند. بعضی از رنگدانه‌ها سمی می‌باشند مانند سرب که در رنگ‌های سربی به کار رفته‌است. صنعت رنگسازی، شروع به جایگزینی رنگدانه‌های سرب با رنگدانه‌های کم خطر تر تیتانیوم دی اکسید، از سال ۱۹۷۸ نموده‌است.تیتانیوم دی اکسیدی که امروزه در رنگسازی استفاده می‌گردد، به دلایل مختلفی توسط سیلیکن یا آلومینیوم اکسید پوشانده می‌گردد. چسب یا ناقل:چسب معمولاً به ناقلی اطلاق می‌گردد که ترکیب شکل دهنده اصلی فیلم(لایه نازک رنگ) می‌باشد.تنها ماده‌ای که حتماً باید در رنگ حاضر باشد، همین ماده‌است.حضور سایر ترکیبات در رنگ، اختیاری است. چسب‌ها حاوی زرین‌های طبیعی یا شیمیایی اند مانند اکریلیک، پلی اورتان، پلی استر، ررزین‌های ملامین، اپوکسی‌ها و روغن‌ها. رنگ لاتکس، محلولی کلوئیدی بر پایه آب است که از ذرات پلیمری میکرونیزه تشکیل شده‌است.معنی کلمه لاتکس، یعنی حلّال در آب. این روزها که بحث حفاظت از محیط زیست نیز مطرح است، شرکتهای تولید کننده رنگ، از استفاده از مواد آلی فّرار در تولیداتشان، محدود شده‌اند.دلیل این امر، که توسط سازمان محیط زیست اعلام گشته‌است، صدمه زدن احتمالی بعضی از این ترکیبات به لایه ازون و در نتیجه، افزایش میزان اشعه ماورا بنفش می‌باشد.حلال‌هایی که در مرحله اول از رنگ تبخیر می‌گردد، باعث تخریب لایه ازون می‌گردد. بحث حلال‌ها در رنگ، جداگانه مطرح می‌گردد: حلال‌ها:هدف اصلی از استفاده از حلالها، تنظیم کردن رقّت و فرارّیت و وسیکوزیته رنگ است.حلال، فّرار است و در فیلم(لایه نازک رنگ) باقی نمی‌ماند.حلال، همچنین نرخ جریان تابع لزجت و کاربرد سایر ترکیبات و نیز پایداری رنگ را در حالت سیال، کنترل می‌کند. آب، بهترین نوع حلال برای رنگ‌های آب-محور می‌باشد.رنگهای حلال-محور، که گاهی نیز رنگ‌های روغنی نامیده می‌شوند، می توانند تعداد کثیری از حلال‌ها را در خود جای دهند که شامل ترکیبات آروماتیک، آلیفاتیک، الکلها وکتونها و رزین‌های سبک رقیق کننده خواهند بود.چنین حلالهایی در مواقعی استفاده می‌گردند که رنگهای روغن-محور و ضد آب مورد نیاز است. مواد افزودنی:کنار ست تشکیل دهنده اصلی رنگ که در بالا مورد بحث قرار گرفتند، رنگ می‌تواند حاوی مواردی بسیار وسیع از مواد افزودنی باشد که به مقدار بسیار کمی به رنگ افزوده می‌گردد و در کمال تعجب، اثر بسیار زیادی بر روی خواص رنگ می‌گذارد.مثالهایی از این موارد، موادی هستند که کشش سطحی رنگ را تنظیم می‌کنند، جاری شدن رنگ را بهبود می‌بخشند، ظاهر پایانی را تصحیح می‌کنند، تری و خیسی لبه رنگ را بالا می‌برند، پایداری رنگدانه را بهبود می‌بخشند، خواص ضدّ یخ زدگی ایجاد می‌کنند، مقدار کف کنندگی و پوسته پذیری رنگ را کنترل می‌کند و.... انواع دیگر از مواد افزودنی شامل کاتالیست‌ها، حجم دهنده ها(با پر کننده‌ها اشتباه گرفته نشوند)، پایدار کننده‌ها، امولسیون سازها، زمینه سازها، پیش بَرهای مواد افزودنی، پایدار کننده‌های ضد اشعه ماورابنفش، عوامل کدر کننده و بایوسایدها (جهت مقابله با رشد باکتری‌ها) می‌باشند.

رنگ‌های گرم

رنگهای گرم نیمه قرمز چرخه رنگها به عنوان رنگهای گرم شناخته می‌شوند که شامل زرد- سبز و قرمز-بنفش می‌باشد.

  • نقاط قوت: این رنگها القاء کننده گرمی و راحتی هستند.
  • نقاط ضعف: رنگهای گرم زیادی در تصویر باعث تضعیف برجستگی که باید در تصویر وجود داشته باشد می‌شود.

نکته: بنفش نقشی دوگانه دارد در کنار رنگ‌های گرم خاصیت گرمی ودر کنار رنگهای سرد خصلت سرد دارد. بطور کلی می‌توان رنگ‌های اصلی را «زرد = متناسب با شکل مثلث --- قرمز = متناسب با شکل مربع --- آبی = متناسب با شکل دایره» دانست ودر کنار آن سه رنگ دیگر «نارنجی - سبز - بنفش» را در گروه رنگهای مکمل طبقه بندی کرد.

+ نوشته شده در  پنجشنبه 30 دی1389ساعت 6:45 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

اینم یک برانامه پر قدرت برای گوشی



کنترل کامل گوشی با کامپیوتر توسط Remote s60 3.0.959 تاریخ : پنجشنبه، 15 مهر ماه ، 1389
موضوع : نرم افزار و اموزش موبا


قصد داریم یکی از بی نظیرترین نرم افزارهای تولیدی برای گوشی های سیمبیان را معرفی کنیم . نرم افزاری که هر بیننده ای با مشاهده امکانات جالب آن شگفت زده می شود . .  نام این نرم افزار فوق العاده Remote S60 می باشد .

 

 توجه داشته باشید سایت پادشاه ترفندها نسخه کرک شده از این نرم افزار را دراختیار شما قرار می دهد که توسط هر عدد دلخواه رجیستر می شود .

 

 

از قابلیت های بی نظیر این نرم افزار می توان به موارد زیر اشاره کرد !

 کنترل کامل گوشی شما توسط کامپیوتر

 امکان تایپ در تمام قسمت های گوشی مانند Message  و تمام نرم افزارهای نصب شده بر روی گوشی شما مانند نرم افزارهای چت  و ….. توسط کیبورد  کامپیوتر ( قابلیتی فوق العاده برای دوستانی که گوشی های تاچ اسکرین مانند 5800 دارند و از نبود کیبورد سخت افزاری بر روی این گوشی در مواردی مانند اس ام اس نوشتن و یا تایپ در نرم افزارهای چت رنج می برند )

عکسبرداری از صفحه گوشی با کیفیت فوق العاده بالا ( تا به امروز تمام اسکرین شات های نرم افزارهای معرفی شده در موبایل ها  اکثرا توسط این نرم افزار گرفته شده است )

فیلمبرداری از تمام منوها و محیط گوشی با کیفیت فوق العاده بالا

امکان اتصال گوشی به کامپیوتر توسط بلوتوث یا کابل

امکان فارسی نویسی در محیط اس ام اس برای گوشی هایی که قادر به نوشتن حروف فارسی نیستند یا از زبان فارسی پشتیبانی نمی کنند .  ( توسط کیبورد کامپیوتر و قرار دادن زبان نوشتن فارسی در کامپیوتر در محیط این نرم افزار اس ام اس های فارسی خود را تایپ کنید )

توجه داشته باشید که نرم افزار در هر دو نسخه s60v3 و S60v5 برای نصب احتیاج به ساین یا هک گوشی دارد .

برای خواندن ادامه آموزش به ادامه مطلب مراجعه کنید



آموزش استفاده از برنامه و نکات مربوط به آن : 
برای استفاده از نرم افزار Remote S60 باید نرم افزار Pc Suite (در هنگام خرید گوشی در کارتن گوشی شما  یک عدد سی دی نیز وجود دارد  که  نرم افزار Pc Suite در این سی دی موجود است )  را بر روی سیستم خود نصب کنید .
 کار کردن با نرم افزار بسیار ساده می باشد . نرم افزار دارای دو کلاینت می باشد که یکی از از آن ها با فرمت exe بر روی کامپیوتر نصب می شود و کلاینت بعدی با پسوند Sis بر روی گوشی s60v3 یا s60v5 نصب می شود .

 پس از نصب هر دو کلاینت sis و exe که اولی بر روی گوشی و کلاینت دوم و با فرمت exe بر روی کامپیوتر نصب می شود بعد از اینکه از نصب نرم افزار Pc suite بر روی سیستم مطمئن بودید گوشی را توسط کابل آن به کامپیوتر متصل کنید و از منویی که با اتصال کابل به گوشی در گوشی نمایش داده می شود گزینه اول یعنی Pc Suite را انتخاب کنید . توجه داشته باشید در اولین اتصال باید صبر کنید تا گوشی شما توسط ویندوز کامپیوتر کاملا شناسایی شود.  حالا کلاینت کامپیوتری برنامه را که قبلا بر روی ویندوز کامپیوتر نصب کرده بودید اجرا کنید . حالا به کلاینت موبایل نرم افزار که بر روی گوشی خود نصب کردید مراجعه کنید و آن را اجرا کنید  . حالا از Menu گزینه اول یعنی Conect via usb را انتخاب کنید . حالا پس از چند لحظه تصویر گوشی و منوهای آن را با کیفیت خیلی بالا بر روی کامپیوتر مشاهده می کنید . الان می توانید از امکاناتی که در بالا به آن اشاره شد استفاده کنید

 دانلودهremote-s60 بصورت مستقیم از سرور Dropbox

دانلود remote-s60از سرورrapidshare

دانلود remote-s60 از سرورturboshare

 پسورد پوشه زیپ:www.lordhack.com

 

قابل نصب بر روی گوشیهای :

N71 , N73 ,N73 Music Edition , N75 , N76 , N77 , N80 , N80 IE , N81 ,N81 8GB , N82 , N91 ,N91 8GB , N92 , N93 , N93i , N95 , N95 8GB , E50 , E51 , E60 , E61 , E61i , E62 , E65 , E70 , E90 , 5700 Express Music , 6110 Navigator , 6120 Classic , 6121 Classic , 6290 , 3250 , 5500

+ نوشته شده در  سه شنبه 21 دی1389ساعت 12:3 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

اینم انتی ویروس



انتی ویروس موبایلESET Mobile Antivirus تاریخ : چهارشنبه، 21 مهر ماه ، 1389
موضوع : نرم افزار و اموزش موبا


یکی از قویترین و محبوب ترین آنتی ویروس های حال حاضر NOD32 می باشد که محبوبیت خاصی در بین کاربران فارسی زبان نیز دارد. اینک این شرکت نسخه موبایل آنتی ویروس خود را ارائه کرده است. نرم افزار موبایل ESET Mobile Antivirus  که به تازگی منتشر شده است یک آنتی ویروس فوق العاده قوی برای گوشی های نوکیا سری ۶۰ ورژن ۳ و ۵ میباشد که می توانید این آنتی ویروس محبوب را از سایت میهن دانلود دریافت نمائید

ESET Mobile Antivirus ترکیبی از بهترین برنامه های امنیتی برای موبایل نسخه سمبین و ویندوز موبایل است این انتی ویروس موبایل شما را در برابر ویروسهای شناخته شده و ناشناس کاملا" بصورت هوشمندانه حفاظت میکندESET Mobile Antivirus موبایل شما را در هنگام استفاده از اینترنت موبایل و بلوتوث و حتی اس ام اسها محافظت خواهد کرد

 

این برنامه از طریق اینترنت موبایل شما قابل اپدیت است و برای اپدیت ان فقط کافیه از یوزر و پسوردههایی که در nod32 کامپیوتر قابل استفاده است را ورارد کنید



بعد از نصب نرم افزار از شما یوزر و پسورد می خواهد که می توانید یوزر و پسورد آنتی ویروس ناد 32 کامپیوتر را به ان بدهید

دانلودهMobile_Antivirusبصورت مستقیم از سرور Dropbox

دانلود Mobile_Antivirusسرورrapidshare

دانلود Mobile_Antivirusسرورturboshare

 پسورد پوشه زیپ:www.lordhack.com

 

 

 


دانلود انتي ويروس موبايل free download نوکیا سری 5 نوکیا سری 60 نوکیا سری 60 ورژن 3 نرم افزار موبایل نرم افزار نوکیا نرم افزار رایگان آنتی ویروس موبایل آنتی ویروس نوکیا برنامه موبایل برنامه نوکیا سایت دانلود سایت دانلود موبایل


+ نوشته شده در  سه شنبه 21 دی1389ساعت 11:59 قبل از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

هک: حال کردی



هک نرم افزارهای موبایل با siscontents165 تاریخ : سه شنبه، 11 آبان ماه ، 1389
موضوع : نرم افزار و اموزش موبا


فایلهایی با این پسوندsis پركاربردترین فایلهای نصب برنامه های كاربردی در گوشیهای با سیستم عامل سیمبین است که اکثر گوشیهای موجود در بازار ایران از این سیستم عامل استفاده میکنند.

 

حتما" تا به برنامه هایی را که میشد توسط انها سورس برنامهای exe را  هک کرد  و تمام قسمتهای یک برنامه اجرایی را به نفع خود تغییر داد را در همین سایت دیده اید

حالا میخوام برنامه را به شما معرفی کنم که خیلی راحت توسط ان بتونید سورس برنامه های موبایل و گیمها به فرمت sis در کامپیوتر خود باز کرده و منوها و عکسها و لینکهای انرا به نفع خود تغییر بدید

با استفاده از نرم افزار SIScontents 1.6.0 build شما می توانید فایل های SIS مربوط به نرم افزار و بازی ها را باز کنید و مشخصات و اطلاعات آنها را استخراج کرده و ویرایش نمایید .(Nokia S60 3rd, 5th Edition and Sony Ericsson UIQ 3.x platforms are supported).

 

 

 

ویژگی ها :

- استخراج تصاویر از بازی و برنامه ها

- اضافه و حذف اطلاعات کلی و ویرایش آن

- باز کردن محتویات و بروز رسانی فایل های موجود در بسته

در  ورژن جدیدش قابليت self sign‌ هم بهش اضافه شده به اين معني كه شما مي تونيد برخي برنامه ها رو كه نياز به دسترسي بالا به سيستم عامل ندارند رو به صورت عمومي ساين و نصب كنيد
يعني بدون نياز به cer , key اختصاصی
كافيه به منو Tools بريد و sign package رو انتخاب كنيد



 

دانلوده siscontents165 بصورت مستقیم از سرور Dropbox

دانلود  siscontents165ازسرورrapidshare

 

 

دانلود  siscontents165ازسرورpersiangig

 

پسورد پوشه زیپ:www.lordhack.com


sis دانلود دانلود نرم افزار ساخت SIS ساخت بازی و نرم افزار موبایل نرم افزار نرم افزار کاربردی ویرایش SIS ویرایش فایل پسوند SIS کار با نرم افزار و بازی های نوکیا

+ نوشته شده در  سه شنبه 21 دی1389ساعت 11:49 قبل از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

برنامه افزایش رتبه سایت



برنامه حرفه ای برای افزایش رتبه سایتTrafficTravis تاریخ : جمعه، 5 آذر ماه ، 1389
موضوع : دانلود نرم افزار


TrafficTravis نرم افزاری رایگان برای افزایش بازدید و آمار سایتها و وبلاگها می باشد. این نرم افزار جزء نرم افزارهای all-in-one می باشد که می توانید تمام کارهای مربوط به افزایش بازدید را یکجا انجام دهید مثل بهینه کردن موتور جستجو، نظارت بر پرداخت هر کلیک و... .

 

ویژگیهای کلیدی نرم افزارTrafficTravis 3.3.6 Build 1121 Portable:
- قابلیت داشتن ابزار تجزیه و تحلیل صفحه هر سایت به صورت دقیق
- قابلیت اضافه کردن 5 پروژه و 50 سایت مورد نظر خود
- نمایش رتبه سایت شما در موتورهای جستجو
- اضافه کردن کلمات کلیدی تا 200 کلمه
- داشتن ابزار جستجوی قدرتمند PPC
- محیط زیبا و کاربر پسند
- حجم نسباً کم با توجه به قابلیت هایی که دارد

 

 

این برنامه به جستجو و برسی کلمات کلیدی  سایت شما در موتور های مطرح انرا به شما اعلام میکند و نقاط ضعف انرا نیز  که علت پاین بودن رنکینک سایت شماست را نیز برسی میکند و..



دانلوده TrafficTravis 3.3.6 Build 1121 Portable مستقیم از سرور Dropbox

 

دانلوده TrafficTravis 3.3.6 Build 1121 Portableبصورت مستقیم از سرور mediafire

این برنامه یک برنامه فوق العاده حرفه ای برای بالا بردن سئو سایت شماست که بصورت رایگان می باشد ولی بعد از دانلود و قلا از اجرا ان باید در لینک زیر ابتدا ثبت نام کنید

 

http://www.traffictravis.com/register

 توجه داشته باشید که در کار نیم باید نامتان بصورت فول باشد مثلا"yaghoob ekrami حالا بر روی لینک ارسال به ایمیلتان کلیک کنید تا کد فعال سازی به همین ایمیلتان در همان لحضه ارسال شود حالا کافیه نرم افزار را اجرا و کد را وارد کنید

 

برچسب ها: دانلود، نرم افزار، افزایش بازدید سایت، افزایش بازدید وبلاگ، افزایش آمار، بالا بردن رتبه سایت، بهینه کردن سایت، افزایش ترافیک سایت، پردیس، پردیس سافت دانلود، قوی کردن موتورهای جستجو، بلاگفا، میهن بلاگ، پرشن بلاگ، ترافیک، بازدید، آمار، نظارت بر کلیک ها، SEO، افزایش، بازدید سایت، توسط نرم افزار، TrafficTravis 3.3.0 Build 820،


اموزش افزایش بازدید سایت افزایش بازید وبلاگ نرم افزایش تبلیغاتی افزایش بازدید کننده

+ نوشته شده در  سه شنبه 21 دی1389ساعت 11:46 قبل از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي ادامه فصل چهارده


  ادامه فصل 14 - ساختمان دستگاه دفع ادرار



  مشاهده كنيد :
يك شش گوسفند سالم تهيه كنيد و پس از مشاهده ي آن به پرسش هاي زير پاسخ دهيد:
1 – ناي و نايژه ها چه خصوصياتي دارند؟
2 – شش ها در موقع لمس كردن ( و بعد از دميدن در ناي) چگونه حس مي شوند؟
3 – رنگ شش ها مربوط به چيست؟
4 – قسمتي از شش را برش دهيد . در محل برش چه مي بينيد؟

- لوله هايي كه سطح ناصاف دارند و جنس آنها غضروف مي باشد.
- قبل از دميدن حجم كم و بسيار نرم و شل است و رنگ آنها تيره، اما بعد از دميدن حجم زياد بوده و كمي سفت تر مي شوند و رنگ آن را روشن مي باشد.
- مربوط به سلول هاي پهن و نازكي است كه مويرگ هاي زيادي دارند و قبل از دميدن سلولها جمع شده و كبود به نظـــر مي رسند اما وقتي پر از هــوا مي شوند ديواره كيسه هاي هوا نازك شده و به رنگ روشن در مي آيند.
- حفره هاي اسفنجي شكل ديده مي شود كه نشان دهنده ي كيسه هاي هوايي بسيار زياد مي باشد.
 



  ساختمان دستگاه دفع ادرار:

دستگاه دفع ادرار شامل كليه ، ميزناي ، مثانه و مجراي دفع ادرار است. كليه ها در پشت معده و روده ها يعني چسبيده به ديواره پشتي شكم قرار گرفته اند. به هر كليه يك سرخرگ وارد مي شود اين رگ ،‌دو كليه شعبه هاي زيادي پيدا مي كند و به مويرگ هاي فراواني تبديل مي شود. هم چنين هر كليه يك سياهرگ خارج مي شود. هم چنين از هر كليه يك سياهرگ خارج مي شود. اين دو رگ،‌به بزرگ سياهرگ پائيني متصل مي شوند كه به سوي قلب مي رود.

 

از هر كليه ، يك لوله هم به نام ميزناي خارج مي شود. دو ميزناي به كيسه اي به نام مثانه مي روند تا ادرار ساخته شده در كليه ها را در آن جمع كنند. وقتي مثانه از ادرار پي مي شود احساس دفع ادرار را ايجاد مي شود.  



  نفرون :

در هر كليه ،‌در حدود يك ميليون واحد تصفيه به نام نفرون (لوله ادراري) وجود دارد. هر نفرون لوله ي بسيار باريكي است كه به چشم ديده نمي شود. و اطراف آن را مويرگ ها پوشانده اند. ديواره ي هر نفرون فقط يك لايه سلول دارد و بسيار نازك است. مواد زايد از مويرگ وارد نفرون (لوله ادراري) مي شوند. به اين ترتيب مواد زايد خوني كه از طريق سرخرگ ها وارد كليه شده است. از خون خارج مي شود. فرق خون سياهرگي و سرخرگي كليه چيست؟

 



  فكر كنيد :
در بدن به جز كليه ها، چند اندام دفعي ديگر نيز وجود دارند. نام ونوع كارهاي آنها را در جدولي مانند جدول زير بنويسيد.

نام اندام دفعي محل در بدن نوع كار
1- كليه ها

2- غده هاي عروق

3- روده بزرگ

4- غده هاي اشكي

5- شش ها

دراخل شكم

در پوست

داخل شكم

داخل چشم

داخل قفسه سينه

دفع اوره،نمك ها وتنظيم مقدار آب بدن

دفع عرق،مواد زايد و خنك كردن بدن

دفع مواد زايد،تنظيم آب بدن

دفع آب،شستشوي چشم

دفع كربن و دي اكسيد

 


  تعادل آب در بدن :

در فصل هاي قبل آموختيد كه خون بايدمواد غذايي و اكسيژن لازم را به سلول هاي بدن برساند و مواد زايد آن ها را پس بگيرد. در اين صورت تركيب خوني بايد بطور دائم و مفيد باشد و مواد محلول در پلاسما كم و زياد شوند. البته تغييرات جزيي تركيبات خون اشكالي بوجود نمي آورد ولي اين تغيير تركيب نبايد از حد معيني بيشتر باشد. مقدار ماده ي لازمي مانند آب هم نبايد زيادتر از حد شود.
اطراف بيشتر سلولهاي زنده ي بدن ما را آب فرا گرفته است. جانوراني كه در داخل آب زندگي مي كنند،‌از لحاظ جذب و دفع آن مشكلي ندارند. اما جانوران ساكن خشكي و خود ما اغلب با مشكل كم آبي بدن رو به رو مي شويم كه بايد آن را حل كنيم. كليه اندامي است كه مقدار آب بدن را تنظيم مي كند.
بدن شما در يك شبانه روز، از راه هايي آب خود را از دست مي دهد و از راه هايي ديگر آب مورد نياز خود را دريافت مي كند. تصوير زير ، ‌راه هاي جذب و دفع آب بدن را نشان مي دهد.
 



  تنظيم محيط داخلي بدن :

اگر آب بدن اضافي باشد، توسط كليه ها دفع مي شود ادرار در كليه ها ساخته مي شود. درادرار اوره و مواد معدني اضافي بدن هم وجود دارد. بعضي از مواد دفعي مانند اوره سمي هستند و اگر درخون بمانند شخص را مسموم مي كنند. اين ماده در آب حل مي شود تا رقيق شود و دفع آن به بدن آسيب نرساند. شاخه هايي از اصلي ترين سرخرگ بدن،‌يعني آئورت به كليه وارد مي شود. خون در اين اندام ها گردش منظم دارد. در اين ميان كليه ها مواد دفعي و اضافي خون را از آن مي گيرند و به صورت ادرار دفع مي كنند. حتماً توجه كرده ايد كه مقدار دفع ادرار، به مقدار آشاميدني هايي كه مصرف مي كنيد بستگي دارد. مقدار آب خون، هرگز نبايد از حد معيني كمتر يا بيشتر شود. كليه ها اين حد را تنظيم مي كنند. اگر مقدار آبي كه مي خوريد مناسب باشد. ادرار شفاف و تقريباً بي رنگ خواهد بود. در اطراف نفرن ها مواد زايد خون از آب گرفته تا نمك ها و به ويژه اوره) به داخل نفرون نفوذ مي كنند و اندك اندك از كليه برون مي روند. به اين مايع خارج شده از نفرون ها ادرار گفته مي شود. كليه اندام تنظيم كننده ي تركيب خون است.  



  تفسير كنيد :
مي دانيم كه آب لازم ترين ماده براي بدن است. اما كار مهم كليه ها دفع اين ماده است. آيا در كليه ها، «آب ماده ي غير لازم» محسوب مي شود؟ چگونه ممكن است ماده اي هم لازم و هم غير لازم باشد؟
در اين جدول تركيب خون و ادرار با هم مقايسه شده اند.
1 – از مقايسه ي اين ارقام چه نتيجه اي مي گيريد؟
2 – پزشك ها اغلب از بيمار مي خواهند كه تركيب ادرار خود را در آزمايشگاه مشخص كند، به نظر شما اين كار چه كمكي به پزشك مي كند؟

- چون آب در بدن مصرف نمي شود، اما موجب حمل و نقل مواد در بدن مي شود

مواد پلاسما(درصد) ادرار(درصد)
آب
پروتئين
گلوكز
اوره (داراي نيتروژن)
ساير مواد نيتروژن دار
سديم
ساير مواد معدني
91
9
1/0
03/0
005/0
32/0
40/0
95
0
0
2
13/0
34/0
53/2

1 – نتيجه مي گيريم كه در پلاسما بعضي از مواد زياد هستند و در ادرار وجود ندارند(پروتئين – قند) و بعضي مانند آب دريا را ادراي زيادتر هستند. و مواد نيتروژن دار بايد از بدن خارج شوند.
2- اندازه گيري مقدار بعضي از مواد در ادرار راهنماي خوبي براي تشخيص بيماري است. مثلاً وجود قند يا پروتئين در ادرار نشانه بيماري است.

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 4:8 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي فصل چهارده

فصل 14 – تبادل محيط



  ساختمان دستگاه تنفس :

دستگاه تنفس شامل بيني، حلق ،‌حنجره، ناي و نايژه و شش است. هر نايژه در داخل شش ،‌انشعابات ريشه مانند زيادي دارد كه نايژك نام دارد. در انتهاي هر انشعاب بسيار باريك، يك قسمت حباب مانند بنام كيسه ي هوايي وجود دارد.

 



  دم وم بازدم :

عمل تنفس در انسان شامل دو مرحله ي دم و بازدم است. ورود هوا از محيط بيرون به درون شش ها، مرحله دم و خروج آن از شش ها به بيرون مرحله بازدم را تشكيل مي دهد.
همه فعاليتهايي كه در بدن شما صورت مي گيرند، انرژي مي خواهند. اين انرژي از سوختن موادي مانند گلوكز و ليپيدها درون سلول ها ايجاد مي شود. براي آن كه مولكول هاي گلوكز و چربي در داخل سلول بسوزند. يعني به مولكول هاي كوچكتر تبديل شوند.
لازم است ابتدا با اكسيژن تركيب شوند. به اين نوع واكنش ها تنفس مي گويند . گاز كربن دي اكسيد،‌محصول هميشگي تنفس است. تأمين اكسيژن لازم براي كار سلول ها و دفع گاز كربن دي اكسيد حاصل از آن ها، وظيفه ي دستگاه تنفس است.
 



  مقايسه كنيد :
1 – هواي دم و بازدم چه تفاوت هايي دارند؟
2 – مولكول اكسيژن O2 و كربن دي اكسيد CO2 است. به نظر شما كربن (C) از كجا به اكسيژن اضافه شده است؟

- در هواي دم مقدار اكسيژن بيشتر است اما در بازدم مقدار كربن دي اكسيد زياد است - از شكسته شدن مولكول ،‌گلوكز در سلول كربن آزاد شده و در هنگام سوختن با اكسيژن تركيب مي شود. گلوكز + اكسيژن ---> كربن دي اكسيد+ آب

گاز دم بازدم
اكسيژن 21 درصد 17 درصد
نيتروژن 79 درصد 79 درصد
كربن دي اكسيد كم تر از 1/0 درصد 4 درصد
 


  آزمايش كنيد ، اثبات وجود كربن دي اكمسيد در هواي بازدم :
1 – مقداري آهك را در آب حل كرده و با كاغذ صافي آن را كاملاً صاف كنيد.
2 – آب آهك را در شيشه اي بريزيد و به وسيله يك ني نوشابه، چند ثانيه در آن بدميد؟
چه تغييري در محلول آب آهك صورت مي گيرد؟
از كجا بفهميم كه اين تغييرمربوط به وجود كربن دي اكسيد هواي بازدم است؟

- آب آهك كدر مي شود
- از آنجا كه با وارد كردن هواي معمولي با يك تلمبه به داخل آب سطح آن كدر نمي شود.
 



  جريان هوا از بيني تا نايژه :

شما هوا را از راه بيني وارد شش هاي خود مي كنيد. اين هوا ممكن است سرد، خشك و يا داراي ذرات غبار باشد. فضاي داخلي بيني اين هوا را گرم، مرطوب و تصفيه مي كند .
هوا پس از عبور از راه حلق وارد ناي مي شود . قطر ناي ...مساوي است ولي ناي به علت وجود غضروف در ديواره آن هميشه باز است. سطح داخلي ناي داراي سلول هايي است كه مژك هاي كوتاه و فراواني در سطح خود دارند. غده هايي كه در اين ديواره وجود دارند. ماده مخاطي ترشح مي كنند. اين ماده و مژك ها ،‌ذرات ريزتر موجود در هواي دم را جذب مي كنند و آن ها را به سمت بيرون مي فرستند. بدين ترتيب هواي پاكيزه و مرطوب از راه ناي وارد نايژه ها مي شود. در افراد سيگاري،‌اين مژك ها و غده هاي ترشح كننده مخاط كم كم از كار مي افتند. بنابراين چنين افرادي براي خارج كردن ذرات موجود در دود سيگار،‌دچار مشكل مي شوند واغلب سرفه مي كنند.


 



  جريان هوا در شش ها :

كيسه هاي هوايي ديواره هاي نازكي دارند كه فقط يك لايه با سلول هاي پهن با قطر اندك دارند. اطراف كيسه هاي هوايي را مويرگ هاي خوني زيادي فراگرفته اند. ديواره ي كيسه ي هوايي و اين مويرگ ها ، محل مناسبي براي نفوذ اكسيژن از شش ها به خون و برعكس عبور كربن دي اكسيد از خون به شش هاست.
علت تبادل گازها،‌تفاوت در مقدار آن ها ، درون شش و خون است كه باعث ايجاد پديده ي انتشار مي شود. خوني كه به اطراف كيسه هاي هوايي مي رود، اكسيژن كمي دارد. اما كربن دي اكسيد حاصل از فعاليت سلول ها را به همراه آورده است. در عوض هواي دم داراي اكسيژن زياد و كربن دي اكسيد اندك است. اين دو گاز مي توانند از ديواره هاي نازك سلولي كيسه هاي هوايي به كربن دي اكسيد اندك است.
اين دو گاز مي توانند از ديواره هاي نازك سلولي كيسه هاي هوايي به آساني عبور كنند و با يكديگر مبادله شوند. در نتيجه،‌خوني كه اكسيژن زياد گرفته است به قلب باز مي گردد تا در همه ي بدن توزيع شود يعني به كنار سلول ها برسد.

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 4:7 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي ادامه فصل سيزده



  ادامه فصل 13 - لنف

خوني كه داخل سياهرگ جاري است. معمولاً غليظ تر از خوني است كه در سرخرگ جريان دارد،‌زيرا مقداري از پلاسماي خود را در حين عبور از مويرگ ها از دست داده است. اكنون ببينيم پلاسما يا مايعي كه از مويرگ خارج مي شود چه مي شود؟ اين مايع را رگ هاي لنفي جمع آوري مي كنند. رگ هاي لنفي قسمت هاي مختلف بدن ،‌در بالا و نزديك قلب به يكي از بزرگ سياهرگ هاي آن متصل مي شوند و مواد خود را كه لنف نام دارد، دوباره به داخل خون مي ريزند.



  وظايف لنف :

لنف به مايعي گفته مي شود در رگ هاي لنفي جريان دارد. اين مايع كارهاي مختلفي را در بدن انجام مي دهد.  



  1- جمع آوري مايع بين سلولي :

مويرگ ها، پلاسما و مواد زايد نياز سلول ها را به درون بافت ها ترشح مي كنند تا مواد غذايي را به سلول ها رسانده و مواد زايد را بگيرند. مويرگ هاي لنفي بخشي از اين مايع را جمع آوري مي كنند تا به خون برگردانند.

 



  2 – جذب مولكول هاي چربي از ديواره ي روده : اين مولكول ها كه بزرگترند ،‌جذب رگ هاي لنفي داخل پرزهاي روده شده و سپس وارد جريان خون مي شوند.
3 – توليد ، ذخيره و جابجايي گروهي از گلبول سفيد : اين سلول ها كه دفاع از بدن را به عهده دارند. خون و لنف مستقر بوده و با ميكروب ها مبارزه مي كنند.



  آزمايش كنيد :
1 – سرعت عبور خون در رگ هاي با قطر متفاوت چگونه است؟
2 – آيا جريان خون در رگ ها يك طرف است يا دو طرفه ؟
3 – حركت گلبول هاي قرمز از درون مويرگ ها چگونه است ؟

- هر چه قطر زيادتر باشد خون سريعتر حركت مي كند.
- هميشه يك طرفه است
- چون مويرگ ها بسيار نازك هستند حركت بسيار كند و گلبولهاي بصورت يك رديفي حركت مي كنند.
 



  گردش خون :

گفته مي شود كه به جز ماهي ها بقيه ي مهره داران از جمله انسان، گردش خون مضاعف دارند (يعني داراي دو نوع گردش خون اند) كه آن ها را گردش بزرگ ( از قلب به اندام ها و برعكس) و گردش كوچك (از قلب به شش ها و برعكس) مي نامند.
گردش كوچك خون (تصفيه اي) از بطن راست شروع شده و به دهليز چپ خاتمه مي يابد.
گردش بزرگ خون (عمومي) از بطن چپ شروع شده و در دهليز راست تمام مي شود.

 


  فكر كنيد : 1 – نقش گردش بزرگ و گردش كوچك خون را توضيح دهيد؟
2 – چرا به كبد بر خلاف بقيه اندام ها، دو رگ وارد شده است؟

- گردش بزرگ از بطن چپ شروع و پس ازعبور از اندامها به دهليز راست ختم مي شود. گردش كوچك از بطن راست شروع پس از عبور از ششها به دهليز چپ ختم مي شود. در گردش بزرگ خون روشن از قلب خارج و پس از عبور از اندام ها تيره شده و به قلب باز مي گردد. اما در گردش كوچك برعكس اين عمل خون تيره خارج شده و در ششها تصفيه كشته خون روشن وارد قلب مي شود.
- به كبد يك سرخرگ براي تغذيه وارد مي شود. يك سياهرگ مواد غذايي را از روده باريك به كبد مي آورد براي كنترل و بازرسي سياهرگ باب نام دارد.
 



  فشار خون :

قلب وقتي منقبض مي شود. خون را به داخل سرخرگ ها مي فرستد و موجب مي شود بر ديواره ي رگ ها فشار وارد آيد. اين فشار را فشار خون مي نامند. فشار خون در سرخرگ ها زياد و در سياهرگ ها كم است فشار آوردن خون بر ديواره ي رگ ها، متناسب با كار قلب، باعث مي شود كه قطر سرخرگ ها بطور متناوب زياد و كم شود. اين زياد و كم شدن دائمي قطر سرخرگ ها،‌مانند موجي در طول رگ به حركت در مي آيد و ما آن را به صورت نبض در نقاط مختلف بدن حس مي كنيم (علت مساوي بودن تعداد ضربان هاي قلب و نبض همين است)

 

فشار خون زياد معمولاً مربوط به افرادي است كه رگ هاي آنان تنگ شده و خون به آساني نمي تواند از آن ها عبور كند.  



  اطلاعات جمع آوري كنيد :
1 – تحقيق كنيد وجود فشار خون بالا و فشار خون پائين، چه ضرري دارد؟

وقتي فشار خون از حد معمول بيشتر باشد ديواره سرخرگ ها انعطاف پذيري زيادي را ندارند و ديواره آنها سخت شده است و در نتيجه قلب به سختي خون را وارد رگ ها مي كند به قلب فشار مي آيد و گاهي رگ ها دچار شكستگي شده و خونريزي ايجاد مي شود. اگر فشار خون كمتر از حد معمول باشد،‌خون به مغز نمي رسد و خطرناك است

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 4:6 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي فصل دوازده

  فصل 12 – خون و ايمني

همه ي جانداران براي زنده ماندن بايد مواد لازم را از محيط اطراف خود بگيرند و مواد زايد را به آن پس بدهند. جانوراني كه دستگاه گردش خون دارند، صاحب مايعي به نام خونند كه مواد لازم را به سلول هايشان مي رساند و مواد زايد از آن ها دوري كند.



  تركيب خون :

خون يك نوع بافت است و از سلول و مايع بين سلولي تشكيل شده است. مايع بين سلولي خون پلاسما نام دارد. سلول هاي خون به صورت جدا از هم در پلاسما شناورند. اگر چه خون مايعي قرمز رنگ به نظر مي رسد، ولي قسمت مايع آن (پلاسما) زرد رنگ بوده و رنگ خون به خاطر گلبول هاي قرمز است كه تعدادشان نسبت به بقيه ي سلول هاي خون بسيار بيشتر است.

 



  كار خون :

خون مايعي است كه مواد جديد را براي سلول،‌تأمين و مواد زائد از آن دور مي كند. در حقيقت خون، محيط داخلي بدن را يكنواخت نگه مي دارد. در بدن ما،‌سلولي وجود ندارد كه فاصله ي آن از رگ خوني بيش از 10/1 ميلي متر باشد. خون در بدن ما چندين كار مختلف انجام مي دهد.  



  1 – انتقال مواد : خون در انتقال مواد چند كار مهم انجام مي دهد:

الف – مواد غذايي را از دستگاه گوارش جذب مي كند. اين مواد پس از كنترل ، به وسيله خون حل مي شوند و به تمام قسمت هاي بدن مي رسند.
ب – اكسيژن را از شش ها گرفته و به سلول ها مي رساند.
ج – مواد زايد سلول هاي بدن، مانند كربن دي اكسيد و اوره را مي گيرد، و ازآن ها دور مي كند،‌اوره ماده ي سمي است كه در نتيجه استفاده بدن از پروتئين بوجود مي آيد.
د – بعضي از سلول ها موادي به نام هورمون ترشح مي كنند كه بايد به سلول هاي منطقه اي ديگري از بدن برسد. خون وظيفه جا به جا كردن هورمون ها را به عهده دارد.
 



  2 – تنظيم دما : خون در ضمن عبور از قسمتهاي گرم بدن، مثلاً ماهيچه ها، گرما را مي گيرد و آن را به قسمت هاي سرد (مانند پاها،گوش و غيره) مي رساند.
3 – وظايف دفاعي : خون به وسيله مواد و سلول هايش با عوامل بيماريزا مثل ميكروب ها مقابله مي كند.



  انعقاد خون :

پلاكت ها در محل هايي از بدن كه زخم ايجاد شده است جمع مي شوند و با ساختن رشته هايي تور مانند خونريزي را متوقف مي كنند. گلبول ها به اين رشته چسبيده و لخته خون را تشكيل مي دهند. اين عمل كه باعث توقف خونريزي مي شود،‌انعقاد خون است .
وتامين k كليسم به انعقاد خون كمك مي كنند . ماده ي زرد رنگي كه روي لخته خون جمع مي شود سرم نام دارد.


 


  گروههاي خوني :

خون همه ي افراد شبيه به هم نيست. زيرا تركيباتي كه در خون آنها وجود دارد با يكديگر متفاوت است. به همين دليل اگر خون دو نفر را كه از دو نوع سازگار است. با هم مخلوط كنند مخلوط منعقد مي شود. اگر هنگام انتقال خون از يك شخص به شخص ديگر چنين اتفاقي بيفتد، شخص گيرنده ممكن است جان خود را از دست بدهد. به همين سبب پزشكان بايد قبل از تزريق خون شخص ديگري به بيمار، از سازگار بودن خون دهنده و خون گيرنده مطمئن شوند.
گروه هاي خوني افراد مختلف را به چهار دسته ي A،B،O، AB دسته بندي مي كنند.
 



  گلبول هاي سفيد و ايمني بدن :

بدن انسان همواره در معرض هجوم ميكروب ها و ساير عوامل بيماريزا قرار دارد. اما براي مقابله با آن ها،‌از روش هاي مختلفي استفاده مي كند. بدن ابتدا سعي مي كند جلوي ورودشان را بگيرد . وجود پوست سالم ،عطسه و سرفه، برخي از توانايي هاي بدن براي جلوگيري از ورود عوامل بيماريزاست. اگر ميكروبي بتواند از اين سدها عبور كند، با گلبول هاي سفيد روبرو مي شودكه واحدهاي متحرك ايمني بدن هستند. اين سلول ها بدنبال عوامل بيگانه رفته و آنها را نابود مي كنند.
برخي از گلبول هاي سفيد مي توانند عوامل مهاجم را در برگرفته و از بين ببرند.
بخشي از پيكر اين سلول هاي بيگانه خوار به صورت بازوهايي در مي آيد كه ميكروب را به درون سلول مي كشند. اين سلول ها كارهاي ديگري نيز مي توانند انجام دهند. بعضي از اين نوع گلبول هاي سفيد مي توانند از رگ ها خارج شوند.

 

گروه ديگري از گلبول هاي سفيد موادي به نام پادتن ترشح مي كنند. اين مواد كه براي هر ميكروبي به طور اختصاصي توليد مي شوند ميكروب را از بين مي برند.
عده اي ديگر از گلبول هاي سفيد ،‌تنظيم فعاليت ايمني را برعهده داشته و كارهاي گوناگوني انجام مي دهند. اين سلول ها مي توانند حضور ميكروب ها و عوامل بيگانه در بدن را به ساير گلبول هاي سفيد اطلاع دهند. از طرف ديگر مي توانند ميكروب ها را گرفته، آن ها را بكشند يا به گلبول سفيد ديگري تحويل دهند. نقش اين نوع سلول ها در ايمني بدن بسيار مهم است. ويروس ايدز مي تواند اين نوع سلول ها را از بين ببرد. به همين دليل فرد مبتلا به تدريج ايمني بدن خود را از دست داده و بسيار آسيب پذير مي شود.
 



  سؤال از متن فصل 12
1 – بخش هاي مهم خون كدامند؟

پلاسما، سلولهاي موجود در پلاسما  



  2 – سلول هاي موجود در پلاسماي خون كدامند؟

گلبول هاي قرمز – گلبول هاي سفيد - پلاكت ها  



  3 – عامل قرمزي رنگ خون چيست و در كجا قرار دارد؟

هموگلوبين است كه درون گلبول هاي قرمز قرار دارد.  



  4 – كار گلبول هاي سفيد چيست ؟ و كار خود را چگونه انجام مي دهند؟

دفاع از بدن در برابر ميكروب هاست كه به دو طريق با ميكروب ها مبارزه مي كنند يا آن ها را مي خورند يا ماده اي ترشح مي كنند بنام پادتن كه از فعاليت ميكروب ها جلوگيري مي كند.  



  5 – وظايف خون در بدن را بنويسيد.

الف) وسيله انتقال مواد
ب) ثابت نگهداشتن دماي بدن
ج) رابطه بين سلول ها
د) دفاع از بدن در برابر ميكروب ها
 



  6 – اگر خون گروه A را به گروه B تزريق كنيم چه مي شود؟ چرا؟

خون گيرنده لخته شده و موجب مرگ او مي شود زيرا در خون A ماده ضد B وجود دارد و آن را لخته مي كند.

7 – ويروس ايدز چه تأثيري بر دستگاه ايمني بدن مي گذارد؟
ويروس ايدز سلول هاي ايمني بدن را از بين مي برد. به همين دليل فرد مبتلا به تدريج ايمني بدن خود را از دست داده و بسيار آسيب پذير مي شود.
 

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 4:4 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي فصل سيزده


  فصل 13 – گردش مواد

سلول ها در جانداران پرسلولي، به صورت فشرده قرار گرفته اند. در اين صورت، مشكلي كه براي سلول هاي دور از محيط بيرون پيش مي آيد. عدم دسترسي آن ها به مواد لازم و ناتواني در دور كردن مواد زايد از خود است . به همين علت ، گياهان و جانوران ناچار بوده اند اين مشكل را به شكل خاصي حل كنند.



  قلب :

قلب مانند تلمبه اي خون را به گردش در مي آورد. هر تلمبه يك ورودي ويك خروجي دارد. قلب در حقيقت دو تلمبه ي مجار هم است. يك تلمبه ي قلب، خون داراي كربن دي اكسيد را از بدن شش ها و ديگري خون داراي اكسيژن را به همه ي سلول هاي بدن مي رساند.

 



  تفسير كنيد :
قلب بطور منظم منقبض و ضبط مي شود. اين عمل را ضربان قلب مي گويند. در هر ضربان خون به قلب وارد و از آن خارج مي شود. اين چرخه مراحل يك ضربان قلب را نشان مي دهد.

مراحل ضربان قلب شامل انقباض دهليزها و انقباض بطن ها و استراحت است كه بطور متوسط در هشت دهم ثانيه انجام مي گيرد، با انقباض دهليزها خون از راه دريچه هاي يك طرفه كننده بين دهليز و بطن وارد بطن ها مي شود چون اين كار نيروي زيادي نمي خواهد و ديواره دهليزها چندان ... و قوي نيست و در عوض هنگام انقباض بطن خون بايد به همه جاي بدن برسد براي اين كار بايد با فشار وارد سرخرگ آئورت و ششي شود و در هنگام استراحت همه از دو سياهرگ بزرگ بالايي و پائيني خون از اندام ها وارد قلب مي شود.  



  مشاهده كنيد
الف) ديواره ي كدام حفره ي قلب قطورتر است ؟ چرا؟
ب) سرخرگ ها و سياهرگ هاي متصل به قلب، چه تفاوت ساختماني دارند؟
ج) دريچه هاي بين دهليز و بطن چگونه عمل مي كنند؟

- ديواره بطن ها از دهليزها قطورتر است. علت اين است كه بايد فشار خون را به خارج از قلب انتقال دهند.
- ديواره سرخرگ ها قطورتر است و مانند شيلنگ آب لوله اي هستند اما ديواره سياه رگها نازكتر و هنگام خالي بودن مثل تيوپ دوچرخه به هم مي رسد.
موجب يك طرفه كردن حركت خون از دهليزها به بطن ها مي شوند.
 



  انتقال و تبادل مواد :

رگ ها مسير حركت خون هستند. در دستگاه گردش خون سه نوع رگ وجود دارد كه ويژه ي انتقال و تبادل مواد هستند:
سرخرگ ها :
خون را از قلب به اندام ها مي برند و ديواره ي آن ها مكنت و ماهيچه اي است.

سياهرگ :
خون را از اندام ها به قلب بر مي گردانند و ديواره ي آنها نازك است.

مويرگ :
خون را در اندام ها توزيع مي كنند و باعث تبادل مواد بين خون و سلول ها مي شوند.

وقتي كه سرخرگ وارد اندام مي شود، مانند ريشه گياه ،‌منشعب مي شود و در آخر به رگهاي بسيار باريكي تبديل مي شود كه به ديواره ي آنها بسيار نازك است و فقط يك لايه سلول پهن شده دارد. به اين گونه رگ ها،‌مويرگ گفته مي شود. مويرگ ها كاملاً به سلول هاي بدن نزديك مي شوند. سپس به صورت سياهرگ كوچك و بعد سياهرگ بزرگ در آيند.

 

براي تبادل مواد بين خون و سلول ها، بخشي از مواد محلول در پلاسما از ديواره ي مويرگ و فاصله بين سلول هاي آن به بيرون نفوذ مي كند. مثلاً غذا و اكسيژن از داخل مويرگ به كنار سلول ها ميرسند و در عوض،‌مواد زايد و كربن دي اكسيد از سلول به مويرگ مي آيند.

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 4:4 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي فصل يازده

فصل 11 – گوارش

غذايي را كه مصرف مي كنيم به منظور استفاده ي سلول هاي بدن است. اما غذا بايد گوارش يابد و هرگز به صورتي كه خورده مي شود، نمي تواند وارد سلول ها شود و فايده اي براي آنها ندارد.



  ساختمان دستگاه گوارش :

هضم (گوارش) :
تغييراتي كه در عمل گوارش در غذاها صورت مي گيرد از هردونوع فيزيكي و شيميايي است . تغييرات فيزيكي به منظور خرد كردن غذا براي افزايش تماس آن با شيره هاي گوارشي صورت مي گيرد. اين كار را نخست دندان ها و سپس ماهيچه هاي ديواره ي لوله گوارش انجام مي دهند.
ايجاد تغييرات شيميايي بر عهده ي موادي است كه آنزيم نام داشته و در شيره هاي گوارشي وجود دارند. هضم غذا از دهان شروع شده و در هر روده ي باريك كامل و تمام مي شود.

 

آنزيم ها موادي هستند كه كار آن ها كمك به انجام واكنش هاي شيميايي در عمل گوارش است. آنزيم ها را سلول هاي موجود در محل هاي معيني از ديواره ي لوله ي گوارش ساخته و ترشح مي كنند. آنزيم ها به همراه مواد ديگر شيره هاي گوارشي قسمت هاي مختلف دستگاه گوارش را تشكيل مي دهند. آنزيم ها سرعت واكنش هاي شيميايي را تغيير مي دهند. هر آنزيم فقط بر ماده ي معيني اثر مي كند و بعد از فعاليت هم دست نخورده باقي مي ماند.
جذب :
چون غذا فقط به صورت محلول مي تواند وارد خون شده و از آن به طرفي سطح داخلي اين قسمت از روده صاف نيست و با برجستگي هاي فراواني كه دارد شبيه پارچه ي مخمل است. اين برجستگي هاي كوچك و انگشت مانند را پرز مي نامند كه روي چين خوردگيهاي روده قرار دارند. پرزها به طرف داخل روده و جايي كه غذا از آن عبور مي كند قرار گرفته اند.
 



  فكر كنيد :
1 – وظيفه اصلي زبان تشخيص مزه ي غذاهاست. آيا كارهاي ديگر را مي توان براي زبان در نظر گرفت؟
2 – به نظر شما آيا عمل جويدن ايجاد تغيير فيزيكي در غذاهاست يا تغيير شيميايي ؟ دليل بياوريد.
3 - چرا غذا بايد جويده شود؟

1. زبان در حركت دادن لقمه ي داخلي دهان دخالت دارد و به عمل جويدن كمك مي كند و به عمل بلع نيز ياري مي رساند.
2. عمل جويده شدن و خرد كردن غذاهاست يعني تغيير فيزيكي است.
3. هرچه غذا بيشتر جويده شود نرم تر مي گردد . در نتيجه كار معده آسانتر خواهد شد. در گوارش شيميايي سريعتر بهتر انجام مي گيرد.
 



  آزمايش كنيد. گوارش پروتئين ها :
1- سفيده ي يك تخم مرغ پخته را خرد كنيد و قطعات آن را در چهار لوله آزمايش 1،2،3،4 بريزيد.
- به لوله شماره ي 1، ده ميلي ليتر آب اضافه كنيد.
- به لوله شماره ي 2 ، ده ميلي ليتر محلول پپسين اضافه كنيد.
- به لوله شماره 3، ده ميلي ليتر ممحلول هيدروكلريد اسيد رقيق اضافه كنيد
- به لوله شماره 4 ،‌ده ميلي ليتر محلول پپسين و دو قطره محلول، اسيد اضافه كنيد.
2 – چهار لوله را براي چند ساعت و يا به مدت يك شب در جاي نسبتاً گرمي (در حدود دماي بدن) بگذاريد.
3 – مايع درون لوله ها را مقايسه كنيد. چه تفاوتي در آن ها ايجاد شده است؟ دليل آن چيست؟

سفيده تخم مرغ در سه لوله اول چندان تغييري نمي كند اما در لوله شماره 4 سفيده ي تخم مرغ حل شده است. زيرا پپسين معده در مجاورت اسيد موجب هضم پروتئين ها مي شود و سفيده تخم مرغ هم چون نوعي پروتئين است پس هضم شده است.  



ديواره ي پرزها بسيار نازك است و فقط يك لايه سلول دارد، پس عبور مواد از آن چندان مشكل نيست. سلول هاي ديواره ي پرزها برجستگي هاي كوچكتري به نام ريز پرز دارند. داخل پرز تعدادي رگ وجود دارد كه غذاهاي جذب شده وارد اين رگ ها مي شوند . البته عمل جذب به مقدار بسيار اندكي در دهان، معده و روده بزرگ هم انجام مي شود.

 



  كبد و كنترل مواد غذايي :

موادي كه از روده باريك جذب مي شوند (به جز چربي ها) به كبد مي روند. كبد بايد هر چه را از روده وارد خون مي شود كنترل كند. براي مثال در بدن گلوكز براي سوختن در سلول ها و ايجاد انرژي به خون فرستاده مي شود. اگر مقدار قند موجود در غذا زياد باشد، كبد مقدار اضافي آن را به صورت ماده اي به نام گليكوژن در خود ذخيره مي كند تا در مواقع گرسنگي ،‌نياز بدن را تأمين نمايد. گليكوژن، كربوهيدرات ذخيره اي جانوران است. مقدار قندي كه در جريان خون وجود دارد و به سلول ها مي رسد، هرگز نبايد از حد معيني كم تر يا زيادتر شود. اگر مقدار قند مصرف شده زيادتر از حدي باشد كه كبد آن را به صورت گليكوژن ذخيره كند و آن را به ليپيد تبديل مي كند. ليپدهاي اضافه در نقاط مختلف بدن مثل شكم و پهلوها جمع مي شود.  



  اطلاعات جمع آوري كنيد.
داروي ضد اسهال و ضد يبوست چه نوع موادي دارند و در كجال لوله گوارش كار خود را انجام مي دهند؟

آب در روده بزرگ به مقداري (زياد) جذب بدن مي شود تا بدن بيهوده آب از دست ندهد. هر ماده اي كه مانع جذب آب در روده بزرگ شود ايجاد بيماري اسهال مي كند و برعكس هر ماده اي كه باعث شود آب بيش از حد جذب بدن شود ايجاد بيماري يبوست مي كند.

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 4:2 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي فصل ده


  فصل 10 – غذا و سلامتي



  غذا و مواد ضروري آن :

ارزش غذايي كه مي خوريم، وابسته به تركيبات شيميايي خاصي است كه در آن وجود دارد. مواد غذايي ضروري براي بدن عبارتند از : كربوهيدرات ها،‌ليپيدها ،‌پروتئين ها ،‌ويتامين ها، مواد معدني و آب ، مقدارو نوع اين مواد چنان مهم است كه در صورت كم يا زياد شدن آنها دچار بيماري مي شويم. برخي از اين تركيبات شيميايي مولكول هاي پيچيده اي هستند كه به همان شكل،‌براي بدن قابل استفاده نيستند و بايد شكسته و كوچك شوند. اين عمل را دستگاه گوارش انجام ميدهد.

 


  1 – كربوهيدرات ها:

بيشتر غذاهاي ما را كربوهيدرات ها يا قندها تشكيل مي دهند كه معمولاً‌ آن ها را با نام قند مي شناسيم. بايد سلول هاي مغزتان بطور مرتب انرژي حاصل از شكستن مولكول هاي گلوكز را بدست آوردند. گلوكز، نوعي كربوهيدرات است كه در خون ما وجود دارد و ساده ترين قندي است كه سلول هاي بدن مي توانند آن را به عنوان سوخت مصرف كنند.
نشاسته و سلولز هم كربوهيدرات اند. نشاسته در سلول دانه هايي مانند گندم،‌برنج،‌ذرات و سيب زميني به مقدار زيادي ذخيره شده است. سلولز،‌كربوهيدراتي است كه ديواره سلول هاي گياهان را تشكيل مي دهند نشاسته،‌سلولز و نيز كربوهيدرات ذخيره اي بدن انسان و جانوران كه در فصل بعدي با آن آشنا خواهيد شد. از اتصال تعداد زيادي مولكول گلوكز به يك ديگر تشكيل مي شوند . البته سلولز بر خلاف دو ماده ي ديگر در بدن ما تجزيه نمي شود.
 



  2 – پروتئين ها

پروتئين ها تقريباً مهم ترين مولكول سازنده ي اجزاي سلول هستند و كارهاي مهمي برعهده دارند. مصرف پروتئين براي رشد بدن لازم است. هر مولكول پروتئين از اجتماع تعداد زيادي مولكول كوچك تر به نام آمينو اسيد ساخته شده است. گوناگوني نوع، تعداد و ترتيب آمينو اسيدها باعث ايجاد پروتئين هاي مختلف مي شود. بدن برخي از آمينو اسيدها را مي تواند بسازد ولي گروهي را كه نمي تواند بسازد بايد به وسيله غذا دريافت كند. اين نوع آمينو اسيدها در تخم مرغ،‌شير،‌پنير،‌گوشت ،‌نخود،‌لوبيا و سويا فراوانند.

 



  3 – ليپيدها :

ليپيدها ماده ي اصلي ساختمان غشاء سلول هستند. اين مواد زير پوست و اطراف اندام هاي بدن ذخيره مي شوند و به صورت عايق و ضربه گير عمل مي كنند. ليپيدها ،‌در مقايسه با كربوهيدرات ها، مقدار انرژي بيشتري براي بدن فراهم مي كند. بنابراين براي ذخيره انرژي باصرفه ترند. يعني مقدار كم تر از آن ها انرژي بيشتري ذخيره مي كنند. رژيم غذايي كه مقدار مصرف ليپيد در آن خيلي زياد يا خيلي كم باشد،‌براي سلامتي انسان مضر است. اگر مقدار مصرف كربوهيدرات ها زياد باشد،‌در بدن تبديل به ليپيد شده و ذخيره مي شود. گوشت، تخم مرغ ،‌پنير، كره و دانه هاي روغني مانند آفتاب گردان از منابع مهم ليپيدها هستند.  



  4 – ويتامين ها :

ويتامين ها موادي هستند كه به مقدار بسيار كم، براي بدن لازمند و كارهاي مهمي انجام ميدهند. اين مواد باعث تنظيم فعاليت بدن شده،‌با كمك آن ها استفاده از ساير مواد غذايي كامل و ساده تر مي شود. براي مثال، اگر ويتامين D به بدن نرسد، سلول هاي استخواني نمي توانند از كلسيم استفاده كنند. بدن مي تواند بعضي از ويتامين ها را بسازد. مثلاً در برابر آفتاب، ‌مقداري ويتامين D در پوست ما ساخته مي شود. ويتامين B‌ و K نيز در بدن بعضي از باكتري هاي داخل روده بزرگ ساخته مي شود.  



  5 – مواد معدني :

در غذاي انسان بايد حتماً مقداري عناصر مختلف بصورت تركيبات شيميايي گوناگون وجود داشته باشند. زيرا انسان مانند هر جاندار ديگري قادر به ساختن هيچيك از عناصر نيست. غير از كربن،‌هيدروژن، اكسيژن و نيتروژن كه در ساختمان كربوهيدرات ها، پروتئين ها و ليپيدها، وجود دارند. عناصر ديگر با توجه به ميزان استفاده ي آنها در بدن، بايد به مقدار كافي مصرف شوند. بيش از بيست عنصر وجود دارد كه براي تغذيه ي انسان ضروري محسوب مي شوند. اين عناصر به صورت مواد معدني به بدن مي رسند.

 



  6- آب :

بعد از هوا ،‌آب لازم ترين ماده براي بدن است بيشتر مواد غذايي بايد بصورت محلول در آب به بدن برسند. آب بدن در داخل و اطراف سلول ها وجود دارد و محيط مناسبي براي انجام واكنش هاي شيميايي است. شايد تجربه كرده باشيد كه اگر زبان خود را خشك كرده و مقداري نمك روي آن بريزند، مزه ي آن را حس نخواهيد كرد. آب مواد زايد را از سلول ها دور مي كند. آب ، با جذب گرماي ايجاد شده در بدن و تبديل شدن به بخار از گرم شدن زياد از حد بدن جلوگيري مي كند. يك انسان بالغ بايد غير از آبي كه در غذاهاي مختلف وجود دارد،‌روزانه حدود 8 ليوان آب بنوشد، بخشي از اين آب براي جبران آبي است كه بدن انسان با عرق كردن، ادرار و مدفوع و انجام واكنش هاي حياتي از دست مي دهد

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 4:1 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي ادامه فصل ده


  ادامه فصل 10 - رژيم غذايي



  اطلاعات جمع آوري كنيد
1 – تاريخچه كشف ويتامين ها بسيار جالب است. درباره ي آن مطالعه كنيد و نتيجه را به بحث بگذاريد:

حدود 400 سال قبل جهانگردي به نام ماژلان تصميم گرفت با كشتي دور دنيا را بگردد. در هنگام سفر طولاني مشاهده كرد كه دهان ملوان ها زخم شده و ازلثه ي آنان خون جاري شده است و بعد مفصل هاي آنها باد كرد و چنان دردناك مي شد كه قابل تحمل نبود. نام اين بيماري اسكوربوت است. وقتي كه به جزاير فيليپين رسيدند مقداري غذاي تازه و مركبات استفاده كردند مشاهده شده كه بيماري برطرف شد و بعد دريافتند كه كمبود ويتامين C موجب بروز بيماري اسكوربوت شده است.  



  رژيم غذايي :

رژيم غذايي براي هر فرد،‌ يعني غذاهايي كه بطور معمول آن ها را مصرف مي كند. گوناگوني غذاها بسيار زياد است. ولي از آن جا كه هر كدام برخي از شش دسته مواد غذايي ضروري را دارند، براي داشتن رژيم غذايي صحيح، بايد تركيب مناسبي از غذاهاي مختلف را مصرف كرد.

مقدار نياز به كالري در شبانه روز

پسرها

 

 

 

دخترها

سن(سال) كيلوكالري
9 تا 12

12تا 15

15تا 18

 

9تا 12

12تا 15

15تا 18

2400

3000

3400

 

2200

2500

2300

 


  گروه هاي غذايي :
براي طراحي يك رژيم غذايي مناسب بايد به سه عامل توجه كرد :

اول – ويژگي هاي فردي، مثل سن، جنس ، ‌قد،‌ وزن ، ‌ميزان فعاليت و نوع استخوان بندي
دوم - انواع مواد ضروري موجود در هر غذا
سوم – توجه به گروههاي غذايي
 



  گروه هاي غذايي – به تقسيم بندي غذاهاي روزمره بر اساس سه ويژگي گفته مي شود.

الف) تشابه غذاها
ب) مواد ضروري تشكيل دهنده ي آن ها
ج) تعداد وعده هاي مصرفي روزانه
 



  گروه هاي غذايي عبارتند از :

1) گروه نان، غلات، برنج و انواع ماكاروني
2) گروه سبزيها و حبوبات تازه
3) گروه ميوه ها
4) گروه گوشت ،‌تخم مرغ،‌حبوبات خشك و آجيل
5) گروه شير و فرآورده هاي آن
6) گروه قند، چربي و روغن
خوردن ميوه و سبزي گذشته از تأمين ويتامين ها و نمك ها باعث مي شود كه مواد مختلف غذايي آسان تر در مسير لوله گوارش حركت كنند.
 



  اطلاعات جمع آوري كنيد :
بعضي از افراد گياه خوار يا خام خوارند. بعضي نيز فقط يك يا دو نوع غذا مي خورند. گزارشي از درستي يا نادرستي كار آنان تهيه كنيد.

كساني كه خود را از غذاهاي جانوري محروم كنند مواد پروتئيني به اندازه كافي ممكن است به بدنشان نرسد و از لحاظ رشد، سلامتي، فعاليت هاي مختلف نمي تواند مثل كسي باشند كه از غذاي متنوع استفاده مي كند.  



 
هرم راهنمايي غذايي :

امروزه متخصصين تغذيه براي انتخاب غذاي روزانه، استفاده از هرم راهنماي غذايي را توصيه مي كنند. در اين هرم، وعده هاي مصرف غذا در روز، از پائين به بالا كاهش مي يابد. مصرف روزانه غذاهاي گروه نان و غلات كه در پائين هرم هستند بيشتر از بقيه است.
در رديف بالايي گروه سبزي ها بزرگتر از گروه ميوه هاست. يعني تعداد وعده هاي غذايي بيشتري را در شبانه روز به خود اختصاص مي دهد. رديف بالاتر بطور مساوي بين گروه گوشت و شير تقسيم شده است. در نوك هرم، غذاهايي مثل قندها، چربي ها و روغن قرارگرفته و مفهومش اين است كه بايد به كم ترين مقدار ممكن مصرف شوند. در هر يك از اين گروهها مقداري قند چربي وجود دارد كه هر چه به سمت پائين هرم بيابيد، كم تر مي شود.
اين هرم براي افراد معمولي است. براي موارد ويژه مثل بيماران،‌سالمندان،‌كودكان و نوزادان و نيز مادران باردار هرم هاي غذايي خاصي استفاده مي شود.

 


  غذا يك مشكل جهاني :

نزديك به 20 درصد از مردم ايران،‌يا غذاي كافي نمي خورند و يا در غذاي آنان مواد مورد نياز ،‌به طور كامل وجود ندارد. اين وضع باعث ايجاد بيماريهاي مختلف و كاهش فعاليت هاي ذهني مي شود.تهيه ي غذاهاي پروتئين دار،‌مشكل بزرگ بسياري از كشورهاست و يكي از دلايل آن جمعيت زياد است.

 

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 4:1 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي فصل نهم

بخش 4 – دنياي زنده
فصل 9 – انسان موجودي زنده : ساختمان سلول

بدن جانداران از سلول هاي مختلفي درست شده كه كارهاي متفاوتي انجام مي دهند. بنابراين هر كدام اجزاي گوناگوني دارند كه برخي از آن ها بين همه مشترك بوده و بعضي متفاوتند. تقريباً در همه ي سلول ها با هر شكل و اندازه اي سه قسمت اصلي ديده مي شود.



  1- غشاء :

اطراف همه سلول ها را پرده ي نازكي به نام پوسته سلولي يا غشاء پوشانده است. كار اصلي اين پوسته،‌وارد كردن مولكول هاي لازم به سلول و خارج كردن مواد زايد و دفعي از آن است. مقدار ورود و خروج مواد،‌به مقدار نيازها و فعاليت سلول مربوط است. پوسته ي سلول مانند يك صافي نيست كه مواد را بر اساس اندازه ي آن ها عبور دهد. بلكه اين غشاء توانايي انتخاب دارد و هرچه را كه سلول لازم دارد از محيط مي گيرد.  



  2 – هسته :

مركز فرماندهي سلول كه ويژه گي هاي مختلف آن را كنترل مي كند، هسته است. داخل هسته رشته هايي بنام كروموزوم وجود دارد. درون كرموزوم ها، مولكول هاي DNA قرار دارند. اين مولكول ها كه فرماندهي سلول هستند،تعيين كننده ي ويژگي هاي ارثي سلول بوده و دستور چگونگي انجام فعاليت هاي سلول را صادر مي كنند.  



  3 – سيتوپلاسم :

فضاي درون سلول كه اطراف هسته را فراگرفته سيتوپلاسم نام دارد. در سيتوپلاسم اجزاي مختلفي وجود دارد كه هر كدام كار خاصي انجام مي دهند. بسياري از فعاليت هاي حياتي سلول ( مثل تغذيه و تنفس) در سيتوپلاسم توسط اجزاي آن صورت مي گيرد.

 



  سازمان بندي بدن انسان :

چگونگي كنار هم قرارگرفتن سلول ها براي ساختن بدن را سازمان بندي بدن مي گويند.

 



  بافت :

در يك جاندار پرسلولي ،‌هر سلول به تنهايي نمي تواند همه نيازهاي خود را برطرف كند. بنابراين اگر چه سلول ها به صورت مستقل از هم كارهاي مختلفي دارند. ولي با يكديگر در ارتباط هستند. كوچكترين اجتماع سلول ها كه بطور هماهنگ عمل يا اعمال مشخصي را انجام مي دهند. بافت (سنج) ناميده مي شوند. معمولاً در هر بافت،‌سلول ها بوسيله آب ميان بافتي (مايع بين سلولي) كنار هم قرار مي گيرند. مقار و شكل ظاهري آب ميان بافتي در بافت هاي گوناگون متفاوت است.  



  اندام :

اگر چه در همه جاي بدن بافت ها وجود دارند. ولي بدن مجموعه ي ساده اي از بافت ها نيست. بافت ها در كنار هم اندام (عضو) را بوجود مي آورند. اندام ،‌مجموعه ي بافت هايي است كه با هم درارتباط بوده و براي انجام كار خاصي مكمل هستند. منظور از مكمل بودن اين است كه هر بافت، كار جداگانه اي دارد ولي همه از كنار هم براي زنده ماندن و درست كار كردن اندام ضروري هستند.

 



  دستگاه :

به مجموعه اي از اندام ها كه كارشان با يكديگر هماهنگ و مرتبط است دستگاه گفته مي شود. هر دستگاه يكي از ويژگي هاي حياتي (مثل تغذيه ،نفس ،‌و ...) را به عهده دارد. مثلا ً‌دست وپا اندام هايي هستند كه مربوط به دستگاه حركتي بدن اند. ما به طور هماهنگ و مرتبط با يكديگر حركت مي كنند تا بتوانيم راه برويم. دستگاه حركتي ما شامل، استخوان ها و ماهيچه هاست كه در كنار هم حركت ما را ممكن مي سازد.  



  دستگاههاي اصلي بدن ما عبارتند از :

دستگاه گوارش (تأمين كننده ي غذاي سلول) دستگاه تنفس (تأمين كننده اكسيژن براي سلول ها) دستگاه گردش خون (انتقال مواد در بدن)دستگاه دفع ادرار (دفع مواد زايد) دستگاه حركتي( حفظ استحكام و حركت اندام ها) دستگاه ارتباطي (هماهنگي و تنظيم كار بدن) دستگاه توليد مثل (بقاي نسل)  



  سؤالات متن فصل 9 :
1 – سلول چيست؟

كوچكترين واحد ساختماني بدن موجودات زنده را سلول گويند.  



  2 – آيا هر چه جاندار بزرگتر باشد اندازه ي سلول هاي آن هم بزرگتر است؟

خير، زيرا بين سطح و حجم سلول نسبت معيني وجود داد پس مقدار سلول ها بيشتر است نه حجم سلول ها.  



  3 – سلول ها چه موادي را دفع مي كنند؟

مواد زايد – كربن و دي اكسيد (CO2)  



  4 – مواد معدني و مواد آلي غذاها كدامند؟

مواد معدني :‌نمك ها،‌ مواد آلي : پروتئين ها، ‌چربي ها، كربوهيدرات ها، ويتامين ها  



  5 – دو فايده مهم چربي ها را در بدن بيان كنيد.

الف) توليد انرژي در بدن
ب) محافظت بدن در برابر سرما و ضربه
 



  6 – استفاده بيش از حد ويتامين ها در بدن زيان آور است؟ چرا؟

وتامين هاي محلول در چربي زيرا ويتامين هايي كه محلول در آب هستند اضافي آنها توسط آب به صورت ادرار دفع مي شوند. اما محلول در چربي دفع نمي شوند و توليد بيماري مي كنند.

7 – در هر يك از اعمال زير كدام عناصر در بدن دخالت دارند؟ الف) تنظيم ضربان قلب (سديم)
ب) تنظيم فعاليت غده تيروئيد (يد)
ج) سلامت استخوان ها و دندان ها (فسفر و كلسيم)
د) انتقال گازهاي تنفسي توسط گلبول هاي قرمز (آهن)

8 – كار دستگاه گوارش چيست؟ غذا را براي هدف سلول ها آماده مي كند يعني مولكول هاي درشت را به مولكول هاي ريز تبديل كرده تا جذب سلول ها شوند.

9 – كدام قسمت دستگاه گوارش نسبت به ساير قسمت ها اهميت بيشتري دارد؟ چرا؟ روده باريك، زيرا در آنجا هضم كامل تمام غذاها صورت مي گيرد و عمل جذب هم درآنها صورت مي گيرد.

10 – آنزيم چيست؟ موادي هستند كه در شيره هاي گوارشي وجود دارند كه از سلول هاي معيني در ديواره لوله گوارش ترشح مي شوند و موجب هضم غذاها مي شوند.
 

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 4:0 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي ادامه بخس هشتم


  ادامه فصل 8 - جابه جا شدن مواد حاصل از هوازدگي بر اثر كشش زمين

كشش زمين مي تواند مواد حاصل از هوازدگي را جابه جا كند. هر ذره اي كه بر اثر هوازدگي از سنگ هاي اصلي پوسته زمين جدا مي شود. داراي انرژي ذخيره شده اي است كه آن را در جهت شيب زمين به حركت در مي آورد، كشش زمين پس از باران هاي سيل آسا و مداوم در دامنه هاي پر شيب يا در دامنه هاي كوه هايي كه به علت استخراج موادمعدني يا جاده سازي شيب تند يافته اند، اثر بيشتر داري دارد. در اين ريزش، گاهي توده هاي بسيار بزرگي از مواد در سراشيبي كوه ها به پايين مي لغزد كه به اين نوع حركت ها «زمين لرزه» گويند. گاهي زمين لرزه ها، خساراتي را به بار مي آورند. كشش زمين حتي در دامنه هاي كم شيب سبب جابه جايي مواد مي شود كه به آن جنبش كند مواد يا «خزش» مي گويند، رطوبت مواد هوا زده،‌اين نوع جنبش را تسريع مي كند.



  خاك :

حاصل عمل هوازدگي،‌بوجود آمدن خاك است. جز گياهان تك سلولي ساكن آب و گلسنگ ها بقيه ي گياهان به خاك نياز دارند از اين رو خاك راپلي بين دنياي زنده و دنياي غيرزنده مي دانند. براي تشكيل خاك هوازدگي فيزيكي و شيميايي هر دو مؤثرند.

 



  فكر كنيد :
مقدار خاك يك منطقه به عواملي چون آب و هوا، نوع سنگ هاي محل،‌مدت زمان ،‌شيب زمين و تعداد جانداران آن منطقه بستگي دارد. آيا مي توانيد نقش هر يك از عوامل بالا را در تشكيل خاك توضيح دهيد.

آب و هوا‌: نوع آب و هوا در عمل هوازدگي بسيار مؤثر است مثلاً‌ آب و هواي گرم و مرطوب هوازدگي شيميايي سريعتر از بيابان ها است.
نوع سنگ : مقاومت همه سنگ ها در برابر هوازدگي يكسان نيست. بعضي مقاومت كمتري دارند و زود متلاشي مي شوند مثل سنگ آهك كه سرعت تشكيل خاك را زياد مي كنند اما بعضي از سنگ ها بسيار مقاوم هستند و ديرتر متلاشي مي شود و سرعت تشكيل خاك در آن حاكم است.
محل : مواد وقتي در قسمت سطحي زمين و در معرض آب و هوا باشند زودتر متلاشي و به خاك تبديل مي شوند.
مدت زمان : هر چه زمان طولاني تر باشد مواد بيشتري دچار هوازدگي شده و خاك بيشتري حاصل مي شود.
شيب زمين: هر چه شيب زمين بيشتر باشد مواد بر اثر لغزه زمين حركت و به هم برخورد كرده و به ذرات كوچكتر تبديل شده و سرعت تشكيل خاك را بيشتر مي كنند.
 

خاك علاوه بر مواد معدني ،‌يعني همان موادي كه بر اثر هوازدگي سنگ ها بوجود مي آيند داراي مواد آلي نيز هستند. نخستين تغيير مهمي كه پس از خرد شدن سنگ ها رخ مي دهد، رويش گياهان است. گياهان نيز فرآيندهاي هوازدگي را تسريع مي كنند و تا حدي مانع از جا به جا شدن خاك توسط آب و باد مي شوند.
وقتي گياهان مي ميرند اجزاي آنها تجزيه مي شود. پس از مدتي اين مواد تجزيه شدني به درجه اي مي رسند كه ديگر صورت اوليه ي گياه در آنها مشخص نيست و به اين مواد گياخاك مي گويند. هر چه رنگ خاك تيره تر باشد،‌مقدار نسبي گياخاك آن بيشتر است. هر چه مقدار گياخاك در منطقه اي زيادتر باشد، جمعيت جانداران خاك بيشتر خواهد بود، زيرا در آن مواد لازم براي زيستن وجود دارد. گياخاك قدرت نگهداري آب در خاك را افزايش مي دهد و تا درجه معيني فضاي بين ذرات را هم كه محل نفوذ هواست زياد مي كند. گياخاك بر خاصيت اسيدي خاك مي افزايد و با اين عمل مقدار مواد محلول را بيشتر مي سازد.
از مهم ترين مواد معدني خاك ها ذرات رس هستند. ذرات رس مواد محلول مورد نياز گياه را به خود جذب مي كنند و در موقع لزوم در اختيار گياه قرار مي دهند.
 



  افق هاي خاك :

خاك كامل بايد حداقل داراي سه افق مشخص باشد. اين افق ها،‌از سطح به عمق با حروف A، B، C نمايش داده مي شوند.
افق A لابه لاي سطحي خاك است. رنگ اين افق به علت وجود گياخاك فراوان تيره رنگ است.
در اين منطقه مقداري ماسه هم وجود دارد ولي ذرات رس و مواد محلول آن كم است. زيرا باران و آبياري اين مواد را به افق B مي برند.
افق B در زير A قرار دارد. اين افق يا گياخاك ندارد يا بسيار كم دارد ولي مقدار رس و مواد محلول آن زياد است. افق C مستقيماً روي سنگ هاي اصلي پوسته ي زمين قرار مي گيرد و بيشتر از قطعات سنگ هايي تشكيل شده كه كم تر هوازده شده اند.

 



  خاك مناطق مختلف :

در مناطق كوهستاني ،‌خاك معمولاً كم ضخامت و سنگ هاي تجزيه نشده ي فراوان دارد. در بيشتر مناطق كوهستاني، به علت شيب زياد،‌خاك تشكيل نمي شود. خاك جنگل هم ضخامت كمي دارد و هم حاصلخيزي چنداني ندارد. زيرا جنگل در مناطقي بوجود مي آيد كه بارندگي زياد سبب شست و شوي مواد محلول در خاك مي شود. خاك علفزارها حاصلخيز از خاك جنگل است. لايه ي سطحي خاك قطور بوده و گياخاك فراوان دارد. هم چنين مقدار بارندگي در علفزارها زياد است. خاك بيابانها از نظرداشتن مواد محلول غني ترين خاك است ولي به علت كمي هوازدگي شيميايي، خاك بيابانها معمولاً نازك و بصورت تكه تكه اند. اين نوع خاك، مواد آلي ندارند.  



  حاصلخيزي خاك :

حاصل خيزي خاك يعني ميزان توانايي آن در پرورش دادن گياهي كه بطور مستقيم يا غيرمستقيم غذاي انسان را تشكيل مي دهند. عوامل مؤثر در حاصل خيزي خاك عبارت است از :
1 – املاح : غذاي گياهان شامل عناصر شيميايي است كه از تركيب آن ها،‌مولكول هاي مواد آلي پديد مي آيند. مهم ترين عناصر عبارتند از : نيتروژن ، پتاسيم و فسفر كه نياز گياهان به اين سه عنصر بسيار فراوان تر از ساير عناصراست. به غير از عناصر فوق عناصر ديگري مانند منيزيم ، كلسيم ،‌آهن ، گوگرد،‌يد ،‌سديم ،‌مس و نيز بايد در خاك وجود داشته باشد.
2 – آب :‌آب مهم ترين ماده ي است كه بايد در خاك وجود داشته باشد. زيرا آب سبب جابه جايي مواد مورد نياز در سلول هاي گياهي مي شود . مواد دفعي را از آن دور مي سازد.
3 – تركيب شيميايي خاك : خاك ها ممكن است اسيدي يا بازي باشند برخي از گياهان در محيط اسيدي و برخي در محيط بازي خوب رشد مي كنند.
4 – جانداران تجزيه كننده :‌اهميت و ارزش تجزيه كننده ها از قبيل باكتريها و قارچ ها در خاك بسيار زياد است.
 



  فكر كنيد :
1 - كشاورزان قبل از كشت ،‌زمين خود را شخم مي زنند ، آيا مي دانيد ؟ چرا؟

براي اينكه فاصله بين ذرات بيشتر شود تا آب و هوا به آساني در خاك نفوذ كند و جنب و جوش موجودات ذره بيني زياد گردد باقي مانده گياهان و حيوانات زودتر پوسيده مي شوند و زمين تقويت مي گردد.  



  2 – برخي از كشاورزان يك گياه را دو با ر متوالي در يك زمين نمي كارند. آياعلت آن را مي دانيد؟

به علت شيوع آفات و امراض و ازدياد علف هاي هرز و كم شدن گروهي از مواد غذايي خاك و به هم خوردن تعادل مواد غذايي در خاك رويي و خاك زيرين بايد تناوب كشت صورت بگيرد.  



  فكر كنيد :
آيا يك كشاورز بايد بداند كه خاك مزرعه اش اسيدي است يا بازي؟‌چرا؟

بله،‌زيرا كه ميزان اسيدي يا بازي بودن خاك از حدمعمول بيشتر يا كمتر باشد. گياه در آن رشد چنداني ندارد. و نيز بعضي از گياهان در خاك هاي اسيدي بهتر رشد مي كنند و بعضي در خاك هاي بازي رشد مي كنند.  

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:59 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي ادامه بخس هفتم

ادامه فصل هفتم - تشكيل زغال سنگ

ميليون ها سال پيش گياهاني كه در مرداب ها و سواحل درياهاي گرم و مرطوب به فراواني رشد كرده بودند، در زير آب قرار گرفتند. پاره اي از گياهان نيز توسط سيلاب ها و رودها كنده شده و به دريا رسيدند در زير لايه هايي از شن و لاي مدفون شدند.
با گذشت زمان و فعاليت بعضي از باكتري ها، اين گياهان شروع به تجزيه شدن كردند و بعضي از عناصر تشكيل دهنده ي آنها مانند اكسيژن و هيدروژن از آن خارج شده و درصد كربن آن ها اضافه شد.
پس از مدتي گياهان به زغال سنگ تبديل گشتند. با عمل رسوب گذاري ،‌لايه هاي بيشتري روي زغال هاي نارس را مي پوشاند و سنگيني اين لايه ها و گرماي مناطق عميق زمين ناخالصي هاي بيشتري را از زغال خارج كرده و رفته رفته به درصد كربن آن اضافه شد. در اين مراحل زغال نارس ابتدا به زغال سنگ قهوه اي و سپس به انواع ديگر زغال تبديل مي شود.

زغال سنگ هاي خوب را براي تهيه زغال كك بكار مي برند. زغال كك در صنايع فولاد براي جداسازي ناخالصي هاي سنگ آهك مورد استفاده قرار مي گيرد. 



  تحقيق كنيد
1 – علت افزايش استخراج زغال سنگ چيست؟

افزايش قيمت نفت و گاز، افزايش جمعيت ، احتياج بيشتر به انرژي  



  2 – علت كاهش استفاده از زغال سنگ براي توليد انرژي چيست؟

جلوگيري از آلودگي هوا – زيرا زغال سنگ وقتي كه مي سوزد گازهاي آلوده كننده ي زيادي وارد هوا مي كند.  



  انرژي گرمايي زمين :

با مشاهده آبي كه از دهانه بعضي از چشمه هاي آب گرم خارج مي شود ،‌به آساني مي توانيم بفهميم كه داخل زمين گرم است . گرماي سنگ هايي كه در مجاورت كوههاي آتش فشاني قرار گرفته اند بيشتر از نقاط ديگر است.

 



  مواد اوليه صنايع :

استفاده از سنگ ها و كانيها تقريباً در همه ي صنايع، از ساخت زير دريايي هايي كه اعماق اقيانوس را مي پيمايند گرفته تا سفينيه هاي كه در فضاي بي پايان سفر مي كنند، گسترش پيدا كرده است.  



  جواهر سازي :

بعضي از كاني ها به علت رنگ، جلد، ‌سختي و از همه مهمتر تركيبات بودن، به عنوان جواهر مورد استفاده قرار مي گيرند. براي مثال، ‌فيروزه كه بهترين نوع آن در كشور خودمان استخراج مي شود، به علت رنگش مشهور شده است. برخي از كاني ها تمام خواص بالا را با هم دارند. الماس، ياقوت ، زمرد از اين گونه جواهرات اند.

 

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:58 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي بخس هشتم


  فصل 8 – هوازدگي

هر جا كه سنگ كره يا هوا، ‌آب با موجودات زنده در تماس باشد، در سنگ ها تخريب فيزيكي و شيميايي بوجود مي آيد. از اين رو سنگ ها در محل خود تغييراتي مي كنند كه به آن هوازدگي مي گويند. هوازدگي معمولاً موجب تشكيل قشري از مواد نرم و ناپيوسته بر روي سنگ هاي اصلي مي شود و عمل فرسايش يعني جابه جا كردن مواد آسانتر مي كند.
معمولاً هوازدگي را با توجه به عوامل ايجاد آن به دو نوع فيزيكي و شيميايي تقسيم مي كنند.



  هوازدگي فيزيكي :

در اين نوع هوازدگي ،‌سنگ ها به قطعات كوچكتر ولي با همان ساختمان و تركيب شكسته و خرد مي شوند. به نظر مي رسد مهمترين عامل مؤثر در هوازدگي، انجماد آب در داخل درز و شكاف سنگ ها باشد. با عمل انجماد، تقريباً 9 درصد به حجم آب افزوده مي شود . هر چه تعداد دفعات انجماد و ذوب در داخل شكاف سنگ ها بيشتر باشد. تخريب سنگ ها سريعتر انجام مي گيرد.

 



  فكر كنيد :
عمل تخريب سنگ ها توسط يخ زدن آب ، بيشتر در چه مناطقي از زمين و چه فصل هايي از سال صورت مي گيرد؟

بيشتر در مناطق كوهستاني و در فصل هاي پائيز و زمستان بيشتر صورت مي گيرد.  

رشد بلور كاني هاي ثانويه در ميان درز و شكاف سنگ ها، خصوصاً در نواحي بياباني،‌ممكن است مانند يخ بستن آب سبب ايجاد فشار و در نتيجه خرد شدن سنگ ها مي شود. سنگ هاي زيرين همواره تحت فشار سنگ ها بالايي قرار دارند. با فرسايش سنگ هاي بالايي، فشار از روي سنگ هاي زيرين برداشته مي شود و قسمت هاي سطحي اين سنگ ها انبساط پيدا مي كند. در نتيجه اين انبساط ،‌قسمت هاي سطوحي سنگ پوسته پوسته مي شود و به صورت لايه هاي نازك جدا مي شود.

 



  تفسير كنيد‌:
پس از حفر تونل هاي راه سازي،‌كف تونل دائماً پر از خرده سنگ مي شود. علت آن چيست؟

وقتي كه تونل حفر مي شود با كندن سنگ ها فشار از روي بعضي از سنگ ها برداشته مي شود و در نتيجه سطح آنها بر اثر انبساط كم كم خرد شده و بداخل تونل مي ريزد. براي جلوگيري از ريزش بايد ديوارها و سقف تونل را با سنگ هاي مخصوص و سيمان پوشانيد.  



  فكر كنيد :
به نظر شما، تغييرات دما روي سنگ هايي كه از يك كاني درست شده اند بيشتر است يا سنگ هايي كه از چند كاني ساخته شده اند؟ دليل آن چيست؟

سنگ هايي كه از چند نوع كاني درست شده اند. زيرا ميزان انبساط و انقباض همه ي كاني ها يكسان نيست. بعضي ميزان انبساط بيشتري دارند و بعضي كمتر كه همين موجب اختلاف حجم قسمت هاي مختلف سنگ شده و آن را متلاشي مي كند.  

هم چنين بر اثر فعاليت هاي گياهان و جانوران ،‌.... و انسان نيز هوازدگي انجام مي شود. ريشه ي گياهان براي يافتن مواد معدني به داخل درزها و شكاف ها فرو مي روند و با رشد خود قطعات سنگ ها را از هم جدا مي كنند. جانوران ..... با فعاليت هاي انساني مانند راهسازي، استخراج از معادن و ... سبب قرارگرفتن ذرات دست نخورده ي سنگ ها و كاني ها در سطح زمين و هوازدگي آنها مي شود.  



  هوازدگي شيميايي:

در هوازدگي شيميايي، تركيب سنگ ها و كانيها تغيير مي كند و در نتيجه آن ، مواد جديد بوجود مي آيد. هوازدگي شيميايي است. گر چه آب خالص غيرفعال است ،‌اما وجود مقدار كمي از مواد محلول، آن را فعال مي كند. تركيب كاني ها با آب ، يكي از مهم ترين واكنشهاي شيميايي به خصوص در كانيهاي سيليكاتي است. در اثر اين واكنش ،‌از فلدسپات ها خاك رس بوجود مي آيد.
يكي ديگر از عوامل هوازدگي شيميايي انحلال است. آب يكي از فراوانترين حل كننده ها در طبيعت است. البته باز هم آب خالص سنگ ها و كانيها چندان مؤثر نيست ولي آب با همراه داشتن مقداري كربن دي اكسيد خاصيت اسيدي پيدا مي كند كه در اين صورت قدرت انحلال آن زياد مي شود و مي تواند بر بيشتر كاني ها اثر بگذارد و آن ها را تغيير دهد.
سنگ ها و كانيهاي محلول در آب در نواحي مرطوب با سرعت بيشتري تخريب مي شود.
از راه هاي ديگر هواشناسي شيميايي تركيب شدن اكسيژن با كاني هاست. البته وجود آب و گرما سبب سرعت اينگونه واكنشها مي شود. به همين جهت ، اين نوع هوازدگي در مناطق گرم و مرطوب بيشتر ديده مي شود. سنگ ها و كاني هاي آهن دار زودتر از ساير كاني ها با اكسيژن هوا تركيب شده و ويژگي هاي خود را از دست مي دهند.
موجودات زنده نيز مي توانند موجب تغييرات شيميايي در سطح مواد زمين شوند.
 



  فكر كنيد :
كداميك از استان هاي ايران،‌آثار باستاني بيشتري دارد؟

فارس - ‌اصفهان – خوزستان  



  آيا رابطه اي بين تعداد آثار باستاني با هوازدگي شيميايي وجود دارد؟

در مناطقي كه هوازدگي شيميايي بيشتر باشد بناهاي قديمي زودتر از بين رفته در نتيجه آثار باستاني كمتري وجود دارد.  

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:58 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي بخس هفتم

فصل 7 – كاربرد سنگ ها و كاني ها

بطور كلي،‌كاني ها و سنگ ها در تأمين انرژي،‌مواد اوليه ي منابع وجواهر سازي كاربردهاي فراواني دارند.



  تأمين انرژي :

انسان براي ادامه ي زندگي خود احتياج به انرژي دارد. از انرژي براي متعادل ساختن دماي محيط زندگي و كار،‌راه اندازي صنايع و وسايل نقاط استفاده مي كند. منبع اصلي تأمين انرژي سنگ ها هستند. از ميان سه گروه سنگ ها، سنگ هاي رسوبي با تأمين 87 درصد از انرژي مصرفي انسان اهميت ويژه اي دارند.

 


  نفت و گاز :

همه ي محصولات نفتي از نفت خام تهيه مي شود. نفت خام مايعي تيره رنگ است و بوي مخصوص دارد. نفت خام تركيب شيميايي ثابت و معيني ندارد. اما بيشترين قسمت آن تركيب هايي از هيدروژن و كربن است. نفت خام از موجودات بسيار كوچك دريايي به نام پلانكتون بوجود آمده كه به حالت شناور در آب دريا زندگي مي كنند. عمر پلانكتون ها معمولاً كوتاه است و پس از مرگ بقاياي آن ها بر كف دريا فرو مي ريزد. اگر شرايط در كف دريا مناسب باشد اين بقايا در لابه لاي رسوبات دانه ريز حفظ مي شوند و پس از ميليون ها سال بر اثر فشار لايه هاي بالايي و گرما به نفت و گاز تبديل مي شوند.
به سنگ هايي كه نفت در آن ها تشكيل مي شود، اصطلاحاً سنگ مادر مي گويند. نفت پس از تشكيل، در اثر فشار از سنگ هاي دانه ريز مادر به سمت بالا حركت مي كند و اگر موانعي در سر راه آن نباشد، به سطح زمين مي رسد و با هوا تركيب مي شود و به مواد بي ارزشي تبديل مي گردد. اگر در مسير حركت نفت لايه هايي از سنگ گچ يا سنگ هاي رستي،‌كه به آن ها سنگ پوششي مي گويند : قرار بگيرد و اين لايه ها شكل مناسبي داشته باشند نفت ديگر نمي تواند به حركت خود ادامه دهد و در درز و شكاف و حفره هاي سنگ هاي زيرين اين لايه ها كه به سنگ مخزن موسوم اند جمع مي شود. معمولاً به همراه نفت و گاز مقداري آب شور هم وجود دارد.

 


  فكر كنيد:
چرا باوجود اينكه پلانكتون ها در درياهاي قديمي به فراواني وجود داشته اند، در همه ي رسوبات اين درياها نفت وگاز تشكيل نشده است؟

ممكن است رسوب گذاري به آرامي صورت گرفته باشد و پلانكتون ها تجزيه شده و از بين رفته باشند . ممكن است اكسيژن موجب اكسيده شدن آنها شده باشد  



  تحقيق كنيد :
1 – بيشتر منابع نفت و گاز ايران در چه مناطقي قرار گرفته اند؟

خليج فارس ، خوزستان،‌سرخس ،‌نواحي قم  



  2 – سنگ مخزن و سنگ پوشش منابع نفت و گاز ايران را چه سنگ هايي تشكيل مي دهند؟

سنگ آهك، سنگ گچ، مارن،‌ ايندريت  



  3 – كشور ما به چه كشورهايي گاز صادر مي كند و چگونه؟

بوسيله كشتي به بسياري از كشورهاي صنعتي به وسيله لوله به تركيه  



  زغال سنگ :

زغال سنگ نوعي سنگ رسوبي است. كه از باقي ماندن گياهان،‌بين لايه هاي رسوبي در طي زمان هاي بسيار زياد،‌تشكيل شده است. مي توان آثار ساقه و ريشه هاي گياهان را در داخل لايه هايي از زغال سنگ ها و سنگ هاي اطراف آن، در معادن مشاهده كرد. همين مطلب از نظر زمين شناسان نشان دهنده ي منشأ گياهي زغال سنگ است.
زغال سنگ يكي از مهم ترين منابع انرژي و از عوامل بسيار مهم و تأثيرگذاري بر انقلاب صنعتي اروپا بوده است.

 

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:57 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي ادامه بخس ششم

  ادامه فصل ششم - سنگ ها

همه سنگ ها در سه گروه آذين، رسوبي و دگرگوني تقسيم بندي مي كنند. هر يك از اين سنگ ها با روش خاصي و از منشأ جداگانه اي بوجود آمده اند.



  سنگ هاي آذرين :

بررسي هاي انجام شده در اعماق چاهها،‌معادن و سرچشمه هاي آب گرم نشان مي دهد كه داخل زمين گرم است و هر چه عمق افزايش پيدا كند، دما بيشتر مي شود. زمين شناسان منبع اصلي گرماي داخل زمين را فعاليت برخي از عناصر سنگين مي دانند كه بر اثر تخريب آنها عناصر سبك تر و مقداري گرما حاصل مي شود.
سنگ ها در عمقي كه به نظر مي رسد، بر اثر گرماي بسيار زياد، بايد به صورت مذاب باشند،‌باز هم بصورت جامدند.
زيرا فشار سنگ هاي بالايي مانع ذوب شدن سنگ ها در اين اعماق مي شود. اما اگر در اين مناطق از فشار اندكي كاسته و يا بر گرما افزوده شود سنگ ها به صورت مذاب در مي آيند . بنابراين در شرايط خاصي بخشي از سنگ هاي پوسته يا گوشته ذوب مي شوند. اين مواد ذوب شده از سنگ هاي اطراف خود، سبك ترند و به اين علت تمايل دارند . به مناطق بالاتر از داخل زمين صعود كنند و اگر راهي به سطح زمين پيدا كنند. به صورت آتش فشان فوران كرده و روي زمين جاري مي شوند و پس از انجماد، سنگ هايي را بوجود مي آورند كه به آن ها سنگ هاي آذرين بيروني گفته مي شود. اگر اين مواد مذاب نتوانند به سطح زمين برسند و زير سطح زمين،‌سرد شوند سنگ هاي آذرين دروني را تشكيل مي دهند. تفاوت اصلي سنگ هاي آذرين بيروني و دروني، در اندازه بلور كاني هاي آن هاست.
در جدول زير،‌خصوصيات چهار سنگ كه از سنگ هاي آذرين هستند، ذكر شده است.

نام سنگ A B C D
اندازه بلور بزرگ كوچك بزرگ كوچك
عناصر مهم

تشكيل دهنده ي

كاني ها

سيليسيم،اكسيژن،

آلومينيم،سديم و

پتاسيم

سيليسيم،اكسيژن،

آلومينيم،سديم و

پتاسيم

سيليسيم،اكسيژن،

آلومينيم، منيزيم و

كلسيم

سيليسيم،اكسيژن،

آلومينيم، منيزيم و

كلسيم

رنگ روشن روشن تيره تيره

 


  سنگ هاي رسوبي :

عوامل طبيعي چون آب ،‌ باد و يخ بطور دائم، سنگ ها و صخره هاي سنگ و محكم كوه ها را خرد كرده و آن ها را بصورت ذرات ريز و درشت، يا مواد محلول به نقاط پست، مانند درياها و درياچه ها منتقل مي كنند. اين مواد، در آن جا بصورت لايه هاي موازي روي هم ته نشين مي شوند. به اين موادته نشين شده رسوب مي گويند.
ذرات تخريب شده سنگ ها بر اساس اندازه،‌نام مشخص دارند كه به ترتيب از كوچك به بزرگ عبارتند از : رس، ‌ماسه، ‌شن، ‌ريگ، ‌قلوه سنگ و تخته سنگ.
با گذشت زمان و دخالت چند عامل،‌ رسوبات سست و ناپيوسته اوليه به سنگ هايي سخت و يكپارچه تبديل مي شوند كه به آن ها سنگ رسوبي گفته مي شود. سنگ هاي رستي، ‌سنگ آهك، ماسه سنگ، سنگ گچ و سنگ نمك از جمله مهم ترين سنگ هاي رسوبي مي باشند.

فكر كنيد :
1 – چرا طي صدها ميليون سال كه از عمر زمين مي گذرد همه ي كوه ها از بين نرفته اند ودرياها و درياچه ها از مواد رسوبي پر نشده اند؟
چون سنگ هاي رسوبي بوجود آمده دوباره بر اثر عواملي چون چين خوردگي يا گسل از آب خارج شده و بصورت كوه در مي آيند.
 



  چگونه سنگ هاي رسوبي مختلف تشكيل مي شوند؟

وقتي رسوبات در كف دريا روي هم انباشته مي شوند، كم كم تحت فشار زياد وزن خود و آب دريا قرار مي گيرند و فشرده مي شوند. با اين فشار زياد كه بر رسوبات وارد مي آيد، آب از لابه لاي ذرات خارج مي شود و رسوبات خشك مي شوند. فشرده شدن زياد و نيز خشك شدن، خود مي تواند مقدمه ي تشكيل بعضي از انواع سنگ هاي رسوبي مانند سنگ هاي رستي باشد.
همه مواد رسوبي، فقط با فشرده شدن و خشك ، سخت و تبديل به سنگ نمي شوند. براي مثال، ماسه ها را نمي توان با فشار به هم چسباند. اين مواد تنها در صورتي تبديل به سنگ مي شوند كه موادي مانند سيمان در لابه لاي ذرات آن ها نفوذ كند و آنها را به هم بچسباند. سيمان ها موادي هستند كه معمولاً به صورت محلول در آب وجود دارند. از جلمه سنگ هاي رسوبي كه از اين راه تشكيل مي شوند،‌ماسه سنگ و كنگلومرا است. گاهي اسكلت خرد شده ي جانوران دريايي به وسيله سيماني به هم مي چسبند و نوعي سنگ رسوبي بوجود مي آورند.
همچنين در آب درياها و درياچه ها مقداري مواد محلول وجود دارد كه فقط در شرايط خاصي تبديل به رسوب مي شوند. اگر آب محتوي برخي مواد محلول به مقدار زياد تبخير شود،‌رسوباتي باقي مي ماند كه ممكن است،‌سنگ گچ و سنگ نمك را تشكيل دهند. البته ممكن است مواد محلول در آب از راه انجام بعضي از واكنش هاي شيميايي پيچيده نيز رسوب كنند كه در آن صورت، گروه ديگري از سنگ ها از جمله سنگ هاي آهكي تشكيل مي شوند.
 



  فكر كنيد :
ديده ايد كه همواره در ته كتري و سماور لايه هاي نازكي از آهك بوجود مي آيد. آيا براي تشكيل اين لايه ها بايد آب كتري يا سماور بطور كامل تبخير شوند؟

خير هر زمان كه املاح موجود در آب به حد اشباع رسيد اضافي املاح بصورت رسوب در ديواره كتري ته نشين مي شود.  



  ويژه گي هاي سنگ هاي رسوبي:

يكي از ويژگيهاي برجسته ي سنگ هاي رسوبي لايه لايه بودن آن ها و ديگري، امكان وجود فسيل در آنهاست، زيرا محيط هاي رسوبي محل مناسبي براي ايجاد فسيل اند. فسيل ها آثار و بقاياي جانداران گذشته اند كه بيشتر از همه در سنگ هاي رستي و آهكي كه دانه ريزند – وجود دارند اما آن ها را ميان ماسه سنگ ها نيز مي توان يافت.

 



  سنگ هاي دگرگوني :

گروه سوم سنگ ها كه به دگرگون شده موسوم اند، چنين نيست، زيرا تشكيل اين سنگ ها در زير زمين و دور از چشم ما و در زماني بسيار طولاني صورت مي گيرد. وقتي سنگ هاي رسوبي و آذرين بدون اينكه ذوب شوند به مدت طولاني فشار و گرماي زيادي را تحمل كنند. آن قدر تغيير مي كنند كه ديگر شباهتي به سنگ هاي اوليه ندارند . وقتي سنگ ها دگرگون مي شوند ،‌ممكن است بعضي از كاني هاي سنگ اوليه به كاني جديد تبديل شوند با طرز قرارگرفتن كاني هاي سنگ اوليه به شكلي ديگر درآيد.
بيشتر سنگ هاي دگرگون شده سخت و محكم اند. اين سنگ ها را در كارخانه هاي سنگ بري در اندازه هاي مختلف برش مي دهند و روي آن ها را صاف مي كنند كه در نتيجه، نماي زيبايي پيدا مي كنند، از اين رو، آن ها را در نماي ساختمان، كف راهرو، پله و جاهاي ديگر بكار مي برند.
مرمر يك سنگ دگرگون شده ي مرغوب است كه از دگرگوني شديد سنگ و آهك حاصل مي شود. از ديگر سنگ ها ي دگرگون شده مي توان به كوارتزيت و گنيس اشاره كرد كه اولي، از دگرگون شدن ماسه سنگ ها و دومي از دگرگون شدن گرانيت ها بوجود مي آيند.

 



  پرسش و پاسخ متن فصل 6 :
1 – كاني چيست؟

مواد طبيعي و خالصي هستند كه انسان و ساير جانداران در بوجود آمدن آنها دخالت ندارند.  



  2 – كاني هاي اوليه كدامند؟ مثال بزنيد.

كاني هايي هستند كه بر اثر سردشدن مواد مذاب حاصل مي شوند. مثل كوارتز – فلدسپات – ميكا  



  2 – ماگما چيست؟

مواد مذاب درون زمين را ماگما گويند.  



  4 – سنگ هاي آذرين دروني چگونه تشكيل شده ،‌مثال بزنيد؟

از سردشدن مواد مذاب در خارج از زمين بوجود مي آيند. مثل گرانيت و گابرد  



  5- دو ويژگي سنگهاي رسوبي را بنويسيد؟

1. لايه لايه هستند
2. داراي فسيل باشند
 



  6- كاربرد اساسي سنگ ها و كاني ها در كجاست؟

1. براي تأمين ماده
2. تأمين انرژي
 



  7 – در مخازن نفتي منظور از سنگ پوششي چيست؟

سنگ هايي هستند كه به صورت يك لايه نفوذ ناپذير در روي مخازن نفتي وجود دارد و از بالاآمدن نفت جلوگيري مي كنند.  



  8 – زغال سنگ ها معمولاً بين كدام گروه سنگها يافت مي شوند و چه مصارفي دارند؟

به صورت لايه هايي بين سنگ هاي رسوبي يافت مي شوند و مصرف آن ها در توليد انرژي،‌ذوب فلزات،‌پتروشيمي مي باشد.

9 – از سنگ ها و كاني ها چگونه در صنايع الكتريكي استفاده مي شود؟
براي ساختن انواع ترانزيستور و قطعات بكار رفته در وسايل صوتي و تصويري ،‌گرمائي و...
 

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:56 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي بخس ششم


  فصل 6 – مواد سازنده ي سنگ كره



  كاني ها :

به مواد جامدي كه بطور خالص از كره زمين بدست مي آيند موجودات زنده در بوجود آمدن آنها دخالتي ندارند. كاني گويند. هر كاني از يك عنصر يا تركيب شيميايي چند عنصر با هم بوجود مي آيد و يك يا چند كاني با هم، سنگ ها را تشكيل مي دهند.

 

تاكنون بيش از 3000 نوع كاني، كه در ساختار سنگ كره زمين بكار رفته اند،‌شناسايي شده است. انسان براي بدست آوردن مواد خام مورد نياز از صنايع مختلف،‌مصالح ساختماني ،‌كودهاي شيميايي،‌داروسازي،‌جواهر سازي و ... از كاني ها استفاده مي كند.  



  فكر كنيد :
1 – كداميك از مواد زير كاني هستند و كداميك كاني نيستند؟

آب يخ نمك خوراكي نفت شيشه مرواريد مغزمداد گچ جيوه طلا شكر الماس
  * *       * *   *   *
 


  تشكيل كاني ها:

نمك باقي مانده در ته ظرف و زنگ روي ميخ آهني دو نوع كاني هستند كه بر اثر تغييراتي كه در آب شور و ميخ رخ داده است بوجود آمده اند.

مشاهده كنيد :
1 – مقداري آب دريا يا چاه را در ظرفي بريزيد، سپس ظروف آب را در محل گرمي قراردهيد تا آب آن بخار شود. در ته ظرف چه مي بينيد؟
2- يك ميخ آهني را به مدت چند روز در يك محل مرطوب قراردهيد،‌روي ميخ چه مي بينيد؟

- در ته ظرف مقداري نمك رسوب مي كند.
- روي ميخ زنگ مي زند.
 



  كاني هاي اوليه :

در زير سنگ كره،‌لايه اي بسيار داغ و نرم به نام نرم كره وجود دارد. گاهي بر اثر عوامي مثل بالارفتن دما، مقداري از نرم كره ذوب مي شود. به اين مواد ذوب شده «ماگما» مي گويند. ماگما پس از تشكيل شدن به سمت بالا صعود مي كند و ممكن است راهي به سطح زمين بيابد يا داخل سنگ كره سرد شود. در اثر سرد شدن ماگما، كاني هاي اوليه بوجود مي آيند. كوارتز، ميكا و فلدسپات از كاني هايي هستند كه از انجماد مواد مذاب بوجود آمده اند. بنابراين ،‌از كانيهاي اوليه محسوب مي شوند.  



  كاني هاي ثانويه :

كانيهاي اوليه چون در دماي زيادي تشكيل مي شوند با شرايط سطح زمين سازگار نيستند و عواملي مانند آب و هوا،‌به سرعت روي آن ها اثر مي گذارد و آن ها را خرد و تجزيه مي كنند و به كاني هاي جديدي كه با سطح زمين سازگارترند،‌تبديل مي كند . به همين جهت به آن ها كاني هاي ثانويه مي گويند. كانيهاي رسي از كانيهاي ثانويه اند كه از تجزيه فلدسپات ها بوجود مي آيند.  

بعضي از كاني هاي اوليه در آب حل مي شوند. ممكن است برخي مواد حل شده دوباره با يكديگر تركيب شوند يا به حد سير شده برسند،‌و در آب ته نشين گردند و دسته اي ديگر از كاني هاي ثانويه مانند نمك خوراكي (هاليت)،‌ژيپس (گچ) و كلسيت را تشكيل مي دهند. گروهي از كاني هاي ثانويه مانند گرافيت (مغز مداد) در اثر گرما و فشار زيادي كه تحمل كرده اند بوجود مي آيند.

 


  شناسايي كاني ها:

كاني ها بسيار گوناگونند. براي شناسايي آن ها از برخي خواص فيزيكي و شيميايي آنها استفاده مي كنند.  



  شكل بلور :

از نظر علمي به اجسامي بلوري يا متبور گفته مي شود كه ذرات تشكيل دهنده ي آنها با نظم و قاعده معيني در كنار هم قرار گرفته باشند. در مقابل اجسام متبلور، اجسام غيرمتبلور قرار دارند كه طرز قرارگرفتن ذرات در آن ها، تابع قاعده ي معيني نيست و ذرات بطور نامنظم در كنار هم قرار گرفته اند.

 

يكي از مشخصات كاني ها،‌شكل بلوري آنهاست. يعني اتم هاي سازنده ي يك كاني به صورتي منظم پهلوي هم قرار مي گيرند و جسمي با سطح هاي صاف ايجاد مي كنند.

 



  سختي :

سختي كاني ها را مي توان «مقاومت آن ها در برابر خراشيده شدن به وسيله ساير اجسام» تعريف كرد. بنابراين اگر دو كاني را روي هم بكشيم،‌آن كاني كه بتواند روي ديگري شيار يا خط بيندازد،‌سخت تر است.  



  رنگ :

كاني ها رنگ هاي متفاوتي دارند. حتي يك كاني ممكن است به علت داشتن مقدار ناچيزي ناخالصي به رنگ هاي متنوع ديده شود. با اين حال،‌برخي كاني ها به كمك رنگ مشخصي كه دارند، شناسايي مي شوند. براي مثال، گوگرد هميشه به رنگ زرد، ‌فيروزه هميشه به رنگ آبي فيروزه اي و گرافيك هميشه به رنگ سياه است.
رنگ گرد كاني ها در تشخيص كاني ها مؤثرتر است. براي اين كار ،‌كاني را روي جسمي كه سختي زيادي دارند مي كشند پس از روي رنگ خطي كه برجاي مي گذارد نوع كاني را تشخيص مي دهند.
 



  مشاهده كنيد :
مقداري نمك خوراكي را روي شعله ي آتش بپاشيد،‌رنگ شعله چه تغييري مي كند؟

رنگ شعله زرد مي شود كه نشانگر وجود سديم در نمك طعام است.  

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:55 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي بخس پنجم


  بخش سوم – زمين زيستگاه ما
فصل 5 – ساختار زمين

انسان همواره به دنبال شناسايي ساختار داخلي كره ي زمين بوده است. ولي شرايط حاكم بر داخل زمين يعني دما و فشار زياد، مانع دسترسي مستقيم به قسمت هاي داخلي زمين شده است. در حال حاضر عميق ترين چاهي كه آدمي توانسته حفر كند عمقي بيشتر از 13 كيلومتر ندارد. بايد به كمك روش هاي غيرمستقيمي مانند مطالعه مواد مذاب خارج شده از آتش فشان ها، دما و تركيب چشمه هاي آب گرم و از همه مهمتر امواج زلزله داخل زمين را شناسايي كرد.
اطلاعات بدست آمده نشان مي دهد كه زمين ساختماني لايه اي دارد. بخش مركزي كره زمين را هسته كه خود شامل دو قسمت داخلي و خارجي است و لايه هاي اطراف هسته را از داخل به خارج به ترتيب گوشته و پوسته مي نامند.
هسته : داغ ترين قسمت داخلي زمين هسته است. مواد هسته به علت فشار زيادي كه بر آن وارد مي شود، بسيار متراكم تر از مواد ساير قسمت هاي داخلي زمين است. شواهد بدست آمده نشان مي دهد كه جنس هسته، بيشتر از آهن و نيكل است كه به دو حالت جامد و مايع در هسته قرار دارند.
قسمت جامد در مركز و قسمت مايع در اطراف آن قرار دارد.به كمك هسته ي آهن – نيكل است كه دانشمندان زمين شناس توانسته اند خاصيت مغناطيسي زمين را توضيح دهند.



  گوشته :

اطراف هسته را قسمتي فرا گرفته است كه به آن گوشته مي گويند. ساختمان گوشته در همه جا يكنواخت نيست، قسمت اعظم آن كه با هسته نزديك است حالت سنگي دارد و قسمت هاي مياني حالت خميري و قسمت هاي بالايي حالتي سنگي و سخت دارند. قسمت خميري شكل گوشته را نرم كره گويند .در نرم كره دما و فشار به صورتي است كه مواد به نقطه ذوب خود نزديك هستند و درصد ناچيزي از مواد سازنده آن به حالت مذاب اند. مواد سازنده ي گوشته بيشتر از سيليسيم، اكسيژن ،‌آهن ،‌منيزيم و كليسيم است.  



  پوسته :

پوسته قشر نسبتاً نازكي در اطراف كره زمين است كه بلندترين كوه هاي زمين و عميق ترين نقاط اقيانوس ها را در بر مي گيرد. ضخامت پوسته (متوسط آن)در قاره ها حدود 20 تا 60 كيلومتر و در اقيانوس ها حدود،‌8 تا 12 كيلومتر است. تركيب و ساختمان پوسته در زير قاره ها و اقيانوس ها با هم متفاوت است . پوسته ي زير قاره ها از دو لايه درست شده است. لايه ي بالايي بيشتر از سيليسيم و آلومينيوم و لايه ي زيرين بيشتر از سليسيم،‌منيزيم و آهن درست شده است.
پوسته در زير اقيانوس ها فقط از يك لايه تشكيل شده است كه جنس آن از همان جنس لايه ي زيرين قاره ها است.

 


  سنگ كوه :

‌پوسته سنگي و سخت زمين را به همراه قسمت سنگي گوشته، سنگ كوه گويند. سنگ كوره روي نرم كوه قرار دارد و مي تواند به آرامي روي آن جابه جا شود. امروزه علت وقوع زلزله و بسياري از پديده هاي زمين شناسايي ديگر را به حركات سنگ كوه مربوط مي داند.  

 



  پرسش و پاسخ متن بخش سوم
1 – لايه هاي زمين را به ترتيب از خارج به داخل بيان كنيد:

پوسته – گوشته – هسته  



  2 – وجود كدام عناصر خاصيت مغناطيسي كره ي زمين را نشان مي دهد؟

آهن – نيكل  



  3 – لايه بالايي پوسته ي زير قاره ها بيشتر از چه عناصري ساخته شده است؟

سيلسيم – آلومينيوم  



  4 – سنگ كره به چه بخشي از زمين گفته مي شود؟

پوسته سنگي و سخت زمين همراه با قسمت سنگي گوشته را سنگ كره گويند.  

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:54 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي ادامه بخس چهارم



  ادامه فصل چهارم - تابش




  آزمايش كنيد. ص 60
1 – در يك لوله آزمايش كمي يخ بريزيد و روي يخ يك قطعه توري فلزي بيندازيد تا يخ را در كف لوله نگهدارد. در يك لوله آزمايش ديگر فقط كمي يخ بريزيد. سپس هر دو لوله را تقريباً پر از آب كنيد.
2 – قسمت بالاي لوله ي اول و قسمت پائين لوله ي دوم را مطابق شكل، روي چراغ الكلي بگيريد. چه مشاهده مي كنيد؟ در كدام لوله يخ، زودتر آب مي شود؟در لوله اول آب به جوش مي آيد بدون آنكه يخ ذوب شود. در لوله دوم يخ شروع به ذوب شدن مي كند و پس از ذوب شدن آب گرم شده به جوش مي آيد.
به دو پرسش زير پاسخ دهيد.
1 – از اين آزمايش،‌ درباره ميزان رسانايي گرمايي آب، چه نتيجه اي مي توان گرفت؟
2 – در كدام لوله جريان همرفتي بوجود مي آيد؟ چرا؟

1-آب رساناي خوبي نيست زيرا گرما را به يخ منتقل نكرد(در لوله اول)
2-در لوله ي دوم، زيرا جريان همرفتي هميشه از پائين به بالا برقرار است.
 



  تابش :

سومين راه انتقال گرما تابش است. در انتقال گرما به روش تابش ، نيازي بوجود ماده نيست. گرماي خورشيد به همين شيوه در فضاي خالي از ماده (خلاء) منتقل مي شود و به زمين مي رسد. اگر تا به حال در مقابل يك بخاري برقي يا هيزمي قرار گرفته باشيد، انتقال گرما به اين روش را بخوبي حس كرده ايد.

 

معمولاً تصور مي شود كه وقتي مقابل آفتاب قرار مي گيريم، نور خورشيد ما را گرم مي كند.اين تصور نه كاملاً غلط است و نه درست. همان طور كه مي دانيد نور خورشيد تركيبي از رنگ هاي مختلف همچون بنفش ، آبي، سبز، زرد و قرمز است. به اين قسمت از نور خورشيد نور مرئي مي گويند. علاوه بر اين در تابش خورشيد پرتوهايي نامرئي نيز وجود دارد كه يك دسته از آن ها پرتوهاي فروسرخ (مادون قرمز) است. اين پرتوها وقتي به جسمي بتابد گرماي بيشتر توليد مي كنند. پرتوهاي فروسرخ، نوعي موج الكترو مغناطيسي به حساب مي آيند.
در اتو يا لامپ انرژي الكتريكي به انرژي تابشي تبديل مي شود، در يك لامپ معمولي، حدود 20 درصد از انرژي الكتريكي به نور مركز و حدود 80 درصد به پرتوهاي فروسرخ تبديل مي شود.
بطور كلي هر جسمي در هر دمايي كه باشد، همواره مقداري انرژي تابشي از محيط اطراف خود دريافت مي كند و مقداري انرژي تابشي در محيط منتشر مي سازد. وقتي يك جسم گرم و يك جسم سرد در كنار هم قرار مي گيرند،‌مقدار انرژي كه جسم سرد مي گيرد، بيش از مقداري است كه به محيط مي دهد بنابراين گرما به تدريج از جسم گرم به جسم سرد منتقل مي شود تا اين كه دو جسم به دماي تعادل برسند يعني با هم، هم دما شوند.

 



  گرم سازي و سرد سازي :
گاه انسان براي رسيدن به دماي مناسب و مورد نظر گاهي مجبور است دما را كاهش و گاهي افزايش دهد. اين كار چگونه انجام مي گيرد؟



  گرم سازي :

بايد بدانيم كه گرم سازي نياز به يك منبع گرما دارد. اين منبع گرما ممكن است آتش حاصل از تبديل انرژي شيميايي سوخت به انرژي گرمايي، گرماي حاصل از جريان برق يا گرماي خورشيد باشد.
بخاري نفتي معمولاً يك جريان همرفتي در اتاق ايجاد مي كند كه سبب مي شود اتاق گرم شود. يكي ديگر از وسايل گرم كننده،‌در محيط هاي مسكوني شوفاژ است. در شوفاژ ، آب در مجاورت منبع گرما داغ مي شود. (در موتور خانه شوفاژ) و سپس از طريق لوله هايي به درون رادياتورها كه در محيط نصب شده است،‌حركت مي كند. وقتي رادياتور داغ مي شود هواي اطراف خود را گرم مي كند و محيط را به روش همرفت گرم مي كند.
 



  جلوگيري از اتلاف گرما:

همان طور كه مي دانيد بعضي از منابع انرژي مورد استفاده ما هم چون خورشيدي،‌انرژي باد و آب هاي جاري كه به آن مربوط مي شوند و نيز انرژي گرمايي درون زمين و انرژي امواج و جزر و مد، انرژي هايي هستند كه تا مدت ها در اختيار ما خواهند بود. به اين زودي تمام نخواهد شد. از اين رو به آنها منابع انرژي تمام نشدني مي گويند. در مقابل بعضي ديگر از منابع انرژي هم چون نفت، زغال سنگ گاز طبيعي منابع تمام شدني هستند.

 



  فكر كنيد :‌ص 66
يكي از راه هاي جلوگيري از اتلاف گرما استفاده از پنجره ي دو لايه است. به نظر شما پنجره ي دو لايه با كدام يك از راههاي انتقال گرما از هدر رفتن گرما جلوگيري مي كند؟

چون بين دو لايه مقداري هوا قرار مي گيرد و هوا هم عايق است و از انتقال گرما به طريق رسانايي جلوگيري مي كند.  



  سردسازي :

انسان براي رسيدن به دماي مناسب مجبور است دماي موجود را افزايش يا كاهش دهد، اما بهتر است بدانيد كه به طور كلي گرم سازي بسيارآسان تر از سردسازي است. سردسازي معمولاً با استفاده از تبخير مايع ها انجام مي شود. زيرا هر گاه مايعي بخواهد تبخير شود. براي تبخير شدن مقداري گرما از محيط اطراف خود جذب مي كند واين امر سبب مي شود كه دماي محيط اطراف كاهش يابد.
در يخچال ها،‌سردخانه ها و كولرهاي گازي نيز تبخير يك مايع سبب سرد شدن محيط داخل آن مي شود.براي مثال در يخچال مايعي به نام فريون در داخل لوله هايي كه در قسمت يخ ساز قرار دارد وارد مي شود. اين مايع گرما را از آن محيط مي گيرد بخار مي شود.
در نتيجه موادي كه داخل يخچال هستند، كاملاً سرد مي شوند. سپس فريون كه حالا به بخار تبديل شده است،‌از طريق لوله به محيط خارج از يخچال منتقل و بوسيله ي موتور الكتريكي يخچال فشرده مي شود و گرماي خود را از دست مي دهد . ... فريون دوباره به مايع تبديل و به درون يخ ساز فرستاده مي شود. اين عمل آن قدر ادامه مي يابد كه يخچال كاملاً سرد مي شود.

آزمايش كنيد. ص 67
مقداري الكل روي دست خود بريزيد و به آن فوت كنيد. چه اتفاقي مي افتد؟ چرا؟
آيا مي توانيد توضيح دهيد كه چرا در قديم آب را براي خنك شدن داخل كوزه نگهداري مي كردند؟

-دست ما احساس سرما مي كند. زيرا ا لكل به سرعت تبخير شده و گرماي زيادي را از دست ما مي گيرد.
چون كوزه از گل زمين پخته ساخته شده مقداري از آب درون آن به بيرون تراوش مي كند، آب سطح كوزه براي تبخير شدن گرما از درون كوزه گرفته و آب درون آن خنك مي شود.
 



  كار و گرما :

يكي از مهم ترين موارد استفاده از گرما، استفاده از آن در صنعت و به حركت درآوردن انواع ماشين هاست. اين كار از طريق تبديل انرژي گرمايي به انرژي مكانيكي انجام مي شود. دستگاهي كه انرژي گرمازا به انرژي مكانيكي تبديل مي كند. ماشين گرمايي نام دارد، ماشين گرمايي انواع گوناگوني دارد.  



  موتور اتومبيل :

: موتور اتومبيل ها و موتور سيكلت ها يكي از رايج ترين انواع ماشين هاي گرمايي است. در اين نوع موتورها، ابتدا مخلوطي از سوخت و هوا به داخل يك محفظه فلزي ‌استوانه اي شكل ،‌به نام سيلندر مكيده مي شود. (مرحله مكش)، سپس با بالا آمدن پيستون اين مخلوط فشرده مي شود (مرحله فشرده شدن)، پس از آن شمع اتومبيل جرقه مي زند و مخلوط را مشتعل مي كند (مرحله آتش گرفته) و در مرحله ي آخر، پيستون دوباره به بالا حركت مي كند و دودهاي حاصل از سوختن مخلوط را به بيرون مي راند( مرحله خروج دود) به چنين موتوري چهارزمانه مي گويند.

 


  اطلاعات جمع آوري كنيد: ص 70
1 – كاربراتور چه نقشي در اتومبيل برعهده دارد؟
2-در اتومبيل اگر نسبت مقدار هوايي كه با سوخت مخلوط مي شود مناسب نباشد چه مشكلاتي بوجود مي آيد؟

- مخلوط كردن بنزين يا هوا به نسبت معين براي سوختن
- احتراق به خوبي انجام نمي گيرد، سوخت كامل نمي سوزد واتومبيل دود سياه مي كند وموتور به خوبي كار نمي كند.
 



  موتور جت :

نوع ديگري از موتورهايي گرمايي موتور جت است. از موتور جت معمولاً در هواپيما استفاده مي شود. موتور جت پيستون ندارد، بلكه هوا به وسيله يك دمنده به داخل موتور جت دميده مي شود و مي سوزد و مقدار زيادي گاز( گازهاي داغ) با فشار زياد توليد مي كند. اين گازها كه با سرعت زياد از داخل موتور جت خارج مي شوند، در مسير خود، چرخ دايره دار بزرگي به نام توربين را كه در سر راه قرار دارد به حركت در مي آورند.

 



  موتور موشك :

موتور موشك به عنوان سومين ماشين گرمايي،‌خود نوعي موتور جت است. در موتور موشك سوخت با اكسيژن مخلوط مي شود و در محفظه ي احتراق مي سوزد. در نتيجه اين عمل، مقدار زيادي گاز داغ با سرعت زياد از انتهاي موشك خارج مي شود.همانطور كه بادكنك هنگام حركت در جهت مخالف هوايي كه از درونش خارج مي شود. حركت مي كند، موشك نيز در جهت مخالف گازهاي داغ كه از انتهاي آن خارج مي شود به طرف جلو حركت مي كند.
موشك ها چون مي توانند اكسيژن مورد نيازشان را با خود حمل كنند،‌ بنابراين در خارج از جو زمين و مسافرت هاي فضايي مورد استفاده قرار مي گيرند.
 



  پرسش وپاسخ فصل 4
1- گرماچيست؟

گرما صورتي از انرژي است كه اگر به جسمي داده شود جنبش ذرات آن بيشتر واگر از ماده گرفته شود جنبش ذرات آن كم مي شود

2- انرژي دروني يك ماده به چه جيزهايي بستگي دارد؟
به انرژي جنبشي و انرژي پتانسيل ذرات موجود در ماده بستگي دارد

3 – دما چيست؟
مقدار گرمايي است كه به يك كيلوگرم ماده ي جامد در نقطه ذوب داده مي شود تا از حالت جامد به مايع درآيد.

4- گرماي نهان ذوب چيست ؟
مقدار گرمايي است كه به يك كيلو گرم ماده ي جامد داده مي شود تا از جامد به مايع تبديل شود

5 – گرماي نهان ميعان چيست؟
مقدار گرمايي است كه به يك كيلوگرم ماده ي جامد در نقطه ذوب داده مي شود تا ازحالت جامد به مايع درآيد.

6 – تفاوت اجسام سرد با اجسام گرم از نظر انرژي تابشي چيست؟
اجسام سرد انرژي بيشتري دريافت مي كنند و كمتر صادر مي كنند اما اجسام گرم انرژي كمتري را گرفته و انرژي بيشتر را صادر مي كنند.

7 – براي عمل سرد سازي از كدام تغيير حالت ماده استفاده مي شود؟
تبخير – ميعان

8 – موتور اتومبيل داراي چند مرحله است ؟ نام ببريد؟
مكش - تراكم - انفجار - تخليه
 

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:53 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي ادامه بخس سوم


  ادامه فصل سوم - موج هاي صوتي

يكي از ساده ترين راه ها براي برقراري ارتباط با ديگران صحبت كردن است. صداي ما توسط موج هاي صوتي به ديگران انتقال مي يابد. هر صوتي داراي انرژي است و به صورت موج از چشمه ي صوت انتشار مي يابد. موج هاي صوتي شبيه موج هايي است كه با فشردن و رها كردن حلقه هاي فنر در آن منتشر مي شوند.
وقتي يك چشمه صوت،‌مثلاً تارهاي صوتي در صخره انسان يا سيم ها يك تار،‌به نوسان در مي آيد. ذرات هواي مجاور خود را نيز وادار به نوسان مي كند و اين نوسان از يك ذره به ذره ي ديگر منتقل مي شود تا سرانجام صدا از چشمه صوت به گوش ما برسد.
موج صوتي و تمام موج هاي ديگري كه از آن ها نام برديم، مانند موج سطح آب يا موج فنر، براي انتشار به يك محيط مانند هوا، آب يا فنر نياز دارند كه توسط ذره هاي آن محيط،‌منتشر مي شوند. اين گونه موج ها را امواج مكانيكي مي نامند.
موج صوتي را بايد توسط يك جسم مرتعش توليد كرد. به هر جسمي كه صوت توليد كند چشمه ي صورت مي گوئيم. ضجره ي انسان يك چشمه ي صوت است و هر كس با عبور دادن هوا از حنجره ي خود، تارهاي صوتي آن را به ارتعاش در مي آورد. ارتعاش تارهاي صوتي صوت را به وجود مي آورد. در واقع ارتعاش تارهاي صوتي،‌به مولكول هاي هوا انرژي منتقل مي كند و موج صوتي توليد مي شود.



  تفسير كنيد ص 47
اگر يك بلندگوي كوچك را زير سرپوش شيشه اي قراردهيم و آن را به جريان برق وصل كنيم تا صدا توليد كند، سپس هواي زير سرپوش را به وسيله ي تلمبه ي تخليه به تدريج خارج كنيم. مشاهده مي كنيم كه صداي بلندگو به تدريج كم مي شود تا زماني كه ديگر تقريباً صدايي را نمي شنويم . چرا؟

علت آن است كه صوت در خلاء منتشر مي شود، اگر صداي ضعيفي گاهي شنيده شود از راه تماس بدنه بلندگو با كف پوش،‌يا ميز يا چيز ديگر است.  



  فروصوت،‌ فرا صوت :

انسان مي تواند موج هاي صوتي اي كه بسامد آن ها حدوداً بين 20 تا 20000 هرتز باشد را بشنود. يعني براي آن كه صوتي روي گوش انسان اثرگذارد و شنيده شود، بايد بسامد آن در اين محدوده باشد. به اين محدوده محدوده شنوايي انسان گفته مي شود. به صوت هايي كه بسامد آن ها كم تر از 20 هرتز باشد فروصوت مي گويند. فروصوت روي گوش انسان اثر شنوايي ندارد يعني شنيده نمي شود. به صوت هايي كه بسامد آن ها از 20000 هرتز بيشتر باشد فراصوت گفته مي شود. فراصوت نيز مانند فروصوت براي انسان قابل شنيدن نيست.
امروزه فراصوت و استفاده از آن در صنعت پزشكي اهميت بسيار دارد و به خصوص در پزشكي، به علت آن كه فراصوت روي بافت هاي بدن انسان اثرهاي تخريبي پرتوهاي X را ندارد. بسيار مورد توجه است. به عنوان مثال از فراصوت براي بررسي جنين در بدن مادر و اطلاع از وضعيت و اطمينان از سلامتي آن استفاده مي شود.

 

موج هاي فراصوت كه از ناحيه شكم به درون بدن فرستاده مي شوند از مرزها و فصل مشترك بين بافت ها و اعضاي داخلي بدن، بازتاب شده و پس از خروج از بدن وارد گيرنده مي شود و در گيرنده به موج هاي الكتريكي تبديل شده و روي صفحه ي نمايشگر، تصويري را به وجود مي آورد كه در صورت لزوم،‌يك دستگاه چاپگر آن را چاپ مي كند.
اين عمل بسيار شبيه عمل عكس برداري با دوربين عكاسي است . موج هاي نوراني كه توسط نور افكن به صورت مشخص يا به موضوع عكس برداري مي تابد. پس از بازتاب وارد دوربين شده و روي فيلم ، تصوير تشكيل مي دهد.

 



  اطلاعات جمع آوري كنيد: ص 48
1 – بعضي از حيوانات، بر خلاف انسان،‌قادر به شنيدن فراصوت و فرو صوت هستند. تحقيق كنيد كه كداميك از حيوانات فروصوت را مي شنوند و كداميك قادر به شنيدن فراصوت هستند.
2 – آيا حيواناتي را مي شناسيد كه از اين صوت ها استفاده ديگري كنيد؟

فراصوت : خفاش و گراز ماهي – فروصوت : اسب و حشراتي چون عنكبوت كه ده دقيقه قبل از وقوع زلزله امواج طولي را حس مي كنند.
خفاش با ايجاد فراصوت و گوش دادن به بازتاب آن مانع را شناسايي مي كند.
 



  موج هاي الكترومغناطيسي:

موج هاي راديويي و موج هاي نوراني از يك نوع هستند و به آن موج هاي الكترومغناطيسي مي گويند. موج هاي الكترومغناطيسي از بسامد بسيار بالا (طول موج بسيار كوتاه كه پرتوهاي گاما نام دارند) تا بسامدهاي بسيار كم (طول موج هاي بسيار بلند كه موج هاي راديويي نام دارند) را شامل مي شوند.
اين موج ها نيز مانند موج هاي ديگري چون موج هاي صوتي، با خود انرژي حمل مي كنند. مي دانيد كه خورشيد منبع اصلي انرژي بر روي زمين است. اين انرژي توسط امواج نوري كه خود نوعي موج الكترو مغناطيسي هستند از خورشيد به زمين مي رسد.
مومج هاي الكترومغناطيسي بر خلاف موج هاي صوتي، از خلاء نيز مي گذرند. سرعت انتشار آن ها نسبت به سرعت انتشار موج هاي صوتي بسيار بيشتر است.
موج هاي الكترومغناطيسي را بر حسب بسامد كاربرد آن ها نامگذاري مي كنند. به اين گستره طيف موج هاي الكترومغناطيسي مي گويند.

 



  اطلاعات جمع آوري كنيد. ص 49
تحقيق كنيد كه از پرتوهاي :
الف) گاما
ب) ايكس
پ) فروسرخ
ت) رادار
چه استفاده هايي مي شود؟

الف) از پرتو گاما در فيزيوتراپي و بمباران غده هاي سرطاني
ب) از پرتو ايكس در راديو گرافي و راديوسكوپي و عكس برداري از قطعات صنعتي جهت اطمينان از سالم بودن
پ) از فروسرخ به كمك دوربينهاي فروسرخ (مادون قرمز) جهت شناسايي
ت) از پرتوهاي رادار جهت ارتباط و شناسايي
 



  ارتباطات :

در قرن اخير به علت پيشرفت علم و صنعت و ساخت و استفاده از وسيله هاي پيشرفته، فناوري ارتباطات پيشرفت فوق العاده اي كرده بطوري كه امروزه استفاده از تلفنهاي معمولي و همراه كاري بسيار عادي شده است.
ارسال پيام ها تصويري از هر نقطه زمين به نقطه ي ديگر، توسط ماهواره ها به راحتي انجام مي گيرد. آنتن هاي زميني، پيام هاي تصويري را به ماهواره ارسال مي كنند ماهواره اين پيام ها را به آنتن هايي كه در ايستگاههاي زميني كه دو طرف ديگر زمين نصف شده است ارسال مي كند.

 



  سؤالات متن فصل 3 : 1 – منظور از دوره چيست؟

مدت زماني كه طول مي كشد تا جسم يك نوسان كامل انجام دهد. (زمان رفت و برگشت)  



  2 – در امواج سطح آب آيا جهت ارتعاش عمود بر انتشار است يا هم جهت هستند؟

جهت ارتعاش عمود بر جهت انتشار است  



  3 – منظور از سرعت انتشار چيست؟ ويكاي آن را بيان كنيد.

مسافتي را كه موج درواحد زمان طي مي كند ويكاي آن متر بر ثانيه است  



  4 – موج چگونه انرژي را حمل مي كند؟

موج با حركت خود انرژي را از ذره اي به ذره ي ديگر انتقال مي دهد  



  5 – موجهاي الكترومغناطيسي چه نوع موجهايي هستند؟

موجهايي هستند كه از بسامد بسيار بالا تا بسامد پايين را شامل مي شوند.  



  6 – موجهاي راديوي كدامند؟

موجهاي الكترومغناطيسي هستند كه طول موج بلند و بسامد بسيار پايين دارند.  



  7 – انسان در زمانهاي قديم از چه راههايي با هم ارتباط برقرار مي كردند؟

بوسيله چاپارها – علامت دادن دود آتش – روشن و خاموش كردن چراغ  

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:51 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي بخس چهارم


  فصل 4 : گرما چيست؟

دانشمندان از حدود سه قرن پيش،‌مطالعه ي درباره گرما را آغاز كردند. در آن زمان، مردم معتقد بودند كه گرما يك ماده ي نامرئي است.اعتقاد بر آن بود كه وقتي يك ماده گرم در كنار يك ماده سرد قرار مي گيرد، ماده اي نامرئي به نام كالريك از ماده ي گرم خارج مي شود و به ماده سرد منتقل مي شود. به همين دليل ماده ي گرم سرد مي شود و ماده سرد، ‌گرم مي شود.
امروزه مي دانيم كه گرما ماده نيست بلكه يكي از صوت هاي انرژي است. همانطور كه انرژي مكانيكي، الكتريكي و انرژي شيميايي نيز صورت هاي ديگري از انرژي هستند و مي توانند به هم تبديل شوند.



  انرژي دروني:

هر ماده از ذرات بي شماري ساخته شده است و هر ذره مقداري انرژي دارد. به مجموعه انرژيهاي ذرات سازنده هر ماده انرژي دروني آن ماده مي گويند. هر چه ذرات سازنده ماده بيشتر و انرژي هر ذره آن زيادتر باشد. انرژي دروني آن ماده بيشتر است .
انرژي دروني هر ماده ، هم به انرژي جنبشي ذرات آن ماده (يعني سرعت حركت آن ها) و هم به انرژي پتانسيل (ذخيره شده) ذرات سازنده ي آن ماده بستگي دارد. انرژي پتانسيل هر يك از ذرات سازنده هر ماده در اثر نيرويي كه از طرف ذرات اطراف به آن وارد مي شود، بوجود مي آيد.
هنگامي كه يك جسم گرم در كنار يك جسم سرد قرار مي گيرد ،‌مقداري انرژي از جسم گرم به جسم سرد منتقل مي شود. درواقع گرما، مقدار انرژي منتقل شده از جسم گرم به جسم سرد است. در اثر انتقال گرما از جسم گرم به جسم سرد، انرژي دروني جسم گرم كاهش و انرژي دروني جسم سرد افزايش مي يابد.
 



  واحد اندازه گيري انرژي :

همان طور كه مي دانيد براي اندازه گيري هر كميتي مقياس يا واحدي لازم است به نام يكا. براي مثال يكاي طول متر و يكاي جرم كيلوگرم است. براي گرما و انرژيهاي ديگر نيز يكاي ژول را بكار مي برند. ژول نام فيزيكدان انگليسي است كه در زمينه مفهوم گرما تحقيقات فراواني به عمل آورده است.  



  دما :

گرما و دما دو كميت مرتبط به يكديگر هستند، اما اين به معناي آن نيست كه هر دو يك كميت و يك معنا هستند. دماي يك جسم در واقع نشان دهنده ي سرعت حركت ذرات تشكيل دهنده آن است. هر چه سرعت حركت ذرات يك ماده بيشتر باشد دماي آن جسم بالاتر است.
به همين دليل مي توان گفت كه افزايش دماي يك جسم به معني افزايش انرژي جنبشي ذرات آن جسم است.
 



  گرماي نهان :

از آزمايش صفحه 54 كتاب نتيجه گرفته مي شود كه در تمام مدت ذوب يخ، دماي مخلوط آب و يخ ثابت مي ماند. بنابراين گرماي داده شده به مخلوط كجا رفته است؟ اين گرما صرف تغيير حالت يخ (از حالت جامد به مايع) مي شود. يعني در اين حالت، گرچه جسم گرما مي گيرد و انرژي دروني آن افزايش مي يابد اما دماي آن تغيير نمي كند. به اين انرژي گرماي نهان ذوب مي گوئيم.
گرماي نهان ذوب عبارت است از مقدار گرمايي كه بايد به ماده جامد در دماي نقطه ي ذوب آن بدهيم تا در همان دما از حالت جامد به مايع تبديل شود.در جدول زير گرماي نهان ذوب بعضي مواد براي جرم يك كيلوگرم آن ها آورده شده است.

ماده نقطه ذوب گرماي نهان ذوب
آلومينيم 659ºC 321 كيلوژول
سرب 327ºC 25 كيلوژول
پارافين 52/4ºC 220 كيلوژول
يخ 0ºC 333 كيلوژول
جيوه -39ºC 12 كيلوژول
آمونياك -75ºC 452 كيلوژول


 



  فكر كنيد ،‌ ص 55
به نظر شما چرا اين انرژي را گرماي نهان ذوب نامگذاري كرده اند؟

چون اين انرژي به انرژي دروني جسم تبديل مي شود بدون آنكه دماي جسم تغيير كند.  

همان طور كه براي انجماد ماده بايد به آن گرما بدهيم يا از آن گرما بگيريم ،‌براي تبخير و ميعان نيز بايد همين كار صورت پذيرد.

فكر كنيد 2 ،‌ص 55
آيا مي توانيد با استفاده از تعريف گرماي نهان ذوب، گرماي نهان انجماد را تعريف كنيد؟
به نظر شما آيا گرماي نهان انجماد و جسم با گرماي نهان ذوب آن مساوي است؟

- بله، گرماي نهان انجماد مقدار گرمايي است كه در نقطه انجماد از واحد جرم گرفته تا از حالت مايع به جامد تبديل شود.
- بله،گرماي نهان ذوب هميشه برابر نهان انجماد است.
 



  انتقال گرما :

گرما به روش هاي مختلفي از يك جسم به جسم ديگر منتقل مي شود.  



  رسانايي :

يكي از راههاي انتقال گرما ، رسانايي است. ذره هاي تشكيل دهنده ي هر ماده دائماً در حال جنبش و نوسان هستند و هر چه ماده بيشتر باشد سرعت نوسان مولكول هاي آن بيشتر است.

 



  فكر كنيد. ص 56
به نظر شما اگر قسمتي از ماده را در هر يك از اين سه حالت گرم كنيم (منطقه گرم با رنگ مشخص شده است )‌ گرما در كدام حالت به روش رسانايي بهتر منتقل مي شود؟ چرا؟

گرما به روش رسانايي در جامدات بهتر منتقل مي شود زيرا فاصله ذره هاي جسم كمتر است . در جامد ذره ها به هم نزديكترند و گرما بهتر و زود تر منتقل مي شود.  

در انتقال گرما به روش رسانايي، انرژي گرمايي از طريق جنبش مولكول هاي ماده و ضربه زدن هر مولكول به مولكول هاي مجاور خود،‌به تدريج به تمام ماده منتقل مي شود.
روشن است كه هر چه فاصله هاي مولكول ها از هم كمتر باشد، يعني مولكلول ها به هم نزديكتر باشند گرما با سرعت بيشتري در ماده منتقل مي شود. به همين دليل است كه رسانايي گرمايي جامدات بيش از مايعات و مايعات بيش از گازها است.
در بين مواد جامد، رسانايي گرمايي فلزات از ديگر مواد جامد چون شيشه، لاستيك و چوب بيشتر است. در بين فلزات نيز رسانايي گرمايي بعضي از فلزات از بعضي ديگر بيشتر است.
 



  همرفت :

يكي ديگر از راههاي انتقال گرما همرفت يا جا به جايي است. در انتقال گرما به روش همرفت قسمتي از ماده كه گرم شده است به طرف بالا حركت مي كند و قسمت هاي اطراف آن كه هنوز گرم نشده اند جاي آن را مي گيرند. به اين ترتيب انرژي گرمايي از يك نقطه به نقطه ديگر منتقل شده و به تدريج تمام ماده گرم مي شود.  



  علت بوجود آمدن جريان همرفتي:

آيا مي دانيد علت پيدايش جريان همرفتي چيست؟ براي يافتن پاسخ اين سؤال ، ابتدا بايد با مفهوم به نام چگالي آشنا شويد. چگالي هر ماده، جرم يك سانتي متر مكعب از آن ماده است. براي مثال اگر شما يك قطعه آهن به حجم يك سانتي متر مكعب را در نظر بگيريد اين قطعه آهن 8/7 گرم جرم وجود دارد. مي گوئيم چگالي آهن 8/7 گرم بر سانتي متر مكعب است. چگالي آب خالص 1 گرم بر سانتي متر مكعب است. جدول زير ،‌جرم يك سانتي متر مكعب از چند ماده ي مهم را بر حسب گرم (g) را نشان مي دهد.

يخ 0/91 جيوه 13/6
مس 8/96 آلومينيم 2/70
بنزين 0/68 چوب پنبه 0/13
طلا 19/32 هوا 0/0013
 

 

اكنون مي توان علت بوجود آمدن جريان همرفتي را توضيح داد:
مي دانيد كه وقتي ماده اي گرم مي شود منبسط مي شود يعني فاصله ي مولكول هاي آن از هم بيشتر مي گردد. در نتيجه چگالي آن كاهش مي يابد. به همين دليل است كه وقتي يك قسمت از مايع را گرم مي كنيم چگالي آن قسمت از مايع كمتر مي شود و آن قسمت به طرف بالا حركت مي كند. در اين هنگام مايعات اطراف جاي آن را پرمي كند. اين روال ادامه مي يابد و بتدريج تمام مايع گرم مي شود.

براي ايجاد جريان همرفتي در يك ماده سه شرط لازم است.
1 – ماده بايد مايع يا گاز باشد.
2 – بين دو نقطه اي آن اختلاف دما وجود داشته باشد. يعني قسمتي از آن گرم و قسمتي ديگر سرد باشد.
3 – قسمت گرم پائين تر از قسمت سرد باشد.

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:51 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي بخس سوم


  فصل 3 – موج

كلمه ي موج را بسيار شنيده ايد. با شنيدن اين كلمه، معمولاً موج هاي دريا به يادتان مي آيد،‌اگر چه ممكن است موجهاي صوتي، نوراني و راديويي نيز براي شما نام آشنايي است. به حركتهاي رفت و برگشتي مثل حركت آونگ، حركت نوساني مي گويند و جسم در حال نوسان را نوسانگر مي نامند.



  دوره يا زمان يك نوسان :

در حركت نوساني به مدت زماني كه طول مي كشد تا نوسانگر يك نوسان انجام دهد، دوره مي گوئيم. دوره با نماد T نشان داده مي شود. براي مثال اگر يك بار حركت رفت و برگشت فنر 2 ثانيه طول بكشد، مي گوئيم دوره فنر، يعني زمان يك نوسان فنر 2 ثانيه است. هر چه نوسانگري تندتر نوسان كند، زمان هر نوسان آن كوتاه تر مي شود.براي مثال اگر وزنه ي آويخته شده به فنر جرم كمتري داشته باشد، اين نوسانگر تندتر نوسان مي كند و دوره نوسان آن كمتر مي شود.  



  بسامد يا فركانس :

به تعداد نوسان هايي كه يك نوسانگر در مدت يك ثانيه انجام مي دهد، بسامد يا فركانس مي گويند. بسامد را با نماد F نشان مي دهند. هر چه نوسانگري تندتر نوسان كند، بسامد نوسان آن بيشتر است. براي مثال بسامد بال زدن مگس از كبوتر بسيار بيشتر است. به اين ترتيب مي توان نتيجه گرفت كه با تندتر شدن نوسان،‌زمان هر نوسان كم تر وبسامد آن بيشتر مي شود. يكاي بسامد، هرتز است. مثلاً اگر نوسانگري در هر ثانيه 10 ثانيه انجام دهد، فركانس نوسان آن 10 هرتز است.  



  توليد موج :

اگر سنگ كوچكي را در آب آرام استخر يا بركه اي بياندازيد، در محل برخورد با آب، دايره اي تشكيل مي شود كه شعاع آن به تدريج افزايش مي يابد. به عبارت ديگر در سطح آب «تك موجي» تشكيل مي شود كه به صورت دايره به همه ي جهت ها منتشر مي شود.

 

آيا تا به حال تماشاچيان فوتبال را مشاهده كرده ايد كه موج ايجاد كرده اند؟ حلقه هاي فنر نيز مانند تماشاچياني كه موج مي سازند، عمل مي كنند. حلقه هاي فنر در مكان خود حركت نوساني انجام مي دهند بدون آنكه از محلي به محل ديگر منتقل شوند.
موج هاي سطح آب نيز به همين ترتيب ايجاد مي شوند. يعني ذرات آب، بدون آن كه منتقل مي شوند. در جاي خود بالا و پايين مي روند و در سطح آب تغيير شكلي ايجاد مي كنند كه همان موج است.
جابه جايي موج در يك محيط را انتشار موج مي ناميم. وقتي موجب در يك محيط ،‌مثلاً در سطح آب يا در طول فنر،‌منتشر مي شود. به هر ذره از محيط كه مي رسد،‌آن ذره را وادار به حركت نوساني مي كند. بدون آن كه ذره ،‌همراه موج،‌از جايي به جاي ديگر انتقال يابد.

 



  مشاهده كنيد ص 43
در ظرف نسبتاً بزرگي آب ريخته و روي آن توپ سبكي و كوچكي را قرار دهيد. بعد از آن كه آب و توپ به حالت سكون درآمدند، با انگشت خود ضربه هاي متوالي،‌در راستاي عمود بر سطح آب وارد كنيد و حركت توپ را مشاهده كنيد.
الف) آيا توپ در راستاي افقي در سطح آب جابه جا مي شود؟ آيا به شما نزديك مي شود يا از شما دور مي شود؟
ب) آيا توپ در راستاي عمودي بالا و پايين مي رود؟

الف- توپ در راستاي افقي جابجا نمي شود و فاصله آن از دست ما ثابت مي ماند.
ب – در راستاي قائم توپ بالا و پائين مي رود يعني وقتي موج به توپ مي رسد آن را وادار به نوسان مي كند.
 



  مشخصات موج :

موج در هر محيط ، با سرعت معيني منتشر مي شود كه به آن سرعت انتشار مي گوئيم .
سرعت انتشار موج در يك محيط به جنس و ديگر مشخصات آن محيط بستگي دارد. مثلاً سرعت انتشار موج بر سطح آب حدود 5 متر بر ثانيه است. همچنين يكي از مشخصات موج بسامد آن است. براي ايجاد دو محيط، مثلاً در آب، بايد با بسامد معيني به يك نقطه از سطح آب ضربه هاي متوالي وارد كنيم. يا در فنر بايد يك سرفنر را با بسامدي به نوسان درآوريم. به جسمي كه در يك محيط ايجاد مي كند، چشمه موج گفته مي شود. مثلاً بلندگوي راديو كه در حال پخش صورت است، يك چشمه ي موج است.
مشخصه هاي ديگر موج ،‌طول موج نام دارد. اگر بر سطح آب، ضربه هاي پي در پي و منظمي وارد كنيم، قطاري از امواج توليد مي شود كه فاصله ي هر دو برجستگي (قله موج) پياپي يا فاصله ي هر دو فرورفتگي (قعر موج) پياپي را طول موج مي نامند.

 


  موج و انرژي

موج با خود انرژي حمل مي كند. يعني با حركت خود،‌انرژي را از ذره اي به ذره ي ديگر انتقال مي دهد. به بيان ديگر، ذره هاي محيط با حركت نوساني خود، انرژي را از ذره اي به ذره اي ديگر در محيط پيش مي برند. در فعاليت توپ و آب، وقتي موج به توپ مي رسد، آن را روي بالا و پايين مي برد، يعني حركت توپ به اين دليل است كه موج در هنگام رسيدن به توپ، به آن انرژي منتقل مي كند.  

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:50 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي ادامه بخس دوم


  ادامه فصل دوم - تصوير در آينه تخت

تصوير يك جسم در آينه، مانند همان جسم است.

سطح آينه ي تخت صاف و صيقلي است. آينه ي تخت يك قطع شيشه است كه پشت آن را نقره يا جيوه اندود كرده اند به همين دليل مي تواند نور را بازتاب دهد. بازتاب نور از سطح آينه تخت منظم است.
وقتي جسمي جلوي تخت آينه ي تخت قرار مي گيرد، پرتوهاي نور از هر نقطه آن به آينه مي تابد. اين پرتوها پس از بازتاب از آينه به چشم مي رسند. در ظاهر به نظر مي رسد، كه اين پرتوها از محل برخورد آنها در پشت آينه وارد چشم شده اند و در نتيجه، تصويري شبيه به جشم در پشت آينه بوجود آورده اند در حالي كه مي دانيم در پشت آينه چيزي وجود ندارد، به همين دليل مي گوئيم تصوير در آينه تخت، مجازي است.

مشاهده كنيد : ص 30
روبروي يك آينه تخت بايستيد و به تصوير خود در آينه نگاه كنيد. اكنون دست چپ خود را بلند كنيد. تصوير كدام دست خود را بلند مي كند؟ تفاوت شما با تصويرتان چيست؟ نتيجه را پس از بحث در گروه به كلاس گزارش دهيد.
تصوير دست راست بالا مي رود. بدن ما يك جسم حقيقي است اما تصوير مجازي است و وجود خارجي ندارد.
 



  آينه هاي كروي :

اندازه تصوير يك جسم در آينه ي تخت با اندازه ي خود جسم برابر است. نوع ديگر از اين آينه وجود دارد كه تصوير جسم در آن ها، گاهي از خود جسم بزرگتر است. شكل زير، نمونه اي از اين دو آينه و تصوير كه در آن ها تشكيل مي شود را نشان مي دهد.


 



  كانون آينه :

شكل زير طرح فعاليتي را كه شما انجام داده ايد نشان ميدهد. نقطه F ‌محل تشكيل تصوير خورشيد است كه آن را كانون آينه مي گويند. در اين شكل قمستي كه سايه زده شده پشت آينه است. تصوير در آينه هاي كوژ، همواره كوچكتر از جسم و مجاز است. يعني درون آينه ديده مي شود اما آينه هاي كاو مي توانند از يك جسم هم تصوير مجازي و هم تصوير حقيقي ايجاد كنند. تصوير مجازي در درون آينه ديده مي شود. اما تصوير حقيقي، بيرون آينه روي يك صفحه تشكيل مي شود. تشكيل تصوير حقيقي يا مجازي،‌بستگي به فاصله ي جسم از آينه ي كاو دارد.

 



  شكست نور :

وقتي نور به جسم مي تابد، مقداري از آن بازتاب مي كند و ممكن است مقداري از آن نيز از جسم عبور كند.

 

اما جسم هاي شفاف مانند هوا، شيشه ، آب ، طلق هاي پلاستيكي نور را به خوبي از خود عبور مي دهند. نور در يك محيط معين در مسير مستقيم حركت مي كند. در اين حالت اگر در مسير نور يك قطعه جسم شفاف عمود در مسير نور قرار گيرد،‌مسير نور در هنگام عبور از جسم هم چنان مستقيم خواهد بود. اما اگر نور در مسير خود، با زاويه اي ديگر به يك جسم شفاف مثلاً شيشه برخورد كند. هنگام ورود به شيشه مسير حركتش مقداري كج مي شود. به اين پديده شكست نور مي گويند. چون در اگر مسير حركت نور را در اين حالت رسم كنيم به صورت يك خط شكسته خواهد بود.

 

دانستيد كه نور در يك محيط بطور مستقيم حركت مي كند، به همين دليل وقتي شما عقب مي رويد ديگر نور نمي تواند از سكه به چشم شما برسد و آن را نمي بيند،اما وقتي در كاسه آب مي ريزيد، نوري كه از سكه مي آيد، هنگام خروج از آب ورود به هوا،‌مسيرش كج مي شود و به چشم شما مي رسد در نتيجه مي توانيد سكه را ببيند.  



  منشور :

منشور قطعه اي به شكل مقابل است از يك ماده شفاف مثل شيشه يا پلاستيك بي رنگ ساخته مي شود. وقتي پرتوهاي نور به يكي از ديواره هاي منشور برخورد مي كند و به آن وارد مي شود در اثر پديده ي شكست مسيرش تغيير مي كند. اين پرتو هنگام خروج از ديواره ي ديگر منشور نيز، دوباره دچار تغيير مسير مي شود.
حال اگر نوري كه به منشور مي تابد، نور سفيد يعني نور خورشيد باشد كه از رنگ هاي مختلفي تشكيل شده است. پاشيده (تجزيه) مي شود. علت اين پديده آن است كه ميزان شكست نورهاي رنگي مختلف ، با هم يكسان نيست. براي مثال،‌ نور بنفش بيشتر و نور سرخ كمتر از همه رنگ هاي نور تغيير مسير مي دهد. به اين ترتيب رنگ هاي مختلف نور به هنگام عبور از منشور از هم جدا مي شوند. به اين پديده پاشيده شدن مي گويند.


 



  عدسي ها :

اگر دو منشور را مطابق شكل به هم بچسبانيم و بعد آن سطح آن را به صورت خميده تراش دهيم. به چه شكلي در مي آيد؟
به اين شكل جديد عدسي مي گوئيم . عدسي هم مانند منشور مي تواند جهت پرتوهاي نور را تغيير دهد. همين امر سبب مي شود اجسام از پشت عدسي به صورتي متفاوت ديده شوند. ذره بين يك نوع عدسي است.
در ساخت بسياري از ابزارهاي نوري، مانند دوربين هاي عكاسي، دوربين هاي شكاري، پروژكتورها و ... از عدسي همگرا استفاده مي شود. نوعي ديگر از عدسي نيز وجود دارد كه به آن عدسي واگرا يا كاو گفته مي شود. اين نوع عدسي به اندازه عدسي همگرا كاربرد ندارد اما در ساخت عينك ها از آن استفاده ي بسياري مي شود. تصوير همه اجسام از پشت عدسي واگرا كوچكتر از خود جسم است و به صورت مستقيم ( و نه وارون) ديده مي شود.



اطلاعات جمع آوري كنيد. ص 38
تعدادي عينك طبي را بررسي كنيد و بگوئيد كه آيا عدسي آن ها واگراست يا همگرا . از چه روشي براي تعيين واگر يا همگرا بودن عدسي استفاده مي كنيد؟
براي تعيين محدب يا مقعر بودن عدسيها راههاي مختلفي وجود دارد

1 – آنها را در مقابل نور قرارداده هر كدام نور را متمركز كنند محدب،‌هر كدام پراكنده كنند ،‌مقعر.
2 – در عدسي هاي مقعر تصوير هميشه كوچكتر و مستقيم اما در محدب اين طور نيست. تصوير بزرگتر است.
3 – هر كدام بر روي پرده تصوير تشكيل دهند محدب هستند.
 



  پرسش و پاسخ متن فصل دوم :
1 – نور چيست؟ غير از نور دو صورت ديگر انرژي كه مانند نور عمل مي كنند نام ببريد.

نور صوتي از انرژي است كه از منبع توليد جدا شده و با سرعت بسيار زياد در فضا منتشر مي شود. امواج راديويي، اشعه X  



  2 – چرا اجسام غيرمنير ديده مي شوند؟

زيرا نوري كه از چشمه ي نور به آنها برخورد مي كند پس از بازتاب به چشم ما مي رسد  



  3 – چند دليل بيان كنيد كه نور در خط مستقيم سير مي كند؟

الف) ايجاد سايه
ب) پديده خسوف و كسوف
ج) مشاهده ي باريكه نور از يك روزنه
ج) پشت سر خود را نمي توان ديد
 



  4 – در چه اجسامي بازتاب نور بيشتر و در چه اجسامي كمتر است؟

در اجسامي كه سطح صاف و براق دارند، بازتاب نور بيشتر است و در اجسامي كه سطح تيره و ناصاف دارند بازتاب كمتر است.

5 – علت شكست نور چيست؟ تغيير در سرعت نور در محيط هاي مختلف است

6 – منظور از طيف نور چيست و طيف نور سفيد شامل چند رنگ است؟ نورهاي رنگي حاصل از پاشيدگي نور توسط منشور را طيف مي گويند. هفت رنگ

7 – دو نوع عدسي را نام برده و كدام نور را متمركز مي كند؟ عدسي محدب – عدسي مقعر و عدسي محدب نور را متمركز مي كند

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:49 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي بخس دوم

بخش دوم ،‌انرژي زندگي
فصل 2 ،‌نور ،‌رنگ ، بينايي

ديدن :
براي آن كه جسمي ديده شود، بايد از آن جسم نور به چشم برسد. بنابراين جسم يا بايد از خودش نور تابش كند و يا نورهايي كه بر آن تابيده شده است، به طرف چشم بيننده بازتاب دهد.
جسم هايي مانند شمع روشن، لامپ روشن يا يك قطعه چوب شعله ور از خود نور تابش مي كنند. به اين اجسام كه از خود نور تابش مي كنند منير يا چشمه ي نور مي گويند. اما جسم هايي مانند ميز، صندلي،‌تخته ي كلاس و ... از خود نوري تابش نمي كنند، بلكه نوري را كه از چشمه هاي نور به آن ها تابيده است به طرف چشم ما باز مي گردانند كه در نتيجه ما مي توانيم آنها را ببينيم. به اين جسم ها غير منير مي گويند.



  تمرين كنيد ص 23
در جدول زير نامه چند جسم نوشته شده است. مشخص كنيد كه كداميك چشمه نور (منير) و كدام يك غيرمنير است؟

  خورشيد ماه تلويزيون سياره زهره لامپ مهتابي ستارگان
چشمه نور *   *   * *
غير منير   *   *    
 


  نور به خط راست منتشر مي شود.

دانستيم كه براي ديدن يك جسم بايد از آن جسم نور به چشم ما برسد. به همين دليل حتي اگر جسمي در مقابل ما باشد ولي نوري كه از آن مي تابد به چشم ما نرسد ديده نمي شود.
تجربه هاي روزانه ما نشان مي دهد كه نور به خط راست منتشر مي شود. براي مثال، مسير پرتوهاي نور خورشيد وقتي از پنجره به درون اتاق مي تابد، يا از لابه لاي شاخ و برگ درختان انبوه و بلند به زمين مي رسد و يا از سوراخ يك سقف مي تابد، نشانگر اين است كه نور به خط راست منتشر مي شود.
هنگام رسم شكل، مسير نور را با خط هاي جهت دار نشان مي دهند و به هر يك از آن شعاع يا پرتو نور مي گويند. يك باريكه ي نور را مي توان مجموعه اي از پرتوهاي نور دانست.

 



  تشكيل سايه :

وقتي نور به جشم هاي غيرمنير مي تابد،چه روي مي دهد به جسم هايي كه نور از آن عبور مي كند جسم شفاف و به جسم هايي كه نور از آن ها عبور نمي كند جسم كدر مي گويند.
وقتي پرتوهاي نور به يك جسم كدر، كه در مقابل صفحه اي قرار دارد، مي تابد در پشت جسم برروي صفحه قسمت تاريكي ايجاد مي شود كه سايه نام دارد.

 



  خورشيد گرفتگي و ماه گرفتگي :

عكس زير :‌خورشيد گرفتگي سال 1378 در ايران را نشان مي دهد.

 

براي نشان دادن خورشيد و ماه گرفتگي مي توان از دستگاه شبانه روز استفاده نمود.
دستگاه شبانه روز، چگونگي ماه گرفتگي و خورشيد گرفتگي را به خوبي نشان مي دهد.

 

مي دانيد كه كره ماه به دور زمين مي گردد و ماه و زمين نيز با هم به دور خورشيد مي گردند. خورشيد چون از خودش نور تابش مي كند يك چشمه ي نور است. در حالي كه ماه و زمين جسم هاي غيرمنير هستند و نورخود را از خورشيد مي گيرند.
هر گاه در چرخش ماه به دور زمين، و هر دو به دور خورشيد،‌مركزهاي آن سه (ماه ، زمين،‌خورشيد) روي يك خط راست واقع شود به طوري كه ماه در وسط باشد،‌ماه جلوي نور خورشيد را مي گيرد و سايه آن روي زمين مي افتد. در نتيجه كساني كه در سايه ماه قرار دارند،‌خورشيد را تاريك مي بينند. در اين صورت مي گوئيم خورشيد گرفتگي رخ داده است. حال اگر زمين ماه و خورشيد واقع شود. زمين جلوي نور خورشيد را مي گيرد و سايه ي آن روي ماه مي افتد و آن را تاريك مي كند. در اين صورت مي گوئيم ماه گرفتگي رخ داده است.
 



  بازتاب نور :

برگشت نور از سطح يك جسم را بازتاب نور مي ناميم.
اگر سطح اجسام را با دست لمس كنيم ، بعضي را صاف و بعضي را ناصاف حس مي كنيم،‌اجسام صاف را هم اگر در زير ريزبين (ميكروسكوپ) مشاهده كنيم، آن ها را ناصاف و دندانه دار مي بينيم.


اينكه مي توانيم تصوير جسمي را درون سطح هاي صافي مثل شيشه و آينه، ببينيم به دليل بازتاب منظم نور در آن هاست، در حالي كه درون سطح هاي ناصاف، تصويري ديده نمي شود.

 



  فكر كنيد :‌ص 27
در هنگام روز،‌در اتاق هايي كه پنجره دارند، معمولاً چراغ روشن نمي كنيم. با وجود اين اشياي داخل اتاق را مي بينيم.علت را توضيح دهيد.

چون نور چشمه ي نوري كه به اجسام غيرمنير تابيده بازتاب پيدا كرده و به چشم ما مي رسد و در نتيجه اجسام غيرمنير ديده مي شوند.  



  قانون بازتاب نور:

بازتاب پرتوهاي نور از سطح يك جسم همواره از قاعده معيني پيروي مي كند كه به آن قانون بازتاب نور گفته مي شود. براي آشنايي با اين قانون بايد آزمايش كنيد. در بازتاب نور از سطح يك جسم، همواره زاويه ي تابش و بازتاب برابرند.  

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:48 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي ادامه بخس اول

  ادامه بخش اول - سوختن نوعي تغيير شيميايي

هنگامي كه به يك شعله ي شمع نگاه مي كنيد يا به يك اجاق خوراك پزي، در حال نگاه كردن به يك تغيير شيميايي هستيد.


مي دانيد كه اشتعال پذيري يك خاصيت شيميايي است. در واقع ماده اشتغال پذير طي يك تغيير شيميايي كه سوختن ناميده مي شود، به مواد تازه اي تبديل مي شود. در اين تغيير شيميايي يك ماده اشتغال پذير كه ماده ي سوختني گفته مي شود، با اكسيژن موجود در هوا براي نمونه ، به هنگام سوختن شمع دو عنصر كربن و هيدروژن كه عنصرهاي سازنده ي شمع هستند با اكسيژن هوا تركيب مي شوند و آب و كربن دي اكسيد توليد مي كنند. همان طور كه مشاهده مي شود در اين واكنش نور و گرما نيز آزاد مي شود.
آهن در برابر هوا به آهستگي با اكسيژن واكنش نشان مي دهد و دچار تغيير شيميايي مي شود. به اين تغيير شيميايي زنگ زدن مي گويند. اگر چه اين تغيير شيميايي با توليد ماده اي به نام زنگ آهن يا اكسيد آهن همراه است ولي مانند سوختن شمع نور و گرماي قابل توجهي آزاد نمي كند.
به طور كلي به واكنش يك ماده با اكسيژن اكسايش مي گويند. واكنش هاي اكسايش عموماً گرماده اند. مقدار گرماي آزاد شده بر اثر اكسايش در موارد مختلف متفاوت است. در برخي از اكسايش ها كه با توليد شعله همراه اند. انرژي قابل توجهي آزاد مي شود. سوختن شمع چنين واكنشي است. شمع را از ماده اي به نام پارافين مي سازند. پارافين از تركيب شيميايي دو عنصر كربن و هيدروژن بوجود مي آيد. در اثر سوختن پارافين،‌افزودن بر توليد كربن دي اكسيد و بخار آب مقدار قابل توجهي انرژي نيز آزاد مي شود.
انسان با سوزاندن برخي مواد سوختني انرژي مورد نياز زندگي خود را تأمين مي كند.
به اين دسته از مواد سوختني كه تنها براي تأمين انرژي سوزانده مي شوند سوخت مي گويند. نفت، بنزين ،‌گازوئيل ،‌زغال سنگ و گاز شهري از جمله مهمترين سوخت ها به شمار مي روند.
آتش حاصل از سوختن همان نور و گرمايي است كه ازواكنش ماده ي سوختني با اكسيژن توليد مي شود. البته براي ايجاد آتش تنها قرار گرفتن يك ماده سوختني در مجاورت اكسيژن كافي نيست، بلكه شرط سومي نيز لازم است. گرما سومين شرط لازم براي ايجاد آتش سوزي است. شكل روبرو كه به مثلث آتش معروف است رابطه ي ميان اين سه شرط را بخوبي نشان مي دهد.





  فكر كنيد
گرماده يا گرماگير بودن هر يك از تغييرهاي فيزيكي و شيميايي زير را با آوردن دليل مشخص كنيد.
1 – تبخير آب
2 – پختن غذا
3 – سوختن نفت

1 – گرماگير : زيرا براي تبديل آب به بخار گرماي زيادي لازم است.
2 – گرماگير :‌براي اينكه غذا پخته شود به انرژي گرمايي نياز دارد.
3 – گرماده : زيرا وقتي نفت شروع به سوختن مي كند مقداري زيادي گرما توليد مي شود.
 



  انرژي و تغييرهاي فيزيكي و شيميايي:

هر تغييري چه فيزيكي و چه شيميايي در ماده با تغيير انرژي – گرفتن يا آزاد ساختن همراه است. يخ بدون گرفتن گرما ذوب نمي شود و گرماي خانه ي ما نيز از انرژي آزاد شده براي سوختن نفت، يا گاز تأمين مي شود. بر اين مبنا تغييرهاي فيزيكي و شيميايي را به دو دسته گرماده و گرماگير تقسيم مي كنند. تغيير گرماده به تغييرهايي گفته مي شود كه با آزاد كردن انرژي – عموماً به صورت گرما – همراه اند. در حالي كه تغييرهاي گرماگير آن دسته تغييراتي هستند كه با گرفتن انرژي عموماً به صورت گرما به وقوع مي پيوندد.
به انرژي ذخيره شده در مواد شيميايي انرژي شيميايي مي گويند. تغييرهاي شيميايي سبب آزاد شدن اين انرژي يا افزايش انرژي شيميايي اندوخته شده در مواد شيميايي مي شوند.
 



  سرعت تغييرهاي شيميايي :

تغييرهاي شيميايي با سرعت هاي متفاوتي روي مي دهند. در واقع آهسته و برخي تند به پيش مي روند.اگر سرعت يك واكنش شيميايي را سرعت مصرف شدن مواد واكنش دهنده با سرعت توليد فرآورده هاي آن واكنش در نظر بگيريم. در اين صورت واكنشي مانند انفجار مواد منفجره، كه در آن دهها يا صدها كيلوگرم ماده منفجره در كمتر از يك ثانيه مصرف مي شود را مي توان يك واكنش بسيار سريع دانست. اين در حالي است كه روزها طول مي كشد تا فقط سطح يك تيرآهن زنگ آهن پوشيده شود. به اين علت زنگ زدن آهن از جمله واكنش هاي شيميايي آهسته به شمار مي آيد.  



  كاتاليزگرها :

يكي ديگر از عواملي كه باعث افزايش سرعت واكنش هاي شيميايي مي شود، افزون موادي به واكنش دهنده هاست. اين مواد كه كاتاليزگرها ناميده مي شوند سرعت يك واكنش شيميايي را افزايش مي دهند. كاتاليزگرها خود دچار تغيير شيميايي نمي شوند و در پايان واكنش بدون تغيير باقي مي ماند.  



  جرم و تغييرهاي شيميايي :

از تغييرهاي شيميايي همواره مجموع جرم واكنش دهنده ها برابر مجموع جرم فرآورده هاست.به عبارت ديگر در واكنش شيميايي نه از جرم كم نه بر آن افزوده مي شود. در واقع جرم ثابت باقي مي ماند. اين مطلب قانون بايستگي جرم ناميده مي شود.

 



  فكركنيد
با دقت به تصوير زير نگاه كنيد. واكنش دهنده ها و فرآورده هاي واكنش نشان داده شده را مشخص كنيد. اگر مولكول هاي موجود در دو طرف اين واكنش را روي كفه ي ترازو قرار دهيد، كدام سمت سنگين تر خواهد بود؟ چرا؟

 

هر دوكفه با هم برابر هستند . چون طبق قانون پايستگي جرم در يك واكنش شيميايي جرم واكنش دهنده ها برابر جرم فرآورده ها مي باشد.  

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:47 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

علوم سال دوم راهنمايي بخس اول

علوم دوم راهنمايي


  بخش اول – ماده و تغييرات آن

تغيير و انواع آن:

مي دانيد كه ذوب شدن يخ يعني تبديل يخ جامد به آب مايع نمونه اي از تغيير در حالت ماده است اين تغيير، از آب در حالت جامد (يخ) آغاز به آب در حالت مايع پايان مي يابد.
تصوير زير، شيوه ي قرارگرفتن مولكول هاي آب در دو حالت جامد و مايع چه تفاوت هايي با هم دارند؟

درك وقوع يك تغيير هميشه به اين سادگي نيست ممكن است با تغييرويژگي هاي ديگري از ماده همراه باشد. به اين ويژگي ها خواص ماده گفته مي شود.
خواص ماده بر دو نوعند. خواص فيزيكي و خواص شيميايي.



  خواص فيزيكي و تغيير فيزيكي:

هنگامي كه يك ورق كاغذ پاره مي شود تنها ابعاد آن (يكي از خواص فيزيكي آن ورقه ي كاغذي) تغيير مي كند. در اين هنگام مي گوئيم كه ورقه ي كاغذ تغيير فيزيكي كرده است. در اين تغيير،جنس ورقه تغييري نمي كند. يعني كاغذ به ماده ي ديگري تبديل نمي شود.

فكر كنيد :
در اين متن به چند خاصيت فيزيكي گوگرد مشاهده شده است،‌با كشيدن خط زير هر خاصيت آن ها را مشخص كنيد:
«گوگرد جامد شكننده زردرنگي است كه در دماي 119ºCذوب مي شود و در دماي 445ºC به جوش مي آيد. اين نافلز جريان برق را از خود عبور نمي دهد وارد آب حل نمي شود» .

فكر كنيد :
آيا مي توان تغيير فيزيكي را به تغيير در شيوه ي قرارگرفتن ذره هاي سازنده يك ماده در كنار هم نسبت دارد؟

چون در تغيير فيزيكي خود ذرات هيچ تغيري نمي كند، بلكه جنبش و سرعت آن ها نسبت به همديگر تغيير مي كند.
 



  خواص شيميايي و تغيير شيميايي:

اگر با پاره شدن ورقه ي كاغذ جنس آن تغيير نمي كند ولي با سوزاندن آن، كاغذ به ماده ي تازه اي تبديل مي شود كه ديگر كاغذ خواص اوليه را ندارد. در اين حالت كاغذ دچار يك تغيير شيميايي شده است. تغييري كه طي آن از يك يا چند ماده، ماده يا مواد شيميايي تازه اي بوجود مي آيد.

خواص شيميايي يك ماده به مجموعه خواص گفته مي شود كه تمايل يا عدم تمايل آن ماده براي شركت در تغيير شيميايي بيان مي كند. .

فكر كنيد :
درهر مورد با بيان علت ،‌تغييرهاي شرح داده شده را در دو دسته ي فيزيكي و شيميايي قرار دهيد.

تغيير نوع دليل
ماست پس از مدتي ماندن در هواي گرم ترش مي شود
بر اثر مصرف بيش از اندازه ي قند دندان ها سياه مي شوند
كشيدن سمباده روي يك ظرف نقره اي تيره به آن جلا مي بخشد
گوشت سرخ بر اثر پخته شدن به رنگ قهوه اي در مي آيد
سطح تيرآهن پس از مدتي رنگ سرخ مايل به قهوه اي پيدا مي كند
شيميايي
شيميايي
فيزيكي
شيميايي
شيميايي
تغييرذرات
تغيير ذرات
تغييرنكردن ذرات
تغييرذرات
تغييرذرات و زنگ زدن

 


  فكر كنيد :
1 – كداميك از واژه هاي زير براي بيان تغيير فيزيكي و كداميك براي معرفي تغيير شيميايي بكار مي روند.

خردكردن ، ساييدن ، ذوب شدن ، تبخير شدن ، آسياب كردن----> تغيير فيزيكي
فاسد شدن ، زنگ زدن، سوزاندن ----> تغيير شيميايي
 



  2- براي شمع سه خاصيت فيزيكي و يك خاصيت شيميايي مثال بزنيد.

خاصيت شيميايي :‌به آساني مي سوزد خاصيت فيزيكي: جامد است – براثر گرما ذوب مي شود – رنگ آن معمولاً سفيد مايل به زرد است.  



  3- آيا مي توانيد تغيير شيميايي را به تغيير در ساختار ذره هاي سازنده ي ماده نسبت داد ؟ با توجه به شكل زير پا سخ خود را توضيح دهيد

بله،‌چون مولكول هاي سه اتمي گاز NO2 قهوه اي رنگ وقتي سرد مي شود به مولكول هاي چهار اتمي N2O4 بي رنگ است تبديل مي شود پس چون ساختار مولكولي عوض شده تغيير شيميايي است.  



  نشانه هاي تغيير شيميايي:

مي دانيد كه تغيير به دو صورت فيزيكي و شيميايي به وقوع مي پيوندد. اما چگونه مي توان اين دو نوع تغيير را از يكديگر متمايز كرد؟
با اجراي يك آزمون ساده و به كمك نشانه هاي شيميايي مي توان برخي مواد را شناسايي كرد، براي نمونه با برخي آزمايشها مي توان (آزمايش ص 7 كتاب) به وجود مس، نشاسته و كربن و دي اكسيد پي برد. به اين آزمايش هاي ساده آزمون شيميايي مي گويند.

 



  فكر كنيد :
معلوم كنيد كه در هر مورد تغيير توضيح داده شده فيزيكي يا شيميايي است؟ آيا با اطلاعات داده شده مي توان به اين پرسش پاسخ داد؟ چرا؟

1- يك مايع بي رنگ بر اثر گرم شدن به مرور ناپديد مي شود.
فيزيكي : چون تبخير شده است

2 – يك مايع سرد مي شود و جامدي در ظرف ته نشين مي شود.
فيزيكي :‌چون وقتي سرد مي شود مقداري از مواد محلول آن رسوب مي كند

3 – يك ماده ي جامد آبي رنگ در آب حل مي شود و آب را به رنگ آبي درمي آورد.
فيزيكي : چون ماده در آب حل شده است.

4 – يك ماده جامد آبي رنگ مي شود و بوي تندي به مشام مي رسد.
اطلاعات كامل نيست. زيرا ممكن است اين مايع وقتي به بخار تبديل مي شود بوي تند و تيز باشد يا ممكن است اين مايع بر اثر گرما با يك ماده ديگر واكنش شيميايي انجام داده باشد و بوي تند و تيز ايجاد كند.
 



  اجزاي يك تغيير شيميايي:

در هر تغيير شيميايي ماده يا مواد تازه اي بوجود مي آيد. به اين ماده يا مواد جديد فرآورده هاي تغيير شيميايي مي گويند . هنگامي كه مقداري گوگرد و آهن با يكديگر واكنش نشان مي دهند آهن سولفيد بدست مي آيد. آهن سولفيد فرآورده اين تغيير شيميايي است. موادي كه آغاز كننده تغيير شيميايي هستند. واكنش دهنده ها يا واكنش گرها گفته مي شوند. در مثال ياد شده آهن گوگرد واكنش دهنده هستند.

با كمك يك معادله نوشتاري مي توان رابطه ي ميان واكنش دهنده ها و فرآورده ها در يك تغيير شيميايي را نشان داد. براي نمونه به معادله ي نوشتاري واكنش ميان آهن و گوگرد توجه كنيد:
آهن+ گوگرد(واكنش دهنده ها)----> آهن سولفيد(فرآورده)
 

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:44 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

موج

بازه قابل رویت فقط قسمت کوچکی از طیف امواج الکترومغناطیسی را تشکیل می‌دهد.

[ویرایش] تعاریف

توافق بر روی یک تعریف واحد برای واژه موج چیزی است که امکان ندارد. یک ارتعاش یا لرزش (ویبراسیون) را می‌توان به صورت یک حرکت به عقب و جلو پیرامون نقطهٔ m در اطراف یک مقدار مرجع تعریف نمود. با وجود این، تعریف مشخصات کافی برای موج که باعث کیفیت بخشیدن به آن می‌شود موضوعی قابل انعطاف است. این اصطلاح اغلب به طور ذاتی به صورت انتقال نوسانات در فضا مطرح می‌شود که با حرکت شی که فضا را پر کرده یا اشغال نموده در ارتباط نیست. در یک موج انرژی یک ارتعاش عبارتست ازانرژی شی که دارد از منبع به فرم یک اغتشاش و نوسان در داخل محیطی که آن را احاطه کرده یا در پیرامون آن است دور می‌شود (هال 1980). با وجود این، این حرکت در مورد یک موج ساکن و ایستاده، مسئله برانگیز است. برای مثال، یک موج روی یک طناب یا نخ که انرژی در آن به طور مساوی در هر دو جهت منتشر می‌شود یا برای امواج الکترومغناطیسی یا امواج نوری در خلا، جاییکه مفهوم محیط واسطه‌ای دیگر قابل کاربرد نیست. به خاطر چنین دلایلی نظریهٔ موج بیان کننده یک شاخه خاص از فیزیک است، که به خواص موج مستقل از آنکه منشا فیزیکی آن چه چیزی باشد وابسته‌است (استراوسکی و پتاپو،1999). این خاصیت منحصر بفرد که با مستقل بودن از منشا فیزیکی و با تکیه بسیار روی منشا در موقعی که یک مورد خاص از یک فرآیند موجی را در نظر می‌گیریم همراه می‌گردد.

مثال: آکوستیک از اوپتیک متمایز می‌گردد. به این صورت که امواج صوتی دارای منشا مکانیکی، بیشتر از امواج الکترومغناطیسی در موقع انتقال انرژی لرزشی یا ارتعاشی به انرژی مکانیکی تبدیل می‌شوند. مفاهیمی از قبیل جرم، گشتاور، اینرسی، یا خاصیت کشسانی (ارتجاعی) موقع شرح دادن آکوستیک بسیار مهم هستند. (برخلاف اوپتیک هنگام بررسی فرآیندهای موجی). این تفاوت در منشا باعث ایجاد مشخصات موجی خاص متفاوت از محیطی که با آن سر و کار داریم می‌شود . (به عنوان مثال، در موارد مربوط به هوا: فشار تابش موج‌های تلاطمی و... . در موارد جامد(اجسام صلب): امواج نور، تجزیه نور و ...) خواص دیگر،اگر چه آنها هم معمولاً از طریق منشا مشخص می‌شوند، ممکن است به تمام امواج تعمیم داده شود. به عنوان مثال،با توجه به آنهایی که بر اساس منشا مکانیکی پایه گذاری شده اندمی توان اغتشاشاتی در فضابرای امواج آکوستیک بر حسب زمان انجام داد اگر وفقط اگر وسیله مورد بحث بسیار سخت و یا بسیار نرم و انعطاف پذیر نباشد . اگر تمام اجزای تشکیل دهنده وسیله به صورت محکم به یکدیگر متصل شده باشند، تمام اجزای آن به شکل یک جسم واحد و بدون هیچ گونه تاخیری در انتقال نوسان، به ارتعاش در می‌آیند. که در این صورت هیچ حرکت موجی نخواهیم داشت. از سوی دیگر، اگر تمامی اجزا مستقل از یکدیگر بودند، هیچ انتقال ارتعاشی وجود نداشت. عبارات مذکور در بالا با فرض آنکه موج به هیچ منشا نیاز نداشته باشد بی معنی خواهد بود،اگر چه آنهاویژگی که از خود بروز می‌دهندمستقل از منشا آنها باشد: در طول یک موج، فاز یک ارتعاش (مکان و موقعیتی که در داخل سیکل نوسان اشغال کرده ) برای نقاط مجاور متفاوت می‌با شد و علت آن نیز این است که نوسان در زمان‌های متمایز به این نقاط می‌رسد. به صورت مشابه، پردازش فرآیندهای موج که از مطالعه درباره پدیده‌های موجی با سرچشمه‌هایی متفاوت با سر چشمه امواج صوتی حاصل می‌شود می‌تواند برای فهم هر چه بیشتر پدیده‌های صوتی بسیار با اهمیت باشد. یک مثال مناسب از این نمونه، قاعده تداخل یانگ می‌باشد ( یانگ،1802 ) این اصل برای اولین بار در تحقیقات یانگ پیرامون نور مطرح شد و هنوز نیز می‌تواند مطابق تعدادی از مفاهیم خاص دیگر ( برای مثال ،پخش شدن صوت توسط صدا ) موضوعی پژوهشی در مطالعه صوت باشد.

[ویرایش] ویژگی‌ها

مقالهٔ اصلی: صفات

امواج متناوب توسط فاکتورهای اوج (بالاترین نقاط در امواج) و پایین‌ترین نقاط توصیف می‌شوند و البته ممکن است گاهی بر اساس طولی یا عرضی طبقه بندی گردند. امواج عرضی به امواجی اطلاق می‌شود که دارای ارتعاش‌هایی عمود بر جهت و انتشار موج باشند. مانند امواج طناب و امواج الکترومغناطیسی. امواج طولی دسته‌ای از امواج هستندکه در جریان انتشار موج دارای نوسانات موازی هستند مانند بیشتر امواج صوتی. زمانی یک شی بر روی موج یک آبگیر به بالا و پایین برود، حرکت بر روی یک مسیر دوار را تجربه می‌کند زیرا این امواج، امواج عرضی یا سینوسی نمی‌با شند.

A=در آب‌های عمیق

B=در آب‌های کم عمق

1=عبور موج

2=اوج

3=افت

ریز موج‌ها روی سطح برکه در حقیقت ترکیب طولی و عرضی امواج هستند. بنابراین نقاط روی سطح، مسیر دایره‌ای را دنبال می‌کنند ونقاطی که روی سطح قرار می‌گیرنداز این مسیر دایره‌ای تبعیت می‌کنند.تمام امواج می‌توانند موارد زیر را تجربه کنند:

موج مستقیم از طریق برخورد با سطح منعکس کننده تغییر می‌یابند = انعکاس

موج مستقیم از طریق مداخله یک شی جدید تغییر می‌یا بند = انعکاس

خم شدن امواج مانند تاثیر متقابل آنها در برابر موانعی است که در مسیرشان وجود دارد = پراش بیشترین شناخت طول موج روی حالت پرش شی است.

موقعیت دو موج که با هم برخورد می‌کنند =تداخل

موجی که با بسامد شکسته می‌شود = انتشار

حرکات موج نوری در مسیر مستقیم – خطوط انتشار

یک موج اگر بتواند فقط در مسیر مستقیم نوسان کند دوگانگی می‌یابد. دوگانگی عرضی موج حاکی از نوسان مستقیم آن است و عمود برجهت حرکت است. امواج طولی مانند امواج صوتی دوگانگی بروز نمی‌دهند زیرا این امواج نوسان مستقیم در طول حرکت دارند و با فیلتر پولازیزه گر پولاریزه می‌شوند.

مثال: امواج سطح اقیانوس که با صخره‌ها برخورد می‌کنند. امواج سطح اقیانوس که پرتلاطم هستند در میان آب منتشر می‌شوند. امواج رادیو یی، ریز موج‌ها، مادون قرمز، امواج مرئی، فرابنفش، پرتو x و پرتو گاما از پرتو افکنی پرتوهای الکترومغناطیسی ساخته شده‌اند. در این شرایط انتشار بدون وجود محیط در میان خلأ ممکن است. این امواج الکترومغناطیس در 299 و 792 و 458 متر بر ثانیه در خلأ حرکت می‌کنند.


[ویرایش] انواع موج

صوت یک موج مکانیکی است که در میان هوا، مایعات و جامدات منتشر می‌شود. موج ترافیک (یعنی انتشار متفاوت و متراکم وسایل نقلیه و ...) که می‌تواند به عنوان مدلی از امواج سینماتیک باشد. مانند اولین طرح آقای .J.Mلایت هیل. امواج لرزه‌ای در زمین به صورت برشی S و طولی P می‌باشند که در سطح زمین و بین لایه‌ها به موجهای لاو L و رایلی R هم تبدیل می‌شوند. امواج گرانشی که عبارتند از نوسانات و بالا و پایین شدن در انحنای زمان -فضا که به وسیله اصل عمومی نسبیت پیش بینی شده‌است .این امواج چند بعدی هستند و به طور تجربی مشاهده می‌شوند.

امواج ساکن: در گردش سیالات اتفاق می‌افتند و از طریق تأثیر کرولیز ذخیره می‌شوند.

[ویرایش] توصیف ریاضی

یک موج با دامنه ثابت است.

شکل و نمایشی از یک موج (منحنی آبی رنگ که خیلی سریع تغییر می‌کند) و پوشش آن (منحنی قرمزکه با سرعت آهسته تری تغییر می‌کند)

به عقیده ریاضیدانان ساده‌ترین یا اساسی‌ترین موج،امواج هارمونیک سینوسی است که آن را با f(x,t) = Asin(ωtkx)), توصیف می‌کند. که A دامنه موج است یعنی بیشترین مقدار بی نظمی در طول نوسان موج (بیشترین فاصله از بلندترین نقطه اوج تا تعادل در یک نمونه کامل،یعنی ماکزیمم مسافت قایم بین مبدأ و موج.) واحد دامنه به نوع موج بستگی دارد. موج‌هایی که روی طناب هستند دامنه شان به صورت یک بعد بیان می‌شود. امواج صوتی مانند فشار (پاسکال) و امواج الکترومغناطیس مانند دامنه‌ای از میدان الکتریکی (ولت / متر)بیان می‌شوند. دامنه ممکن است ثابت باشد (در این شرایط موج یا cw هست یا موج ثابت) یا ممکن است با زمان و موقعیت تغییر کند. فرم متغیر دامنه، موج پوششی نامیده می‌شود.

طول موج ( اشاره به λ) مسافت بین دو قله متوالی (یا یک فرورفتگی و برجستگی) است. معمولاً واحد آن متر است و همچنین با نانومتربرای طیف الکترومغناطیس بخش نوری بیان می‌شود. یک تعداد موج K می‌تواند با طول موج به هم ربط داده شود. امواج را می‌توان به وسیله حرکت هارمونیک نشان داد. دوره T، زمان برای یک نوسان کامل موج است.

k = \frac{2 \pi}{\lambda}. \,

بسامد f (که با ν نشان می‌دهند) تعداد دوره‌هایی است که در واحد زمان انجام می‌دهند (برای مثال یک ثانیه) و آن با هرتز اندازه گیری می‌شود.

f=\frac{1}{T}. \,

بسامد ودوره عکس یکدیگرند.

بسامد زاویه‌ای ω بیان کننده بسامد از نظر رادیان است و بستگی به بسامد دارد. بسامد زاویه‌ای با بسامد از طریق رابطه زیر ارتباط دارد:

\omega = 2 \pi f = \frac{2 \pi}{T}. \,

دو نوع سرعت وجود دارد که امواج را به هم پیوند می‌دهد. اولین سرعت سرعت انتشار موج است که توسط v_p = \frac{\omega}{k} = {\lambda}f. بیان می‌شود و دومین، سرعت گروهی است که سرعت متغیری در شکل‌های متنوع موج ایجاد می‌کند. این سرعت می‌تواند به موج منتقل شود. و با فرمول زیر ارائه می‌شود:

v_g = \frac{\partial \omega}{\partial k}. \,

[ویرایش] معادله موج

مقالهٔ اصلی: معادلهٔ موج

معادله دیفرنسیال موج به صورت زیر نوشته می‌شود. 

\frac{1}{c^2}\frac{\partial^2 u}{\partial t^2} = \nabla^2 u,

در اینجا c سرعت انتشار موج می‌باشد. جواب این معادله (در حالت یک‌بعدی) به صورت زیر است (A دامنه موج است.):

u(x,t) = A\sin (kx - \omega t + \phi)\,

k عدد موج، ω سرعت زاویه‌ای، λ طول موج، φ فاز، T دوره تناوب و f بسامد حرکت نوسانی نام دارند.

\omega = \frac{2\pi}{T} = 2\pi f\quad,\quad
 k=\frac{2\pi}{\lambda}\quad,\quad
c = \frac{\lambda}{T}

معادله موج یک معادله دیفرانسیلی است که در هر زمان، تحول موج هارمونیک را توصیف می‌کند . معادله موج فرم متفاوتی دارد و تا اندازه‌ای بستگی به این دارد که موج چگونه منتقل می‌شود و معمولاً از طریق حرکت به دست می‌آید. توجه به دامنه موج یعنی حر کت پایین طناب در طول محورx و متغیر u (که معمولاً وابسته به x وt ) \frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 u}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 u}{\partial x^2} \, معادله موج در سه بعد است که با فرمول زیر بیان می‌شود.

\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 u}{\partial t^2} = \nabla^2 u. \, که \nabla^2 به صورت معادله لاپلاسی می‌باشد.

سرعت v هم به شکل موج و هم به محیطی که موج از طریق آن منتقل می‌شود بستگی دارد . یک راه حل کلی برای معادله موج در یک بعد تو سط دی–آلبرت داده شده‌است. که به این صورت است: u(x,t)=F(x-vt)+G(x+vt). \,

این راه حل را می‌توان به صورت دو پالس که در جهات مخالف حرکت می‌کنند( F در جهت x و G در خلاف جهت x)در نظر گرفت. اگر مادر معادله بالابه جای x ، xوy وz جایگزین کنیم آن وقت ما انتشار موج در سه بعد را تو صیف می‌کنیم. معادله شرودینگر رفتار موج گونه ذرات را در مکانیک توصیف می‌کند. راه حل‌هایی برای این معادله، عبارتند از توابع موجی که می‌توانند به شرح سرانجام احتمالی ذرات بپردازند . موج ساده یا متحرک که گاهی موج پیش رو نیز نامیده می‌شود، اختلالی است که با دو عامل زمان t و مسافت z تغییر می‌کند. که با فرمول زیر ارائه می‌شود. y(z,t) = A(z, t)\sin (kz - \omega t + \phi), \,

جایی که (A(z,t پوشش دامنه‌ای که برای موج داریم و K تعداد موج و φ نمایانگر فاز موج است. سرعت فاز vp این موج توسط v_p = \frac{\omega}{k}= \lambda f, \, نشان داده می‌شود. ( λ نمایانگر طول موج است.

[ویرایش] امواج ایستاده

مقالهٔ اصلی: امواج ساکن

موج ایستاده در وضعیت ساکن

نقاط قرمز نمایانگر گره‌های موج هستند. موج ایستاده که با عنوان موج ساکن نیز شناخته می‌شود موجی است که در وضعیت ثابت باقی می‌ماند. این پدیده زمانی اتفاق می‌افتد که وسیله‌ای در مسیری خلاف جهت موج در حرکت باشد و یا این موج می‌تواند در نتیجه تداخل دو موج از دو سوی متفاوت ایجاد شود. مجموع دو موج منتشر شده از سوی مقابل هم (با دامنه و بسامد یکسان) یک موج ایستاده را به وجود می‌آورد. به طور عادی، موج ایستاده زمانی تولید می‌شود که انتشار موج دورتر از مانع باشد. بنابراین، علت انعکاس موج وجود یک موج مخالف است. به عنوان مثال، زمانی که تار ویولن جابه جا می‌شود امواج طولی منتشر می‌شوند تا جایی که تار در جایش محکم قرار گیرد. بالاتر از جایی که موج بر می‌گردد در خرک و مهره دو موج در فاز مخالف هم هستند و یکدیگر را دفع می‌کنند در نتیجه یک گره تولید می‌شود. در وسط راه، بین دو گره یک شکم تولید می‌شود جایی که دو موج از سوی مقابل هم منتشر می‌شوند موج‌ها روی هم افزایش می‌یابند و عضو بیشینه می‌شوند و به طور معمول انرژی برای انتشار موج نمی‌ماند.

از نگاه دیگر:

لرزش طبیعی اکوسیتیک، تشدید کننده هلم هولتز و دریچه لوله صوتی.

انتشار میان طناب

سرعت موج در حال حرکت در امتداد یک تار مرتعش شونده به طور مستقیم متناسب با ریشه دوم کشش تار به چگالی خطی (μ)است:

یک حرکت موجی-نوسانی ساده.
به هر آشفتگی در محیط که در فضا یا فضازمان منتشر می‌شود و اغلب حامل انرژی است موج می‌گویند. اگر این آشفتگی در میدان‌های الکترومغناطیسی باشد، آن را موج الکترومغناطیسی می‌نامند. در امواج الکترومغناطیسی میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی به طور عمود بر یکدیگر نوسان می‌کنند و با سرعت نور انتشار پیدا می‌کنند. نور و امواج رادیویی از این نوع هستند.

امواج مکانیکی نوعی از امواج هستند که در یک محیط مادی منتشر می‌شوند. انتشار این گونه امواج به دلیل نیروهای داخلی در محیط در اثر تغییر شکل ایجاد شده (آشفتگی) می‌باشد. این نیروها تمایل به بازگرداندن محیط به حالت اولیه را دارند. بعضی از انواع امواج مکانیکی امواج صوت، امواج زلزله و امواج آب است.

موج‌ها به دو دسته امواج طولی و امواج عرضی تقسیم می‌شوند. در امواج طولی، سرعت انتشار موج موازی با حرکت نوسانی آن است، در حالی که، در امواج عرضی این سرعت عمود بر آن است. امواج الکترو مغناطیسی از نوع امواج عرضی هستند.


+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 3:43 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

شاتر استاك

بخواهيد بازم مي زارم

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 2:25 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

ملكول و فضا

یباچه: زیست‌شناسی‌ سلولی‌ و مولکولی‌ دارای‌ 5 گرایش‌ میکروبیولوژی‌ ،
علوم‌ سلولی‌ و مولکولی‌، ژنتیک‌، بیوشیمی‌ و بیوفیزیک‌ است‌. گفتنی‌ است‌
که‌ گرایش‌ بیوشیمی‌ یا بیوفیزیک‌ تاکنون‌ در هیچ‌ دانشگاهی‌ در سطح‌
لیسانس‌ ارائه‌ نشده‌ است‌ در ضمن‌ تفاوت‌ محسوسی‌ بین‌ گرایش‌های‌ مختلف‌
این‌ رشته‌ در مقطع‌ کارشناسی‌ وجود ندارد.گرایش‌ ژنتیک‌به طور کلی‌ دانش‌
ژنتیک‌ درباره‌ انتقال‌ صفات‌ وراثتی‌ از والدین‌ به‌ اولاد بحث‌ می‌کند
که‌ البته‌ این‌ والدین‌ می‌توانند انسان‌، درخت‌ یا باکتری‌ باشند. در
واقع‌ ژنتیک‌ تلاش‌ می‌کند تا بگوید که‌ چه‌ مکانیزم‌های‌ مولکولی‌، عامل‌
انتقال‌ صفات‌ از نسلی‌ به‌ نسل‌ دیگر هستند. همچنین‌ می‌خواهد بداند که‌
چرا گاهی‌ اوقات‌ در بین‌ والدین‌ و فرزندان‌ در برخی‌ صفات‌ تفاوت‌های‌
بسیار معنی‌ داری‌ وجود دارد؟ در کل‌ دانشجویان‌ این‌ گرایش‌ مباحث‌ مهمی‌
مثل‌ ژنتیک‌ سرطان‌، روش‌های‌ تشخیص‌ بیماری‌های‌ ژنتیکی‌ قبل‌ و بعد از
تولد، شناخت‌ ناقلین‌ بیماری‌ها، اصول‌ مشاوره‌ ژنتیکی‌، نقش‌ ژنتیک‌ در
بروز رفتارهای‌ فردی‌ و اجتماعی‌، شناخت‌ جمعیت‌های‌ مختلف‌ ژنتیکی‌ و
نژادهای‌ انسانی‌، ژن‌ درمانی‌، پزشکی‌ قانونی‌، تکنیک‌های‌ رایج‌ در
ژنتیک‌، روش‌های‌ اصلاح‌ نژاد و ژنتیک‌ مولکولی‌ را مطالعه‌ می‌کنند.



موقعیت‌ شغلی‌ در ایران‌ :

علم‌ ژنتیک‌ در ایران‌ هنوز در ابتدای‌ راه‌ است‌ و باید تلاش‌ بسیار کرد و
کاستی‌ها را جبران‌ نمود و موانع‌ را از میان‌ برداشت‌ تا بتوان‌ شاهد رشد
روزافزون‌ این علم‌ در ایران‌ بود. البته‌ این‌ به‌ آن‌ معنی‌ نیست‌ که‌
در کشور ما تحقیقات‌ ژنتیکی‌ انجام‌ نمی‌گیرد و فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌
جذب‌ هیچ‌ مرکزی‌ نمی‌شوند، بلکه‌ سازمان‌های‌ مختلفی‌ هستند که‌ به‌
فعالیت‌های‌ تحقیقاتی‌ ژنتیکی‌ می‌پردازند که‌ از جمله‌ می‌توان‌ به‌ مراکز
مختلف‌ وزارت‌ جهاد کشاورزی‌، مراکز پژوهشی‌ وزارت‌ علوم‌، انستیتو
پاستور، مرکز ملی‌ تحقیقات‌ مهندسی‌ ژنتیک‌ و تکنولوژی‌ زیستی‌ اشاره‌ کرد.



درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل :



دروس‌مشترک‌ در ‌گرایش‌های ‌مختلف‌ زیست‌شناسی ‌سلولی
‌و مولکولی‌:


ریاضی‌، فیزیک‌، شیمی‌، شیمی‌ آلی‌، بیوشیمی‌، آمار زیستی‌، زیست‌شناسی‌
سلولی‌، زیست‌شناسی‌ مولکولی‌، ژنتیک‌، میکروبیولوژی‌، اکولوژی‌،
ویروس‌شناسی‌، تکامل‌، زیست‌شناسی‌ گیاهی‌، زیست‌شناسی‌ جانوری‌،
فیزیولوژی‌ جانوری‌، فیزیولوژی‌ گیاهی‌، بیوفیزیک‌، بیوشیمی‌، زیست‌شناسی‌
پرتوی‌، ایمونولوژی‌.



دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ ژنتیک‌:

ژنتیک‌ انسانی‌، سیتو ژنتیک‌، اصول‌ مشاوره‌ ژنتیکی‌، ژنتیک‌ سرطان‌،
ژنتیک‌ رفتاری‌، مبانی‌ ژنتیک‌ میکروارگانیسم‌، ژنتیک‌ پیشرفته‌ یا
تازه‌های‌ ژنتیک‌، ژنتیک‌ کمی‌ یا ژنتیک‌ جمعیت‌ها، سمینار، پروژه‌
(بسیاری‌ از درس‌های‌ این‌ رشته‌ همراه‌ با آزمایشگاه‌ است‌).



* گرایش‌ علوم‌ سلولی‌ و مولکولی:

‌مهمترین‌ مولکول‌هایی‌ که‌ در حیات‌ سلول‌ مؤثر هستند، RNA,DNA و
پروتئین‌ها می‌باشند. DNA مرکز ذخیره‌ اطلاعات‌ و صدور فرمان‌های‌ سلول‌،
RNA وظیفه‌ انتقال‌ این‌ فرمان‌ها و پروتئین‌ مسؤولیت‌ اجرای‌ این‌
فرمان‌ها را بر عهده‌ دارند. در زیست‌شناسی‌ سلولی‌ و مولکولی‌ چگونگی‌
این‌ فعالیت‌ها بررسی‌ می‌شود.امروزه‌ زیست‌ شناسی‌ در کشورهای‌ پیشرفته‌
بیش‌ از 80 تا 90 درصد سمت‌ و سوی‌ علوم‌ سلولی‌ و مولکولی‌ دارد. چرا که‌
رشته‌ علوم‌ سلولی‌ و مولکولی‌ نیروی‌ انسانی‌ لازم‌ را برای‌ تحقیق‌ در
رشته‌های‌ پزشکی‌، بیوشیمی‌، ژنتیک‌، بیوتکنولوژی‌، مهندسی‌ ژنتیک‌، اصلاح‌
نباتات‌، شیلات‌ و دام‌ تربیت‌ می‌کند.



موقعیت‌ شغلی‌ در ایران :

اصولاً در ایران‌ اگر فردی‌ به‌ امید آینده‌ مالی‌ خوب‌ به‌ دنبال‌ علوم‌
پایه‌ برود اشتباه‌ کرده‌ است‌ چرا که‌ رشته‌های‌ علوم‌ در ایران‌ ارزش‌
مادی‌ زیادی‌ ندارند. امّا اگر فردی به‌ علوم‌ پایه‌ علاقه‌ دارد ، مطمئناً
رشته‌ علوم‌ سلولی‌ و مولکولی‌ رشته‌ای‌ با ارزش‌ و خوب‌ است‌. تعدادی‌ از
مراکز تحقیقاتی‌ مانند انستیتوپاستور، مرکز تحقیقات‌ ژنتیک‌، مرکز
تحقیقات‌ بیوشیمی‌ و بیوفیزیک‌ و مراکز تحقیقاتی‌ دانشگاهی‌ می‌توانند
پذیرای‌ فارغ‌التحصیلان‌ علوم‌ سلولی‌ و مولکولی‌ باشند. علاوه‌ بر مراکز
تحقیقاتی‌ موجود، فارغ‌التحصیل‌ این‌ رشته‌ می‌تواند با ایجاد شرکت‌ خصوصی‌
سازنده‌ مواد اولیه‌ آزمایشگاه‌های‌ علوم‌ سلولی‌ و مولکولی‌ یا
آزمایشگاهی‌ که‌ تستهای‌ آن‌ در سطح‌ موکلولی‌ است‌، هم‌ به‌ جامعه‌ علمی‌
خدمت‌ کند و هم‌ وضعیت‌ مالی‌ نسبتاً خوبی‌ داشته‌ باشد البته‌ در حال‌
حاضر نیز در ایران‌ چنین‌ فعالیت‌هایی‌ در سطح‌ محدودی‌ انجام‌ می‌گیرد.



دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ علوم‌ سلولی‌ و مولکولی‌:

شیمی‌ آلی‌، بیوشیمی‌، زیست‌شناسی‌ سلولی‌، ژنتیک‌، میکروبیولوژی‌،
اکولوژی‌، زیست‌شناسی‌ گیاهی‌، زیست‌شناسی‌ جانوری‌، فیزیولوژی‌ گیاهی‌،
ایمونولوژی‌، زبان‌ تخصصی‌. (بسیاری‌ از درس‌های‌ این‌ گرایش‌ همراه‌ با
آزمایشگاه‌ است‌).



* گرایش‌ میکروبیولوژی‌:



میکروارگانیسم‌ها موجودات‌ ریز ذره‌بینی‌ مانند:

باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌های‌ میکروسکوپی‌ و پرتوزوئرها هستند که‌ با
چشم‌ غیر مسلح‌ دیده‌ نمی‌شوند. علم‌ میکروبیولوژی‌ که‌ گرایشی‌ از
زیست‌شناسی‌ است‌ به‌ بررسی‌ و مطالعه‌ میگروارگانیسم‌ها می‌پردازد. در
این‌ علم‌ ارتباط‌ میکروارگانیسم‌ها با خودشان‌ و همچنین‌ با موجودات‌
عالی‌تر مانند انسان‌، حیوانات‌ و گیاهان‌ بررسی‌ می‌شود. علم‌
میکروبیولوژی‌ گرایش‌های‌ مختلفی‌ دارد که‌ عبارتند از: میکروبیولوژی‌
پزشکی‌، میکروبیولوژی‌ غذایی‌ و میکروبیولوژی‌ صنعتی‌.

کاربرد این‌ گرایش‌ آنقدر گسترده‌ است‌ که‌ قابل‌ ذکر نیست‌. محقق‌ این‌
گرایش‌ از یک‌ سو‌ می‌تواند به‌ بررسی‌ کاربرد سلاح‌های‌ میکروبی‌ و
راه‌های‌ پیشگیری‌ از این‌ سلاح‌ها بپردازد و از سوی‌ دیگر می‌تواند در
کارخانه‌های‌ عطرسازی‌ مشغول‌ باشد. میکروبیولوژی‌ پایه‌ و اساس‌ بسیاری‌
از علوم‌ از قبیل‌:

بیوشیمی‌، بیوتکنولوژی‌، ژنتیک‌ و پزشکی‌ است‌. یکی‌ از کاربردهای‌ گرایش‌
میکروبیولوژی‌ در آزمایشگاه‌های‌ تشخیص‌ طبی‌ است‌. میکروبیولوژی‌ در
تشخیص‌ بیماری‌ نیز اهمیت‌ بسیار زیادی‌ دارد. در مواد غذایی‌ و تولید مواد
غذایی‌ مختلف‌ نیز اثر میکروارگانیسم‌ها بسیار قابل‌ توجه‌ است‌. همچنین‌
گرایش‌ میکروبیولوژی‌ در کشاورزی‌ به طور بسیار وسیعی‌ در تشخیص‌ آفات‌
گیاهی‌، مبارزه‌ با آفات‌ گیاهی‌ و ایجاد مقاومت‌ گیاهی‌ مورد استفاده‌
قرار می‌گیرد. در صنایع‌ و معادن‌ نیز برای‌ استخراج‌ فلزات‌ سنگین‌ و در
تصفیه‌ نفت‌ در گوگردزدایی‌ از نفت‌ مورد استفاده‌ قرار می‌گیرد. در
محافظت‌ از محیط‌ زیست‌، تصفیه‌ فاضلاب‌ها و مبارزه‌ بیولوژیکی‌ با
عفونت‌ها و آلودگی‌های‌ فاضلابی‌ مورد استفاده‌ قرار می‌گیرد و آب‌ سالم‌ و
در حقیقت‌ بدون‌ آلودگی‌ تحویل‌ می‌دهد. حتی‌ در صنعت‌ نساجی‌ نیز این‌
علم‌ به‌ یاری‌ بشر آمده‌ است‌ و به‌ تازگی‌ در صنعت‌ نساجی‌ از
میکروارگانیسم‌ها برای‌ تثبیت‌ نشاسته‌ و آهار دادن‌ پارچه‌ استفاده‌
می‌شود.



موقعیت‌ شغلی‌ در ایران :

کارشناسان‌ میکروبیولوژی‌ در پژوهشگاه‌ نفت‌ برای‌ تحقیق‌ بر روی‌
میکروب‌های‌ نفت‌خوار یا گوگردزدایی‌، در بخش‌ صنایع‌ غذایی‌ در
کارخانه‌های‌ کنسروسازی‌ و کمپوت‌ سازی‌ و در صنایع‌ بهداشتی‌ مشغول‌ به‌
کار هستند. تهیه‌ لوازم‌ آزمایشگاهی‌ مورد نیاز در این‌ گرایش‌ یکی‌ از
شغل‌هایی‌ است‌ که‌ بعضی‌ جذب‌ آن‌ می‌شوند. مؤسسه‌ استاندارد یا
آزمایشگاه‌های‌ کارخانجات‌ تهیه‌ مواد بهداشتی‌ و غذایی‌ برای‌ تشخیص‌
کیفیت‌ و سلامت‌ این‌ مواد از نظر عدم‌ آلودگی‌ میکروبی‌، مراکز تهیه‌ مواد
دارویی‌ مانند تهیه‌ آنتی‌ بیوتیک‌ها و بالاخره‌ کارخانجات‌ تهیه‌ اسیدها
مانند اسید بوتریک‌ و اسید استیک‌ و حلال‌ها مانند الکل‌ و استون‌ و مراکز
تهیه‌ واکسن‌ مانند مؤسسه‌ رازی‌ و انستیتوپاستور ایران‌ نیز می‌توانند
مراکز جذب‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ گرایش‌ باشند.



دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ میکروبیولوژی‌:

شیمی‌ آلی‌، بیوشیمی‌، آمار زیستی‌، زیست‌شناسی‌ سلولی‌، زیست‌شناسی‌
مولکولی‌، ژنتیک‌، میکروبیولوژی‌، اکولوژی‌، ویروس‌شناسی‌، تکامل‌،
زیست‌شناسی‌ گیاهی‌، زیست‌شناسی‌ جانوری‌، فیزیولوژی‌ جانوری‌، فیزیولوژی‌
گیاهی‌، بیوفیزیک‌، بیوشیمی‌، زیست‌شناسی‌ پرتوی‌، ایمونولوژی‌،
باکتری‌شناسی‌، میکروبیولوژی‌ محیطی‌، قارچ‌شناسی‌، پروتوزئولوژی‌.
(بسیاری‌ از درس‌های‌ این‌ گرایش‌ همراه‌ با آزمایشگاه‌ است‌).



توانایی‌های‌ لازم :

در گرایش‌های‌ مختلف‌ زیست‌شناسی‌ سلولی‌ و مولکولی‌ باید علاقه‌مند بود و
صبر و پشتکار داشت‌ تا بتوان‌ طعم‌ شیرین‌ موفقیت‌ را چشید. همچنین‌ دانشجو
باید حافظه‌ خوبی‌ داشته‌ و در دروس‌ شیمی‌، ریاضی‌ و فیزیک‌ قوی‌ باشد و
در نهایت‌ لازم‌ است‌ که‌ به‌ کارهای‌ آزمایشگاهی‌ علاقه‌مند باشد. برای‌
مثال‌ یکی‌ از کارهایی‌ که‌ به‌ طور معمول‌ در آزمایشگاه‌ علوم‌ سلولی‌ و
مولکولی‌ انجام‌ می‌گیرد، استخراج‌ RNA از یک‌ بافت‌ است‌ که‌ حداقل‌ زمان‌
لازم‌ برای‌ این‌ کار 5 ساعت‌ می‌باشد.

توقف ویروس ایدز توسط یک ملکول طبیعی خون - FCABanari توقف, ویروس, ایدز, توسط, یک, ملکول, طبیعی, خون,
دانشمندان آلمانی می گویند جزء طبیعی را در خون انسان یافته اند که مانع
عفونی شدن سلولهای ایمنی با ویروس ایدز می شوند. یافته فوق می تواند به
تولید گروه جدیدی از داروها برای مقابله با ویروس HIV بیانجامد.

به گزارش مدلاین پلاس محققان آلمانی قطعاتی از یک ملکول خون را یافته اند
که آن را پپتید بازدارنده ویروس (VIRIP) نامیده اند و می گویند از عملکرد
HIV-1 جلوگیری کرده تغییراتی را در اسیدهای آمینه ایجاد میکند و به این
ترتیب توانایی VIRIP برای متوقف کردن ویروس افزایش می یابد.



محققان همچنین دریافته اند که VIRIP و مشتقاتش در برابر سویه های مقاوم به
داروی ویروس ایدز نیز موثرند. یافته های فوق هدف جدیدی را برای بازداشتن
ایدز آشکار می کنند که برعلیه سویه های مقاوم به دارو کاملا فعال باقی می
ماند.



در حال حاضر حدود 20 داروی مختلف برای ایدز وجود دارد که بر اساس نحوه
عملکردشان در چهار گروه مختلف طبقه بندی شده اند. تعدادی از سویه های ایدز
در حال مقاوم شدن به داروها هستند و مقاومت ویروس ایدز به یک دارو می
تواند منجر به مقاومت آن به سایر داروها در همین گروه شود. به همین علت
گروههای مختلف دارویی مورد نیازند زیرا ویروسهای مقاوم به چند دارو روز به
روز رو به افزایش اند.



تولید انبوه داروی گیاهی ضد ایدز

10004

50141

معاون غذا و داروی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی، اعلام كرد داروی
گیاهی ضد ایدز در مرحله تولید انبوه است و بزودی وارد بازار می شود.
دكتررسول دیناروندروز چهارشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: از
پنج سال پیش ایده جدیدی برای تهیه دارویی از تركیب موادگیاهی شیمیایی كه
می تواند سیستم ایمنی بیماران مبتلا به ایدز را بهبود ببخشد، مطرح شد.



وی تاكید كرد: مصرف این دارو باعث درمان قطعی بیماری ایدز نمی شود، ولی در
جلوگیری از بروز عفونت های ثانویه این بیماری بسیار موثر است. معاون وزیر
بهداشت درباره ویژگی های داروی گیاهی ضد ایدز تولید ایران، گفت: این دارو
بر خلاف دیگر داروهای درمان ایدز كه تاثیر آن ها تازمان مصرف است، بعد از
یك دوره یك تا سه ماهه، اثرگذاری ماندگاری تا حد دو سال دارد.



وی با بیان اینكه این دارو بر روی انسان آزمایش شده است،افزود: ما هنوز
نمی توانیم ادعا كنیم این اثر تا آخر عمرباقی می ماند ، ولی اثرگذاری آن
تا دو سال هم دستاورد مهمی است. دیناروند خاطرنشان كرد: تهیه داروی گیاهی
ضدایدز صرفا برای مصرف داخل كشور است و در صورت صلاحدید، قبل از صادرات به

كشورهای دیگر ، در آن كشور به ثبت خواهد رسید.

1

+ نوشته شده در  یکشنبه 30 آبان1389ساعت 1:36 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

wallpaper

+ نوشته شده در  شنبه 29 آبان1389ساعت 1:58 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

wallpaper

+ نوشته شده در  شنبه 29 آبان1389ساعت 1:56 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

wallpaper

+ نوشته شده در  شنبه 29 آبان1389ساعت 1:56 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

انيشتين

نقص و واقع گرایی

بسیاری از اظهار نظرات بیان شده توسط اینشتین حکایت از اعتقاد او به ناقص بودن مکانیک کوانتوم است . این مساله برای اولین بار در مقاله مشهوری که در سال ۱۹۳۵ توسط اینشتین ، پودولسکی و روزن به نام پارادوکس EPR نوشته شد ، مطرح گردید .[۱۷] و برای بار دوم در کتابی تحت عنوان آلبرت اینشتین، فیلسوف - دانشمند به سال ۱۹۴۹ عنوان شد . .[۱۸]The "EPR" مقاله تحت عنوان آیا توصیف مکانیکی کوانتوم و واقعیت فیزیکی را می‌توان کامل در نظر گرفت ؟ بود و در آن چنین نتیجه گیری شد : از آنجایی ما نشان داده‌ایم که عملکرد موج توصیف کاملی از واقعیت فیزیکی را به دست نمی‌دهد ، ما این سوال را که آیا چنین توصیفی وجود دارد یا خیر حل نشده و بی پاسخ رها کردیم . با این حال ، به اعتقاد ما چنین نظریه‌ای ممکن و میسر است . اینشتین پیشنهاد آزمایشی جالب توجهی را را ارائه می‌کند که تا حدودی با گربه شرودینگر مشابه‌است . او با پرداختن به موضوع متلاشی شدن رادیواکتیوی اتم کار خود را آغاز می‌کند . اگر کسی با یک اتم غیر متلاشی نشده کار خود را آغاز کند و منتظر وقفه زمانی خاصی باشد ، در آن صورت نظریه کوانتوم این احتمال را می‌دهد که آن اتم دستخوش متلاشی شدن رادیواکتیوی قرار گرفته و دچار تغییر شده‌است . بدین ترتیب ، اینشتین روش ذیل را به عنوان راهی برای پی بردن به متلاشی شدن مفروض می‌دارد :

« به جای آنکه یک سیستمی را مورد نظر قرار دهند که تنها از یک اتم رادیواکتیوی (و روند تغییرو دگرگون آن) تشکیل شده ، شما سیستمی را در نظر می‌گیرید که همچنین شامل راهی برای اندازه گیری تغییر و تحول رادیواکتیوی است . من باب مثال ، یک شمارگر گایگر که دارای مکانیسم ثبت خودکار است . بگذارید که به آن یک باریکه ثبت اضافه کنیم که با مکانیسم کوکی به حرکت در آید و روی آن با حرکت شمارگر علامتی گذاشته شود . بله ، از منظر مکانیک کوانتوم این سیستم جمعی بسیار پیچیده‌است و فضای پیکر بندی آن دارای گستره زیادی است . اما اگر قرار باشد به این سیستم مجعی از منظر مکانیک کوانتوم پرداخته شود ، اساسا اعتراضی بر آن وارد نیست . در اینجا نیز نظریه احتمال هر یک از پیکربندی‌ها تمامی مختصات را برای هر لحظه در هر بار در نظر می‌گیرد . اگر کسی تمامی پیکربندی‌های مختصات را در نظر بگیرد ، برای یک زمان طولانی در مقایسه با زمان متوسط متلاشی شدن هر یک از اتمهای رادیواکتیو ، (دست کم) یک نشانه - ثبت روی باریکه کاغذی پدیدار خواهد شد . برای نیل به مختصات - پیکربندی وضعیت خاصی از نشانه باید روی باریکه کاغذی مطابقت و همخوانی داشته باشد . اما ، تا آنجا که این نظریه ، نشان می‌دهد تنها احتمال نسبی مختصات-پیکربندی قابل تصور است ، این نظریه همچنین ، بی آنکه مکان و موقعیت مشخص و معینی برای نشانه قائل باشد ، احتمالات نسبی برای وضعیتهای نشانه بر روی باریکه کاغذی را می‌پذیرد .  »

اینشتین هیچگاه نسبت به روشها و افکار احتمالی و نیز در مورد آنها بی اعتنا نبود و آنها را رد نمی‌کرد . خود اینشتین یکی از متخصصان آمار بود . ,[۱۹] که از تحلیل آماری در کارهایش در ارتباط با پشنهاد براون و مقالاتی که پیش از سال ۱۹۰۵ به چاپ رسیده بود ، استفاده می‌کرد . اینشتین حتی وحدت گیبز را کشف کرده بود . معهذا ، بنا به گفته اکثر فیزیکدانها او بر این باور بود که بی علت انگاری یکی از معیارها برای مطرح کردن اعتراض قاطعانه به نظریه فیزیکی است . دلیلی که پولی ارائه می‌کند در تضاد با این باور است ، و گفته‌های خود اینشتین بیانگر آن است که او بر عدم تکامل به مثابه دغدغه اصلی خود تمرکز و تاکید داشت .

جان استوارت بل در تحقیقاتی که در مورد اینشتین ، پودولسکی و روزن انجام داد ، به نتایج جالب توجه (تئوری بل) و نابرابری بل بیشتری دست یافت . بر اساس تحلیل EPR در مورد عقاید و تفکراتی که در خصوص نتایج قابل استنتاج از این مساله بیان شده ، تفاوت و اختلاف وجود دارد . به زعم بل ، نامکانی کوانتوم محرز شده است ؛ این در حالی است که دیگران قائل به مرگ علیت باوری هستند .

نظریه میدان یکنواخت

پس از شرح و بسط نظریه نسبیت ، تلاشهای تحقیقاتی اینشتین عمدتاً شامل یک سری اقدامات جهت تعمیم نظریه نیروی جاذبه بود که به منظور یکپارچه ساختن و آسان سازی قانون فیزیک ، بویژه نیروی جاذبه و الکترومغتاطیسم بود . او در سال ۱۹۵۰ به تشریح این کار پرداخت ، و در یک مقاله علمی آمریکایی از آن تحت عنوان نظریه میدان یکنواخت یاد کرد . راهنما و الهام بخش اینشتین این نظر و عقیده بود که یک منبع واحد برای کل قوانین فیزیکی وجود دارد .

اینشتین در تحقیقاتش در مورد نظریه نسبیت عام به طور فزاینده‌ای منزوی و از دیگران جدا شد و تلاشهای او در نهایت عقیم و بی نتیجه بود . بویژه ، اینشتین در پیگیری وحدت نیروهای اساسی ، به طور کل کارهای انجام شده در جامعه فیزیک را نادیده گرفت (و بالعکس) ؛ بویژه کشف نیروی اتمی قوی و نیروی اتمی ضعیف که تا حدود ۱۹۷۰ ؛ یعنی ۱۵ سال پس از مرگ اینشتین به طور مستقل شناخته نشده بود . هدف اینشتین از یکپارچه سازی قوانین فیزیک تحت لوای یک الگوی واحد هنوز هم برای یکپارچه سازی نیروها به قوت خود باقی است .

ویژگی‌های شخصی

اینشتین در نوازندگی ویلون مهارت داشت .[۲۰] وی از کودکی تلاش داشت تا برای شمار بیشتری از همنوعان خود و به‌ویژه کسانی که در دور و بر او می‌زیسته‌اند سودمند باشد . ویژگی دوم او ذوق هنری او بود که اینشتین را وامیداشت که نه تنها اندیشه کلی مومی خود را به شیوه‌ای روشن و منطقی سازمان دهد بلکه روش سازمان‌دهی و بهینه‌سازی آنها نیز به شیوه‌ای باشد که هم خود او و هم مستمعان ، از دید جهان‌شناسی لذت برند . هدف اینشتین این بود که فضای مطلق را از فیزیک براندازد ، نظریه نسبیت ۱۹۰۵ که در آن اینشتین فقط به حرکت راستخط یکسان پرداخته بود اینشتین با کمک از اصل تعادل پدیده‌های جدیدی را در گفتگوی نور پیش بینی کند که قابل مشاهده بوده‌اند و می‌توانست درستی نظریه نوین او را از دید تجربی تایید کرد .[نیازمند منبع]


دیدگاه‌های سیاسی

اینشتین خود را یک صلح‌طلبی [۲۱] و بشردوست قلمداد می‌کرد ، [۲۱] و خود را در سال‌های بعدی ، یک سوسیال دموکرات متعهد قلمداد می‌کرد . او یک بار گفت ، «از نظر من نگرش گاندی روشن‌بینانه‌ترین نگرش در میان تمامی سیاست‌مداران زمان ماست . باید تلاش کنیم تا با روحیه وی کارها را انجام دهیم ، نه آنکه برای نبرد برای آرمان‌هایمان به خشونت متوسل شویم، بلکه باید این کار را به دور از تمامی پلیدی‌ها انجام دهیم . اینشتین که عمیقا تحت تأثیر گاندی قرار داشت ، یک بار در مورد گاندی گفت :

« نسل‌های بعدی به سختی باور خواهند کرد که روزگاری چنین موجودی از گوشت و پوست بر روی زمین می‌زیسته‌است .  »

گاهی اوقات عقاید اینشتین جنجال‌برانگیز بود . آلبرت اینشتین در مقاله‌ای با نام چرا سوسیالیسم؟ در سال ۱۹۴۹ ، [۲۲] به توصیف مرحله شکارگری رشد انسان پرداخته ، و از جامعه سرمایه‌دار ، به عنوان منبع پلیدی که باید بر آن فائق آمد نام برده‌است . او با رژیم‌های خودکامه در اتحاد شوروی و دیگر نقاط جهان مخالف بود ، و همواره از مزایای سیستم سوسیال دموکرات که ترکیبی از یک اقتصاد برنامه‌ریزی شده توام با احترام به حقوق بشر بود سخن می‌گفت . اینشتین یکی از بنیانگذاران حزب دمکرات آلمان و یکی از اعضای اتحادیه فدراسیون معلمان آمریکا از اتحادیه‌های وابسته به AFL-CIO بود .

اینشتین دخالت بسیاری در جنبش حقوق مدنی داشت . او یکی از دوستان نزدیک پل رابسون در طول بیش از ۲۰ سال بوده‌است . اینشتین یکی از اعضای چندین گروه طرفدار حقوق بشر (از جمله بخش پرینستون NAACP) بود که رهبری بسیاری از جنبش‌های آن را پل رابسون بر عهده داشت . او به همراه پل رابسون ریاست «نهضت پایان زجرکشی در آمریکاً را بر عهده داشت . زمانی که دبلیو.ای.بی. دوبویس در دهه هشتاد عمر خود در طول دوره مک‌کارتی به نحوی جاهلانه متهم به جاسوسی برای کمونیست‌ها شد ، اینشتین اعلام کرد داوطلبانه حاضر است به عنوان یکی از شهودی که به نفع وی شهادت می‌دهد در جلسه دادگاه حاضر شود . بلافاصله پس از آنکه اعلام شد اینشتین قرار است در جایگاه شهود قرار گیرد این پرونده رد شد . اینشتین گفته‌است "نژادپرستی بزرگ‌ترین بیماری آمریکاست".

اف‌بی‌آی پرونده‌ای ۱۴۲۷ صفحه‌ای در مورد فعالیت‌های اینشتین داشت و توصیه می‌کرد که به موجب قانون اخراج بیگانگان از مهاجرت اینشتین به آمریکا ممانعت شود ، این اداره اینشتین را متهم به «اعتقاد به اصلی خاص و پیروی و تبلیغ و تدریس آن می‌دانست که از نظر قانون ، و به اعتقاد دادگاه‌ها، منجر به ' ایجاد هرج‌ومرج‌طلبی و ایجاد دولتی می‌شد که تنها به اسم دولت'»« نامیده می‌شد . آنان همچنین اینشتین را متهم به »«عضویت، حمایت مالی، یا وابستگی به سی‌وچهار جبهه کمونیست در بین سال‌های ۱۹۳۷ و ۱۹۵۴»« و »«نیز رهبری افتخاری سه سازمان کمونیستی»" کردند .[۲۳] بسیاری از اسناد این پرونده عمدتاً توسط گروه‌های سیاسی غیرنظامی به اف‌بی‌آی تحویل شد ، و خود اف‌بی‌آی آنها را تهیه نکرده بود .

اینشتین با دولت‌های مستبد مخالف بود ، و به همبن دلیل (و به خاطر یهودی بودن) ، با رژیم نازی نیز مخالف بوده و بلافاصله پس از آنکه این رژیم به قدرت رسید از آلمان گریخت . هم‌زمان ، کارل اینشتین خواهرزاده هرج‌ومرج‌طلب او ، که دارای بسیاری از عقاید اینشتین بود ، سرگرم جنگ با فاشیست‌ها در جنگ داخلی اسپانیا بود . اینشتین ابتدا با تولید بمب اتم موافق بود ، هدف وی اطمینان یافتن از این نکته بود که هیتلر زودتر به سلاح اتمی دست نیابد . ارسال نامه خطاب به رئیس‌جمهور روزولت (به تاریخ ۲ اوت، ۱۹۳۹، پیش از آغاز جنگ جهانی دوم ، که احتملا توسط لئو زیلارد نوشته شده بود او را تشویق به آغاز برنامه‌ای برای تولید سلاح هسته‌ای کرد . روزولت با ایجاد کمیته‌ای برای بررسی استفاده از اورانیوم به عنوان سلاح به این نامه پاسخ گفت ، و چند سال بعد پروژه منهتن جایگزین این کمیته شد .

اما پس از جنگ ، اینشتین برای خلع سلاح هسته‌ای و تشکیل یک دولت جهانی مبارزه کرد :

« من نمی‌دانم چگونه جنگ سوم جهانی به وقوع خواهد پیوست ، اما می‌دانم که مردم در جنگ جهانی چهارم با چوب و سنگ به جنگ هم می‌روند .[۲۴]  »
اسکناس شکل جدید اسرائیل در سال ۱۹۶۸ با تصویر اینشتین

حمایت از صهیونیسم

آلبرت انیشتین از حامیان صهیونیسم بود. حمایت او از صهیونیسم باعث خشم راستگرایان آلمان شد .[۲۵]انیشتین در سال ۱۹۳۹ کتابی نیز به نام «درباره صهیونیسم»( About Zionism ) نوشت .[۲۶]او پس از سفر به آمریکا به سخنرانی هایش به نفع صهیونیسم ادامه داد .[۲۷]اینشتین در یک سخنرانی در هتل کومودور نیویورک ، به مردم گفت «آگاهی من از ماهیت اصلی یهودیت با عقیده یک کشور یهودی دارای مرز، ارتش ، و درجه‌ای از قدرت دنیوی هر جقدر هم که متعادل باشد، مخالف است . من نگران آسیب داخلی هستم که یهودیت متحمل آن خواهد شد . »[۲۸] او همچنین یک نامه سرگشاده منتشر شده در نیویورک تایمز [۲۹] را نیز امضا کرد این نامه مناخیم بگین و حزب ملی‌گرای هروت را خصوصا برای برخورد نامناسب با بومیان عرب در جریان دیر یاسین توسط ارگون پیشینیان هروت محکوم کرد .

علی‌رغم این نگرانی‌ها ، او در تأسیس دانشگاه عبری در بیت‌المقدس ، فعالیت بسیاری کرد و در سال (۱۹۳۰) کتابی با عنوان «در مورد صهیونیسم : مجموعه مقالات و سخنرانی‌های استاد آلبرت اینشتین» ، منتشر کرد و مقالات خود را وقف آن دانشگاه کرد . بعدها ، در سال ۱۹۵۲ ، به اینشتین پیشنهاد شد که به عنوان دومین رئیس‌جمهور کشور جدید اسرائیل قدرت را در اختیار بگیرد ، اما او این پیشنهاد را نپذیرفت ، و گفت که فاقد توانایی لازم برای این کار است . با این وجود ، اینشتین بقیه عمر خود را وقف رفاه اسرائیل و مردم آن کرد[نیازمند منبع] .

آلبرت اینشتین از ۱۹ اوت ، ۱۹۴۶ ، با اعلام تشکیل بنیاد آموزش عالی آلبرت اینشتین ارتباط نزدیکی با طرح‌هایی داشت که مطبوعات از آن تحت عنوان «یک دانشگاه همگانی یهودی» نام می‌برد ، اما وی در ۲۲ ژوئن ، ۱۹۴۷ ، از حمایت از این بنیاد دست برداشت و با استفاده از نامش در این بنیاد مخالفت کرد .این دانشگاه در سال ۱۹۴۸ با نام دانشگاه برندیس افتتاح شد .

اینشتین ، به همراه آلبرت شوایتزر و برتراند راسل ، علیه آزمایش هسته‌ای و بمب اتم مبارزه کردند . اینشتین به عنوان آخرین اقدام عمومی خود ، تنها چند روز پیش از مرگ ، بیانیه راسل-اینشتین را امضا کرد ، که این اقدام وی منجر به برگزاری کنفرانس پوگواش در مورد علوم و امور جهان شد .

+ نوشته شده در  شنبه 29 آبان1389ساعت 1:47 بعد از ظهر  توسط اميرعلي ابراهيمي  | 

انيشتين

نقص و واقع گرایی

بسیاری از اظهار نظرات بیان شده توسط اینشتین حکایت از اعتقاد او به ناقص بودن مکانیک کوانتوم است . این مساله برای اولین بار در مقاله مشهوری که در سال ۱۹۳۵ توسط اینشتین ، پودولسکی و روزن به نام پارادوکس EPR نوشته شد ، مطرح گردید .[۱۷] و برای بار دوم در کتابی تحت عنوان آلبرت اینشتین، فیلسوف - دانشمند به سال ۱۹۴۹ عنوان شد . .[۱۸]The "EPR" مقاله تحت عنوان آیا توصیف مکانیکی کوانتوم و واقعیت فیزیکی را می‌توان کامل در نظر گرفت ؟ بود و در آن چنین نتیجه گیری شد : از آنجایی ما نشان داده‌ایم که عملکرد موج توصیف کاملی از واقعیت فیزیکی را به دست نمی‌دهد ، ما این سوال را که آیا چنین توصیفی وجود دارد یا خیر حل نشده و بی پاسخ رها کردیم . با این حال ، به اعتقاد ما چنین نظریه‌ای ممکن و میسر است . اینشتین پیشنهاد آزمایشی جالب توجهی را را ارائه می‌کند که تا حدودی با گربه شرودینگر مشابه‌است . او با پرداختن به موضوع متلاشی شدن رادیواکتیوی اتم کار خود را آغاز می‌کند . اگر کسی با یک اتم غیر متلاشی نشده کار خود را آغاز کند و منتظر وقفه زمانی خاصی باشد ، در آن صورت نظریه کوانتوم این احتمال را می‌دهد که آن اتم دستخوش متلاشی شدن رادیواکتیوی قرار گرفته و دچار تغییر شده‌است . بدین ترتیب ، اینشتین روش ذیل را به عنوان راهی برای پی بردن به متلاشی شدن مفروض می‌دارد :

« به جای آنکه یک سیستمی را مورد نظر قرار دهند که تنها از یک اتم رادیواکتیوی (و روند تغییرو دگرگون آن) تشکیل شده ، شما سیستمی را در نظر می‌گیرید که همچنین شامل راهی برای اندازه گیری تغییر و تحول رادیواکتیوی است . من باب مثال ، یک شمارگر گایگر که دارای مکانیسم ثبت خودکار است . بگذارید که به آن یک باریکه ثبت اضافه کنیم که با مکانیسم کوکی به حرکت در آید و روی آن با حرکت شمارگر علامتی گذاشته شود . بله ، از منظر مکانیک کوانتوم این سیستم جمعی بسیار پیچیده‌است و فضای پیکر بندی آن دارای گستره زیادی است . اما اگر قرار باشد به این سیستم مجعی از منظر مکانیک کوانتوم پرداخته شود ، اساسا اعتراضی بر آن وارد نیست . در اینجا نیز نظریه احتمال هر یک از پیکربندی‌ها تمامی مختصات را برای هر لحظه در هر بار در نظر می‌گیرد . اگر کسی تمامی پیکربندی‌های مختصات را در نظر بگیرد ، برای یک زمان طولانی در مقایسه با زمان متوسط متلاشی شدن هر یک از اتمهای رادیواکتیو ، (دست کم) یک نشانه - ثبت روی باریکه کاغذی پدیدار خواهد شد . برای نیل به مختصات - پیکربندی وضعیت خاصی از نشانه باید روی باریکه کاغذی مطابقت و همخوانی داشته باشد . اما ، تا آنجا که این نظریه ، نشان می‌دهد تنها احتمال نسبی مختصات-پیکربندی قابل تصور است ، این نظریه همچنین ، بی آنکه مکان و موقعیت مشخص و معینی برای نشانه قائل باشد ، احتمالات نسبی برای وضعیتهای نشانه بر روی باریکه کاغذی را می‌پذیرد .  »

اینشتین هیچگاه نسبت به روشها و افکار احتمالی و نیز در مورد آنها بی اعتنا نبود و آنها را رد نمی‌کرد . خود اینشتین یکی از متخصصان آمار بود . ,[۱۹] که از تحلیل آماری در کارهایش در ارتباط با پشنهاد براون و مقالاتی که پیش از سال ۱۹۰۵ به چاپ رسیده بود ، استفاده می‌کرد . اینشتین حتی وحدت گیبز را کشف کرده بود . معهذا ، بنا به گفته اکثر فیزیکدانها او بر این باور بود که بی علت انگاری یکی از معیارها برای مطرح کردن اعتراض قاطعانه به نظریه فیزیکی است . دلیلی که پولی ارائه می‌کند در تضاد با این باور است ، و گفته‌های خود اینشتین بیانگر آن است که او بر عدم تکامل به مثابه دغدغه اصلی خود تمرکز و تاکید داشت .

جان استوارت بل در تحقیقاتی که در مورد اینشتین ، پودولسکی و روزن انجام داد ، به نتایج جالب توجه (تئوری بل) و نابرابری بل بیشتری دست یافت . بر اساس تحلیل EPR در مورد عقاید و تفکراتی که در خصوص نتایج قابل استنتاج از این مساله بیان شده ، تفاوت و اختلاف وجود دارد . به زعم بل ، نامکانی کوانتوم محرز شده است ؛ این در حالی است که دیگران قائل به مرگ علیت باوری هستند .

نظریه میدان یکنواخت

پس از شرح و بسط نظریه نسبیت ، تلاشهای تحقیقاتی اینشتین عمدتاً شامل یک سری اقدامات جهت تعمیم نظریه نیروی جاذبه بود که به منظور یکپارچه ساختن و آسان سازی قانون فیزیک ، بویژه نیروی جاذبه و الکترومغتاطیسم بود . او در سال ۱۹۵۰ به تشریح این کار پرداخت ، و در یک مقاله علمی آمریکایی از آن تحت عنوان نظریه میدان یکنواخت یاد کرد . راهنما و الهام بخش اینشتین این نظر و عقیده بود که یک منبع واحد برای کل قوانین فیزیکی وجود دارد .

اینشتین در تحقیقاتش در مورد نظریه نسبیت عام به طور فزاینده‌ای منزوی و از دیگران جدا شد و تلاشهای او در نهایت عقیم و بی نتیجه بود . بویژه ، اینشتین در پیگیری وحدت نیروهای اساسی ، به طور کل کارهای انجام شده در جامعه فیزیک را نادیده گرفت (و بالعکس) ؛ بویژه کشف نیروی اتمی قوی و نیروی اتمی ضعیف که تا حدود ۱۹۷۰ ؛ یعنی ۱۵ سال پس از مرگ اینشتین به طور مستقل شناخته نشده بود . هدف اینشتین از یکپارچه سازی قوانین فیزیک تحت لوای یک الگوی واحد هنوز هم برای یکپارچه سازی نیروها به قوت خود باقی است .

ویژگی‌های شخصی

اینشتین در نوازندگی ویلون مهارت داشت .[۲۰] وی از کودکی تلاش داشت تا برای شمار بیشتری از همنوعان خود و به‌ویژه کسانی که در دور و بر او می‌زیسته‌اند سودمند باشد . ویژگی دوم او ذوق هنری او بود که اینشتین را وامیداشت که نه تنها اندیشه کلی مومی خود را به شیوه‌ای روشن و منطقی سازمان دهد بلکه روش سازمان‌دهی و بهینه‌سازی آنها نیز به شیوه‌ای باشد که هم خود او و هم مستمعان ، از دید جهان‌شناسی لذت برند . هدف اینشتین این بود که فضای مطلق را از فیزیک براندازد ، نظریه نسبیت ۱۹۰۵ که در آن اینشتین فقط به حرکت راستخط یکسان پرداخته بود اینشتین با کمک از اصل تعادل پدیده‌های جدیدی را در گفتگوی نور پیش بینی کند که قابل مشاهده بوده‌اند و می‌توانست درستی نظریه نوین او را از دید تجربی تایید کرد .[نیازمند منبع]


دیدگاه‌های سیاسی

اینشتین خود را یک صلح‌طلبی [۲۱] و بشردوست قلمداد می‌کرد ، [۲۱] و خود را در سال‌های بعدی ، یک سوسیال دموکرات متعهد قلمداد می‌کرد . او یک بار گفت ، «از نظر من نگرش گاندی روشن‌بینانه‌ترین نگرش در میان تمامی سیاست‌مداران زمان ماست . باید تلاش کنیم تا با روحیه وی کارها را انجام دهیم ، نه آنکه برای نبرد برای آرمان‌هایمان به خشونت متوسل شویم، بلکه باید این کار را به دور از تمامی پلیدی‌ها انجام دهیم . اینشتین که عمیقا تحت تأثیر گاندی قرار داشت ، یک بار در مورد گاندی گفت :

« نسل‌های بعدی به سختی باور خواهند کرد که روزگاری چنین موجودی از گوشت و پوست بر روی زمین می‌زیسته‌است .  »

گاهی اوقات عقاید اینشتین جنجال‌برانگیز بود . آلبرت اینشتین در مقاله‌ای با نام چرا سوسیالیسم؟ در سال ۱۹۴۹ ، [۲۲] به توصیف مرحله شکارگری رشد انسان پرداخته ، و از جامعه سرمایه‌دار ، به عنوان منبع پلیدی که باید بر آن فائق آمد نام برده‌است . او با رژیم‌های خودکامه در اتحاد شوروی و دیگر نقاط جهان مخالف بود ، و همواره از مزایای سیستم سوسیال دموکرات که ترکیبی از یک اقتصاد برنامه‌ریزی شده توام با احترام به حقوق بشر بود سخن می‌گفت . اینشتین یکی از بنیانگذاران حزب دمکرات آلمان و یکی از اعضای اتحادیه فدراسیون معلمان آمریکا از اتحادیه‌های وابسته به AFL-CIO بود .

اینشتین دخالت بسیاری در جنبش حقوق مدنی داشت . او یکی از دوستان نزدیک پل رابسون در طول بیش از ۲۰ سال بوده‌است . اینشتین یکی از اعضای چندین گروه طرفدار حقوق بشر (از جمله بخش پرینستون NAACP) بود که رهبری بسیاری از جنبش‌های آن را پل رابسون بر عهده داشت . او به همراه پل رابسون ریاست «نهضت پایان زجرکشی در آمریکاً را بر عهده داشت . زمانی که دبلیو.ای.بی. دوبویس در دهه هشتاد عمر خود در طول دوره مک‌کارتی به نحوی جاهلانه متهم به جاسوسی برای کمونیست‌ها شد ، اینشتین اعلام کرد داوطلبانه حاضر است به عنوان یکی از شهودی که به نفع وی شهادت می‌دهد در جلسه دادگاه حاضر شود . بلافاصله پس از آنکه اعلام شد اینشتین قرار است در جایگاه شهود قرار گیرد این پرونده رد شد . اینشتین گفته‌است "نژادپرستی بزرگ‌ترین بیماری آمریکاست".

اف‌بی‌آی پرونده‌ای ۱۴۲۷ صفحه‌ای در مورد فعالیت‌های اینشتین داشت و توصیه می‌کرد که به موجب قانون اخراج بیگانگان از مهاجرت اینشتین به آمریکا ممانعت شود ، این اداره اینشتین را متهم به «اعتقاد به اصلی خاص و پیروی و تبلیغ و تدریس آن می‌دانست که از نظر قانون ، و به اعتقاد دادگاه‌ها، منجر به ' ایجاد هرج‌ومرج‌طلبی و ایجاد دولتی می‌شد که تنها به اسم دولت'»« نامیده می‌شد . آنان همچنین اینشتین را متهم به »«عضویت، حمایت مالی، یا وابستگی به سی‌وچهار جبهه کمونیست در بین سال‌های ۱۹۳۷ و ۱۹۵۴»« و »«نیز رهبری افتخاری سه سازمان کمونیستی»" کردند .[۲۳] بسیاری از اسناد این پرونده عمدتاً توسط گروه‌های سیاسی غیرنظامی به اف‌بی‌آی تحویل شد ، و خود اف‌بی‌آی آنها را تهیه نکرده بود .

اینشتین با دولت‌های مستبد مخالف بود ، و به همبن دلیل (و به خاطر یهودی بودن) ، با رژیم نازی نیز مخالف بوده و بلافاصله پس از آنکه این رژیم به قدرت رسید از آلمان گریخت . هم‌زمان ، کارل اینشتین خواهرزاده هرج‌ومرج‌طلب او ، که دارای بسیاری از عقاید اینشتین بود ، سرگرم جنگ با فاشیست‌ها در جنگ داخلی اسپانیا بود . اینشتین ابتدا با تولید بمب اتم موافق بود ، هدف وی اطمینان یافتن از این نکته بود که هیتلر زودتر به سلاح اتمی دست نیابد . ارسال نامه خطاب به رئیس‌جمهور روزولت (به تاریخ ۲ اوت، ۱۹۳۹، پیش از آغاز جنگ جهانی دوم ، که احتملا توسط لئو زیلارد نوشته شده بود او را تشویق به آغاز برنامه‌ای برای تولید سلاح هسته‌ای کرد . روزولت با ایجاد کمیته‌ای برای بررسی استفاده از اورانیوم به عنوان سلاح به این نامه پاسخ گفت ، و چند سال بعد پروژه منهتن جایگزین این کمیته شد .

اما پس از جنگ ، اینشتین برای خلع سلاح هسته‌ای و تشکیل یک دولت جهانی مبارزه کرد :

« من نمی‌دانم چگونه جنگ سوم جهانی به وقوع خواهد پیوست ، اما می‌دانم که مردم در جنگ جهانی چهارم با چوب و سنگ به جنگ هم می‌روند .[۲۴]  »
اسکناس شکل جدید اسرائیل در سال ۱۹۶۸ با تصویر اینشتین

حمایت از صهیونیسم

آلبرت انیشتین از حامیان صهیونیسم بود. حمایت او از صهیونیسم باعث خشم راستگرایان آلمان شد .[۲۵]انیشتین در سال ۱۹۳۹ کتابی نیز به نام «درباره صهیونیسم»( About Zionism ) نوشت .[۲۶]او پس از سفر به آمریکا به سخنرانی هایش به نفع صهیونیسم ادامه داد .[۲۷]اینشتین در یک سخنرانی در هتل کومودور نیویورک ، به مردم گفت «آگاهی من از ماهیت اصلی یهودیت با عقیده یک کشور یهودی دارای مرز، ارتش ، و درجه‌ای از قدرت دنیوی هر جقدر هم که متعادل باشد، مخالف است . من نگران آسیب داخلی هستم که یهودیت متحمل آن خواهد شد . »[۲۸] او همچنین یک نامه سرگشاده منتشر شده در نیویورک تایمز [۲۹] را نیز امضا کرد این نامه مناخیم بگین و حزب ملی‌گرای هروت را خصوصا برای برخورد نامناسب با بومیان عرب در جریان دیر یاسین توسط ارگون پیشینیان هروت محکوم کرد .

علی‌رغم این نگرانی‌ها ، او در تأسیس دانشگاه عبری در بیت‌المقدس ، فعالیت بسیاری کرد و در سال (۱۹۳۰) کتابی با عنوان «در مورد صهیونیسم : مجموعه مقالات و سخنرانی‌های استاد آلبرت اینشتین» ، منتشر کرد و مقالات خود را وقف آن دانشگاه کرد . بعدها ، در سال ۱۹۵۲ ، به اینشتین پیشنهاد شد که به عنوان دومین رئیس‌جمهور کشور جدید اسرائیل قدرت را در اختیار بگیرد ، اما او این پیشنهاد را نپذیرفت ، و گفت که فاقد توانایی لازم برای این کار است . با این وجود ، اینشتین بقیه عمر خود را وقف رفاه اسرائیل و مردم آن کرد[نیازمند منبع] .

آلبرت اینشتین از ۱۹ اوت ، ۱۹۴۶ ، با اعلام تشکیل بنیاد آموزش عالی آلبرت اینشتین ارتباط نزدیکی با طرح‌هایی داشت که مطبوعات از آن تحت عنوان «یک دانشگاه همگانی یهودی» نام می‌برد ، اما وی در ۲۲ ژوئن ، ۱۹۴۷ ، از حمایت از این بنیاد دست برداشت و با استفاده از نامش در این بنیاد مخالفت کرد .این دانشگاه در سال ۱۹۴۸ با نام دانشگاه برندیس افتتاح شد .

اینشتین ، به همراه آلبرت شوایتزر و